C2026-06

Ga direct naar inhoud Europa is terug bij 1952

column In Europa

Caroline de Gruyter Gepubliceerd op 12 juni 2026 om 18:00 Leestijd 2 minuten

Caroline de Gruyter schrijft wekelijks over politiek en Europa. Het fiasco van het Frans-Duitse gevechtsvliegtuig, het Future Combat Air System (FCAS), was deze week nog maar net bekend of het regende al gitzwarte analyses. Het was een blamage voor de Europese soevereiniteit. Een deuk in de zogenoemde strategische autonomie. Europeanen waren weer te verdeeld om een gezamenlijke defensie op te tuigen.

Dat klopt allemaal. Maar juist doordat dit project is geklapt, is er ook een kans dat een meer Europese defensie nu wél van de grond komt.

FCAS, waaraan ook Spanje meedeed, liep voornamelijk vast om één reden: het Franse bedrijf Dassault Aviation trok de leiding naar zich toe en liet de Duitsers er amper bij. Dassault wilde het werk zelf doen, hield know-how voor zichzelf en weigerde intellectueel eigendom (IE) en patenten te delen met het Airbus Defence & Space. Puur industrieel nationalisme, dat uit de hand liep omdat er geen Europese regeling bestaat voor de werkverdeling bij zulke projecten en, minstens zo belangrijk, voor de verdeling van toekomstige (ook niet-militaire) opbrengsten van know-how en IE. En als er geen regeling is, gaat degene met de grootste spierballen er met de buit vandoor. Dat geldt voor banken, voor farmaceuten, voor elke sector. Het FCAS-debacle laat zien dat er nu Europese regels voor de defensie-industrie moeten komen.

Europese landen en bedrijven tuigen koortsachtig gemeenschappelijke defensieprojecten op. Dat moet, vanwege de Russische dreiging en de Amerikaanse terugtrekking uit Europa. Frankrijk, Duitsland, Italië en Spanje werken aan een Eurodrone. Meerdere landen bouwen een ruimteschild of helpen Oekraïne. Met EU-subsidie kopen kleinere landen samen wapens, bij elkaar. Alles gaat razendsnel. Er zijn astronomische bedragen mee gemoeid: iedereen heeft lang op defensie bezuinigd en komt van onder nul. Zoveel bedrijvigheid schept kansen, maar het gevaar is dat het een zooitje wordt en dat de grootste bedrijven, gedekt door nationale regeringen, de rest de tent uit ellebogen.

Als Frankrijk en Duitsland nu hun defensie weer nationaal opbouwen, komt Europa full circle Dit is wat er misging met het Frans-Duitse gevechtsvliegtuig. Beide landen hebben machtige wapenfabrikanten die beslissingen van politieke leiders om meer Europees te doen gewoon negeren. President Macron wilde van FCAS een symbolische Frans-Duitse coproductie maken, maar Dassault monopoliseerde alles en de Duitsers – die de helft betaalden – kregen er genoeg van.

Dit gaat heel Europa aan, want dit zijn de twee landen die altijd hebben gevochten om dominantie op het continent. Niet voor niets begon de Europese integratie in 1952 met de Europese Gemeenschap van Kolen en Staal (EGKS): door de Franse en Duitse oorlogsindustrie onder supranationaal gezag te plaatsen, wilde men een derde wereldoorlog voorkomen. Als Frankrijk en Duitsland nu hun defensie weer nationaal opbouwen, komt Europa full circle. Het op elkaar afstemmen van nationale oorlogsmachinerieën zorgde voor tachtig jaar vrede. Als Europese landen binnenkort voor het eerst sinds lange tijd weer oorlog kunnen voeren tegen elkaar, staat hen maar één ding te doen: nationale oorlogsindustrieën opnieuw onder supranationaal gezag plaatsen, of tenminste regels maken die echte Europese samenwerking garanderen. Europa is terug bij 1952.

Dat betekent niet dat defensie niet nationaal kan zijn. Landen kunnen hun eigen ding doen. Zolang ze wapens bij elkaar bestellen op een goed-gereguleerde EU-defensiemarkt en aankopen coördineren (om elkaar te kunnen helpen met compatibele wapensystemen), is er weinig aan de hand. Kleinere landen doen dat allang, en steeds meer. De problemen beginnen als Duitsland alleen bestellingen plaatst bij Duitse fabrieken en Frankrijk bij Franse fabrieken, zoals nu, en zij elkaars producten weren. Opnieuw beuken deze twee staten op elkaar in om hun nationale industrie te beschermen, waardoor militair-politieke rivaliteit kan escaleren. Precies wat er vroeger altijd misging – tot de EGKS er paal en perk aan stelde.

