Wat mijn vader leerde van migranten Babah Tarawally, 24 juni 2026
Ik groeide op in Kono, in Sierra Leone, waar diamanten uit de grond kwamen en mensen van overal ter wereld neerstreken. Ze arriveerden er met koffers vol dromen en een scherp gevoel voor handel. Ze openden winkels, handelden in goud en diamanten en bouwden in korte tijd een bestaan op.
Als kind zag ik hoe veel van deze nieuwkomers sneller welvaart vergaarden dan de lokale bevolking. Toch herinner ik me iets opvallends: niemand gaf hun de schuld van onze armoede. We zagen hun succes niet als een bedreiging, maar als een mogelijkheid. Mensen werkten met hen samen, keken hoe zij zaken deden en verwierven kennis.
Mijn vader was een van hen. Geïnspireerd door de ondernemers om hem heen begon hij zelf diamanten te verhandelen en opende later een winkel in levensmiddelen. Toen ik vorig jaar terugkeerde naar Kono, zag ik iets wat me ontroerde: veel winkels die ooit door migranten werden gerund, zijn nu in handen van lokale ondernemers. Dat is wat overdracht van kennis kan doen. Welvaart blijft niet stilstaan; ze beweegt van mens naar mens.
Misschien vergeten we soms dat migratie zo oud is als de mens zelf. Mensen verplaatsen zich niet omdat het modieus is, maar omdat het leven hen daartoe dwingt of uitnodigt. Door oorlog, droogte, honger of hoop. Migratie is geen uitzondering in de geschiedenis. Ze vormt er een wezenlijk onderdeel van.
Angst voor mensen die komen werken Vorige week sprak ik aan de Universiteit Utrecht met filmmakers over de multiculturele samenleving. We bekeken documentaires over Italiaanse migranten in Nederland en Zwitserland. Beide films stelden dezelfde vragen: waarom hebben economieën arbeidskrachten nodig, terwijl samenlevingen tegelijkertijd vrezen voor de mensen die dat werk komen doen?
Vooral de documentaire The Miraculous Transformation of the Working Class Into Foreigners van regisseur Samir bleef hangen. De film laat zien hoe arbeiders gaandeweg niet langer als collega’s werden gezien, maar als vreemdelingen. Hoe economische onzekerheid mensen tegen elkaar opzette. Hoe solidariteit plaatsmaakte voor wantrouwen.
Daar zit een pijnlijke paradox. Kapitaal reist moeiteloos de wereld over, maar wanneer economische vooruitgang uitblijft, zoeken mensen een oorzaak die dichtbij is. Dan wordt de migrant al snel een gemakkelijk doelwit. Wanneer het slecht gaat, krijgt hij de schuld. Wanneer het goed gaat, roept zijn succes jaloezie op.
Maar jaloezie hoeft geen voorportaal van haat te zijn. Ze kan ook een uitnodiging zijn om te leren. Dat is wat mijn vader deed. Dat is wat velen in Kono deden. Ze zagen niet alleen verschillen, maar ook mogelijkheden.
Quote van . Jaloezie kan ook een uitnodiging zijn om te leren Toch lijkt de wereld vandaag een andere richting op te bewegen. Sinds Donald Trump migratie opnieuw centraal stelde in zijn politieke boodschap, klinkt op veel plaatsen dezelfde taal: niet die van ontmoeting, maar van uitsluiting. Daardoor dreigen we iets waardevols kwijt te raken: het vermogen om verschillen te zien als een verrijking in plaats van een gevaar.
Identiteit is geen gesloten fort Soms zie ik dat besef terug op een onverwachte plek: het voetbalveld. Bij het WK vertellen nationale elftallen verhalen van migratie, vermenging en wederzijdse beïnvloeding. Ze laten zien dat identiteit geen gesloten fort is, maar een voortdurend gesprek is tussen verleden en toekomst.
Dat is misschien ook de belangrijkste les die ik meenam uit Kono. Mensen vervangen elkaar niet; ze vormen elkaar. De vreemdeling bracht kennis; de gemeenschap gaf die kennis door. Zo groeiden niet alleen bedrijven, maar ook mensen.
In een tijd waarin velen op zoek zijn naar zondebokken, is dat een herinnering die we hard nodig hebben: verschillen zijn vaak precies de reden waarom samenlevingen vooruitkomen.