Heeft Duitsland van de FCAS-episode geleerd? De uitspraak van Airbus-baas Michael Schoellhorn dat „de Duitse industrie nu centraal moet staan” in Europa suggereert van niet. Als de regering in Berlijn verstandig is, knijpt het deze wraakzucht af en pusht het voor een Europese regeling voor de verdeling van werk en IE bij defensieprojecten. Nederland moet dat steunen.

Alleen als dat gebeurt, kunnen Europeanen zeggen dat ze iets van de geschiedenis hebben geleerd.

Geef cadeau

Deel

Mail de redactie

‘Een kwestie van politieke wil’ Een jonge rekruut uit Nederland vecht als scherpschutter voor het Israëlische leger. Hij werd uitgezonden naar Gaza, de Westoever en Libanon, waar Israël op grote schaal humanitair recht schendt. Mag dat zomaar, en wat moet er gebeuren voordat het OM in actie komt?

Romy van der Burgh, Marieke Rotman en Allart van der Woude beeld Merel Corduwener

10 juni 2026 – verschenen in nr. 24

Een negentienjarige jongen trekt begin 2024 zijn legeruniform aan in een militair opleidingscentrum in Israël. Nieuwe rekruten zoals hij moeten bloed afgeven en er worden röntgenfoto’s gemaakt van hun gebit voor eventuele identificatie als hun iets overkomt. Bij mannen met te lang haar wordt het hoofd geschoren.

Eerder heeft de jongen toelatingstests gedaan voor de parachutistenbrigade van de Israëlische strijdkrachten. Hij moest met zandzakken en brancards rennen en werd getest op verantwoordelijkheidsgevoel, initiatief en improvisatievermogen. Hij werd toegelaten. Aan het begin van de opleiding poseren tien jongens tussen stapelbedden voor een foto, ze dragen hun wapens voor hun buik en houden hun nieuwe insigne tussen hun tanden. Het lapje stof met een gifgroene slang zal straks op hun uniform prijken.

De paratroopers, april 2024 De opleiding duurt acht zware maanden. Ze moeten onder meer sprongen uit een vliegtuig maken, met bepakking en al. Aan het einde van de opleiding gaan ze op ‘oorlogsweek’, waarin ze oorlogssituaties simuleren en nauwelijks slapen. De zwaarste proef komt als laatste: masa kumta (‘baretmars’): negentig kilometer marcheren van de Tel Nof-luchtbasis naar Ammunition Hill in Oost-Jeruzalem, met tientallen kilo’s bepakking, door de nachtelijke kou en de brandende zon. De jonge militair komt begin november 2024 aan in Oost-Jeruzalem. Daar wacht hij samen met de anderen om de kenmerkende rode baret te ontvangen. De jongen, zijn armen om de schouders van andere jonge militairen, kijkt trots lachend in de camera. Vanaf nu is hij officieel paratrooper.

In de periode dat hij zich aansluit bij het Israëlische leger escaleert het geweld in de strijd tegen Hamas in Gaza snel. Begin januari 2024 zijn er al zo’n 22.000 Palestijnse doden en 57.000 gewonden gevallen. Het Internationaal Gerechtshof waarschuwt Israël in die maand dat het alles moet doen om een genocide te voorkomen. Maar in de maanden erna komen steeds meer berichten naar buiten van bombardementen op tentenkampen en ziekenhuizen, massale moordpartijen bij voedseluitgiftepunten en Israëlische scherpschutters die bewust op kinderen zouden schieten.

Al in 2024 vaardigde het Internationaal Strafhof een arrestatiebevel uit voor de toenmalige Israëlische minister van Defensie wegens oorlogsmisdaden in Gaza.

Waar het grootste deel van de nieuwe rekruten voor de Israel Defense Force (idf) bestaat uit Israëlische jongeren die worden opgeroepen voor dienstplicht, geldt dat voor deze jongen niet: hij groeide niet op in Israël, hij is Nederlands. Na zijn training zal hij als scherpschutter op de plekken komen waar door de idf het hardst wordt gevochten, en waar Israël op grote schaal schendingen van internationaal en humanitair recht begaat: Gaza, de Westoever en Libanon.

Voor De Groene Amsterdammer, Trouw en Investico kijken wij met hem mee. Via honderden sociale-mediaposts op Instagram, reportages en interviews met legercommandanten in voornamelijk Israëlische media reconstrueren we de route die de Nederlandse scherpschutter sinds 2024 aflegde. Omwille van zijn veiligheid en die van zijn directe omgeving maken wij zijn identiteit niet bekend, in dit verhaal noemen we hem X., zijn naam is bekend bij de hoofdredactie.

Het is een uniek inkijkje in een hoogst gesloten wereld: waar steeds meer verhalen naar buiten komen over de slachtoffers van het geweld van de IDF in Gaza en op de Westoever, blijven de IDF en Israël zelf grote anonieme daders. Wie de mensen zijn die in die gebieden dienen en hoe het leger intern functioneert, blijft buiten zicht.

Het verhaal van de jongen roept daarom ook de vraag op: mag hij dit zomaar doen? Volgens het Nederlandse Openbaar Ministerie is dienen in een buitenlands leger in principe niet verboden, zolang dat land niet in oorlog is met Nederland. De grens ligt bij individuele betrokkenheid bij ‘internationale misdrijven’, een verzamelbegrip voor verschillende zeer ernstige schendingen van het internationale recht, zoals genocide, apartheid of foltering. Het Nederlandse OM heeft een speciale afdeling die onderzoek doet naar daders van dit soort misdrijven in conflicten wereldwijd. Zij hebben een ‘sterke aanwijzing’ nodig om daar onderzoek naar te doen. Terwijl wij maandenlang de Nederlandse scherpschutter volgen door Gaza, de Westoever en Libanon vragen we ons af: wanneer is die grens bereikt? Wanneer komt het OM in actie?

Libanon, december 2024 Vanaf een balkon is een paars-roze lucht te zien boven verlaten, kapotgebombardeerde straten. De zon hangt achter de bergen in de verte. Overal ligt puin, gevels zijn van de gebouwen geslagen. Z., een jongen uit het bataljon van X., plaatst op 12 december 2024 een verzameling foto’s en video’s op Instagram van de militaire uitzending als paratrooper in Libanon. Er staat een emoji van een Libanese vlag bij.

Op een van de beelden zitten drie jonge soldaten op een rode bank, een zit ernaast op een plastic stoel, in een overhoop gehaald huis. Een van hen ligt onderuitgezakt te slapen. De anderen steken sigaretten op en houden voorwerpen omhoog die ze in het huis gevonden hebben: een klein potje, een voetbal, een speelgoedtrein. Waarschijnlijk bezittingen van de voormalige bewoners. Achter de bank is een gigantisch gat in de muur geslagen, daarachter zie je de keuken. Als locatie staat ‘The Maldives’ boven de foto van Z. – de idf-militairen posten vaker foto’s van hun uitzendingen met als grap de plaatsaanduiding van vakantieoorden. Het nummer 2 of Amerikaz Most Wanted van 2Pac speelt onder de beelden.

X. zien we niet op deze beelden van zijn team. De eerste foto die we van hem terugvinden na de viering met de baretten wordt gepost op 10 december 2024. Samen met Y. staat hij op een parkeerplaats, nonchalant houden ze hun geweer in de lucht. De zogeheten ‘geotag’ op Instagram, een vermelding van een locatie die gebruikers zelf kunnen toevoegen, vermeldt ‘Libanon’.

We vragen ons af waarom de groep precies in Libanon zou zijn, en stuiten op een interview in de Israëlische krant Israel Hayom met luitenant-kolonel M., van X.’s bataljon 101, waarin hij in september 2025 terugblikt op een aantal uitzendingen. Over hun aanwezigheid in Libanon zegt hij: ‘Wij zijn daar waar het de Israëliërs pijn doet.’ ‘De parachutisten drongen diep door in Zuid-Libanon, naar gebieden die het Israëlische leger zelfs tijdens de Tweede Libanonoorlog niet had bereikt’, schrijft de auteur van het artikel.

In januari 2025 is X. weer even in Nederland. Hij is daar samen met Y., een jongen uit zijn bataljon, die de foto’s deelde op zijn Instagram – bijvoorbeeld van hoe de twee gaan hardlopen in de stad waar X. is opgegroeid. Daarna reizen de twee jongens terug naar Israël voor de volgende fase van hun diensttijd.

Als de basisopleiding is afgerond, volgt meestal een specialisatie, die afhankelijk is van hoe je presteert. X. blijkt een goede schutter, want hij wordt geselecteerd voor de sniper-opleiding, een populaire plek.