Babah Tarawally is schrijver, columnist en programmamaker. Voor Trouw schrijft hij om de week over (verborgen) discriminatie en racisme, maar vooral over manieren om elkaar op dit thema te kunnen verstaan.
Gean nei haad ynhâld
Thús Nijs Sjen Harkje Mear Omrop Fryslân Wat der net yn giet, hoecht der ek net út: hoe't oar fretten foar kij foar minder stikstof soarget Tiete Sijens Hjoed, 08:01 • 4 minuten lêstiid Minder aaiwyt yn it fretten fan kij jout minder útstjit Minder aaiwyt yn it fretten fan kij jout minder útstjit © Shutterstock.com (Anton Havelaar) It liket ien fan de maklikste manieren om it stikstofprobleem oan te pakken: jou kij oar fretten en se produsearje stront dy't foar folle minder útstjit soarget. Hoe wurket dat yn de praktyk? Boer Henk van der Veen leit it út. "Se neamden my wolris in 'Ot en Sienboer'", laket Henk van der Veen. Hy buorket al tsientallen jierren yn Surhuzum en melkt hûndert kij. Hy is, wat yn faktermen neamd wurdt, in ekstinsive boer: hy hat minder kij de bunder as op in gongber bedriuw. Dêrfan wurdt wol sein dat it minder opbringt, mar neffens Van der Veen falt dat genôch ta. "Ek troch ekstinsiver te buorkjen, kinst in ynkommen fertsjinje. Je moatte soargje dat je de kosten leech hâlde. Dat slagget my wol aardich." Soere rein Dat Van der Veen en oare boeren yn de Noardlike Fryske Wâlden eartiids wolris ferlike waarden mei boeren út de tiid fan Ot en Sien, komt omdat se tritich jier lyn al dwaande wiene om minder út te stjitten. Dat diene se op in wize dy't tinken die oan it buorkjen fan hûndert jier lyn. It kûliselânskip yn de Noardlike Fryske Wâlden hie doedestiids te lijen fan de soere rein It kûliselânskip yn de Noardlike Fryske Wâlden hie doedestiids te lijen fan de soere rein © Omrop Fryslân, Johanna Brinkman It wie de tiid fan de soere rein, dêr't de natuer bot fan te lijen hie. In groep boeren begûn de kij oars te fuorjen, mei as doel om de útstjit nei ûnderen te krijen. It belangrykste wie even net mear om safolle mooglik te melken om safolle mooglik te fertsjinjen, mar om de skea oan de natuer te ferminderjen. Sels bepale Ta ferrassing fan de boeren slagge dat sûnder dat it al te bot te'n koste gie fan harren ynkommen. It is in betiid foarbyld fan doelstjoering: de boeren fan doe krigen de opdracht om wat te dwaan oan it probleem fan de soere rein. Yn de Noardlike Fryske Wâlden bepaalden se sels hoe't se it hawwe woene. Doelstjoering wurdt no ek sjoen as in manier om wat te dwaan oan de stikstofproblemen. Neffens boer van der Veen is dat goed mooglik troch de kij oars te fuorjen. "Dit is it leechhingjend fruit. Je kinne der maklik oan foldwaan", seit er. Van der Veen hat de ôfrûne jierren meidien oan in projekt dat der op rjochte wie om it aaiwytgehalte yn it fretten fan syn kij nei ûnderen te krijen. Kij yn de stâl Kij yn de stâl © Omrop Fryslân Aaiwyt is lyk as foar minsken ien fan de boustoffen foar kij. Mar yn aaiwyt sit ek stikstof. Wat mear aaiwyt oft in ko krijt, wat mear stikstof oft er produsearret. "As je der minder yn stopje, komt der ek minder stikstof yn de stront, dan hawwe je ek minder ammoniak yn de stront en dêrmei kinne je it stikstofprobleem in bytsje oplosse", leit Van der Veen út. 