We kunnen dit allemaal zien omdat we op Instagram undercover gaan als militair van het Israëlische leger. We maken een profiel aan en zetten een voor een volgverzoeken uit bij de vaak afgeschermde accounts rondom de Nederlandse scherpschutter. Soms zijn dat persoonlijke accounts, soms zijn het accounts van een bataljon of compagnie.

Langzaamaan verlenen steeds meer accounts ons, opvallend genoeg, toegang. Op openbare accounts, zoals het algemene kanaal van de paratroopers, worden gezichten van soldaten op foto’s onherkenbaar gemaakt. Maar binnen de afgeschermde profielen wordt wel vrijuit gevoelige informatie gedeeld: gezichten, namen, locaties van uitzendingen, foto’s van gebombardeerde huizen en de militairen met wapens.

We leren hun manier van communiceren kennen, de grapjes en de emoji’s in de omschrijving van hun accounts ontcijferen. Poppetje met parachute in profiel? Dan zitten ze bij de paratroopers, de parachutisten van de idf, bijgenaamd ‘Flying Serpent’. Het is een brigade van enkele duizenden militairen. Een groene slang ernaast? Dat staat voor het bataljon waar ze in zitten, de 101 met bijnaam ‘cobra’, bestaande uit ongeveer zeshonderd man. Emoji van een rood kruis? Dat staat voor de compagnie, waar zo’n honderd man in zit. En een spookje? Dat is de ghost-unit, het peloton van de scherpschutters: nog maar een klein groepje van een man of twintig.

We zien ook veel beelden van een soort ceremonies. Ter voorbereiding bouwen de jonge mannen metershoge torens, waaraan de vlaggen van verschillende pelotons wapperen. Op de achtergrond van de filmpjes hoor je trommels slaan. Een voor een worden leden van het bataljon op het podium geroepen voor een speech. De militairen knuffelen elkaar, schreeuwen en zingen, terwijl ze de vlag van hun peloton als cape dragen en op elkaars nek klimmen.

Guy Ben Yehuda Berlfein, onderzoeker bij Breaking the Silence, een organisatie van idf-veteranen die getuigenissen verzamelen van soldaten over activiteiten van het leger in bezette gebieden, legt ons uit dat er in de idf een sterke cultuur van senioriteit is. Hoe langer je erbij zit, hoe meer privileges. Vrij vertaald uit het Hebreeuws heet wat we hier zien een ‘schreeuwceremonie’. Op zo’n avond, vertelt hij, vieren de militairen dat ze weer een tijdje langer in dienst zijn, en stijgen in senioriteit.

Gaza, mei-augustus 2025 In januari 2025 gaat een staakt-het-vuren van kracht in Gaza. Onder de overeenkomst zullen Hamas en Israël gevangenen en gijzelaars uitwisselen, zal Israël weer humanitaire hulp toelaten en de idf zal aanvallen st

Brekelmans durfde Bolle Jos niet op te pakken: 'Was bang dat hij moest onderduiken' Rick Hartkamp • 10 juni 2026 11:57 Oud-defensieminister Ruben Brekelmans kon Bolle Jos vorig jaar oppakken toen hij zich in internationale wateren bevond, maar besloot daar toch vanaf te zien. "Ze hebben een hele operatie op touw gezet, maar Brekelmans was bang voor zijn veiligheid", zegt misdaadjournalist Chiel Timmermans in Goedemorgen Nederland.

Samenvatting AD-journalist Timmermans bracht vorig jaar samen met Follow the Money naar buiten dat Bolle Jos, de bijnaam van Jos Leijdekkers, in Sierra Leone zat. Dat kon op een veilige manier gepubliceerd worden na grondig overleg met het Openbaar Ministerie, vertelde hij eerder in het radioprogramma WNL In de Kantine. Het OM wist namelijk al langer af van het verblijf van Leijdekkers in het Afrikaanse land.

Leijdekkers begeeft zich in de hoogste regionen van de wereldwijde drugshandel. Hij is de meest gezochte crimineel van Nederland en is bij verstek veroordeeld tot 24 jaar cel, maar zit al een tijdje ondergedoken in Afrika. Hij kan daar doen en laten wat hij wil, omdat hij zich heeft ingenesteld tussen de elite van het land. Zo zou hij zelfs een kind hebben met de dochter van de president.

Ondanks verzoeken van de Nederlandse overheid om mee te werken aan de uitlevering van Leijdekkers, verklaarden de autoriteiten van Sierra Leone dat zij niet op de hoogte waren van een verblijf van Bolle Jos in hun land. Sierra Leoonse journalisten beweren dat de overheid hun duizenden euro's smeergeld betaalt om niet over Leijdekkers te schrijven.