'Koe en Eiwit' Henk van der Veen hat de ôfrûne jierren meidien oan it projekt 'Koe en Eiwit'. Yn dy proef sochten boeren nei in goeie balâns tusken stikstofproduksje, molkeproduksje en de sûnens fan de kij. Doel wie om de bisten net mear as 155 gram rûch aaiwyt de kilo drûge stof te fuorjen. Dat gewicht oan aaiwyt hat in ko nedich om sûn te bliuwen. Foar Van der Veen is it relatyf maklik om de manier fan fuorjen oan te passen, want hy is der al hiel lang mei dwaande. Foar melkfeehâlders dy't der krekt mei begjinne, is it noch net sa ienfâldich, want kij fuorje komt krekt. Je kinne it ytpatroan net fan de iene op de oare dei oanpasse. Dat moat yn stapkes, want de ko moat dêr oan wenne. Farsk gers is in boarne fan aaiwyt Farsk gers is in boarne fan aaiwyt © Omrop Fryslân "Wy minsken hawwe aaiwyt nedich en in ko hat dat ek nedich", seit Van der Veen. Mar de gedachte oer hoefolle aaiwyt it wêze moat, is feroare. "Eartiids waard sein: je moatte se mear aaiwyt jaan, want dan jouwe se mear molke." Mar It projekt 'Koe en Eiwit' lit sjen dat dit net beslist hoecht. In sûnere ko "Der is in boer yn Drinte oansletten by Koe en Eiwit, dy melkt 400 kij mei 11.000 liter en dy sit noch leger mei it aaiwyt as ik", seit Van der Veen. In gemiddelde ko jout sawat 9.000 liter molke yn in jier. "Mear aaiwyt moat in ko ek wer omsette, de lever hat dan mear te ferduren", leit Van der Veen út. "As je minder nedich binne, wurdt it rantsoen sûner. Dan hawwe je ek in sûnere ko." Boer Henk van der Veen fan Surhuzum Boer Henk van der Veen fan Surhuzum © Omrop Fryslân, Arjen Bosselaar De boer út Surhuzum seit dat er yn in win-win-win situaasje sit. Troch syn bisten minder aaiwyt te fuorjen, besparret er op de kosten. Dochs jouwe de kij jouwe net minder molke, dus syn ynkommen nimt net ôf. "Dit hoecht net folle sinten te kosten en it kin ek noch sinten opsmite. En je dogge noch wat foar it miljeu ek!" Sels oan de knoppen draaie: sa wolle boeren Nederlân fan it stikstofslot krije LÊS EK Sels oan de knoppen draaie: sa wolle boeren Nederlân fan it stikstofslot krije Earst frijwillich, mar fan 2035 ôf mooglik ferplichte stikstofreduksje yn Fryslân LÊS EK Earst frijwillich, mar fan 2035 ôf mooglik ferplichte stikstofreduksje yn Fryslân Boeren meie fan hjoed ôf 'griene' keunstdong brûke, mar de flagge giet der noch net om út LÊS EK Boeren meie fan hjoed ôf 'griene' keunstdong brûke, mar de flagge giet der noch net om út Diel dit artikel X Facebook WhatsApp Linkedin Email Link kopiearje Omrop Fryslân is ek fia WhatsApp te folgjen. Fia ús WhatsApp-kanaal stjoere wy dy nijsgjirrige berjochten en fideo’s út Fryslân en bliuwsto op ’e hichte. Abonnearje dy hjir.
Op ‘e hichte bliuwe? [email protected] E-mailadres Kies 1 of mear opsjes FryslânDOK Nijsbrief Kultuer Wyklikse nijsbrief Ik gean akkoart mei de Betingsten en Kondysjes. *
Ferstjoere Dizze ynformaasje ûntbrekt fanwegen dyn cookiefoarkarren
Wy respektearje dyn cookiefoarkarren en dêrom sjochst hjir gjin ynhâld. Kinst de ynstellingen sa hâlde of der dochs noch foar kieze om de personalisatiecookies te akseptearjen. Foarkarren oanpasse Download de Omrop Fryslân App Tips fan de redaksje Waar Klapper Omrop Fryslân Algemien Oer ús Wa is wa Fakatueres Advertearje Ried fan Kommissarissen Mediaried Rûnlieding Freonen fan Omrop Fryslân Panel Service Kontakt FAQ Aksjes Apps Untfangst en frekwinsjes Nijsbrief Statements Privacy statement Aksjebetingsten Ynformaasje fuorthelje Ek Omrop Tsjil Weromrop Fryske top 100 Folgje ús Oer ús Fakatueres Advertearje
Privacy-ynstellingen oanpasse © 2026 Omrop Fryslân