Inmiddels staat Leijdekkers ook binnen internationale opsporingsdiensten hoog op het lijstje. Dat komt omdat de Spaanse autoriteiten in het voorjaar de grootste drugsvangst ooit hebben gedaan. Het schip dat werd onderschept vervoerde ruim 30.000 kilo cocaïne, verspreid over 1279 pakketten. Leijdekkers wordt aan de smokkel gelinkt, omdat het schip uit Sierra Leone kwam.

Special Forces in actie In 2025 was er dus een plan om Leijdekkers in internationale wateren te arresteren. Hij reist, kwam men achter, namelijk regelmatig naar Liberia per boot. "In Sierra Leone kan Nederland niks doen. Maar als hij buiten de territoriale wateren van Sierra Leone komt, dan kan je mogelijk wel iets doen", aldus Timmermans. Leijdekkers reist tussen deze landen in West-Afrika, omdat ze worden gebruikt als drugshubs, van waaruit de cocaïne naar Europa gaat.

Chiel Timmermans Misdaadverslaggever AD “Vanuit dat schip zou een team van Special Forces in actie komen als Bolle Jos op zo'n bootje zou zitten.”

Nederlandse opsporingsdiensten hebben vervolgens een hele operatie op touw gezet. "Ze hebben zelfs een schip gekocht. Niet onder de vlag van Nederland overigens, omdat dat meteen zou opvallen. Vanuit dat schip zou een team van Special Forces in actie komen als Bolle Jos op zo'n bootje zou zitten."

De eerste mogelijkheid was vorig jaar oktober. "Toen moest er groen licht komen vanuit Brekelmans, maar hij is daar toch voor gaan liggen. De reden zou zijn dat hij bang was dat hij zelf moest onderduiken en in veiligheid moest worden gebracht als Bolle Jos werd opgepakt. Daar is behoorlijk wat consternatie over geweest."

Kabinet-Jetten heeft de actie opnieuw voorbereid, die afgelopen april zou hebben moeten plaatsvinden, weet Timmermans. "Alleen werd die 30.000 kilo cocaïne gepakt en Bolle Jos werd een beetje schuw. Waarschijnlijk heeft hij gedacht dat hij niet nog een keer op zo'n bootje moest gaan, omdat het risico te groot is. Daardoor is opnieuw een kans verkeken om hem op te pakken."

Justitie gaat achter familie aan Daarom heeft justitie inmiddels een andere tactiek: het afjagen van de familie van Leijdekkers. Zo werd zijn broer Harry drie weken geleden gearresteerd in Istanboel. Hij stond op internationale opsporingslijsten omdat hij wordt verdacht van het witwassen van geld dat afkomstig is uit de internationale drugshandel van Leijdekkers.

Het OM verdenkt Harry L. van de aankoop van 277 kilo goud. Op die manier zou hij het geld van Bolle Jos hebben witgewassen. Het voorarrest is daarom met veertien dagen verlengd.

"De familie profiteert indirect, is de verdenking, van het misdaadgeld dat Bolle Jos allemaal verdient. Ze zitten in mooie huizen, krijgen horloges en rijden in dure auto's", weet Timmermans. "Misdaad loont voor hun en justitie wil het signaal afgeven dat dit niet de bedoeling is."

Tegelijkertijd wordt hiermee geprobeerd om Leijdekkers onder druk te zetten, waardoor hij mogelijk fouten gaat maken. "Zo'n aanhouding doet natuurlijk iets met hem. Hij kan zich er misschien over gaan opwinden en met mensen communiceren. Misschien maakt hij net dat foutje waardoor je hem te pakken kunt krijgen. Er is een soort momentum op gang gekomen."

Ga direct naar inhoud Actuele vacatures Zoek Zoeken in vacatures

Afdelingshoofd Therapie, Training en Diagnostiek

HR Business Partner

Secretaris

Domeinmanager Samenleving / Lid managementteam

Ik ben werkgever

Alle vacatures

Wat we op kantoor kunnen leren van de spoedeisende hulp

rubriek mooi werk

Ben TiggelaarBen Tiggelaar Ben Tiggelaar

Ben Tiggelaar Gepubliceerd op 10 juni 2026 Leestijd 3 minuten

Illustratie NRC

In veel werkomgevingen leidt flinke drukte ook tot flinke stress, verwarring en fouten. Maar op de spoedeisende hulp van een ziekenhuis weten medewerkers precies wat ze moeten doen als er veel tegelijk op ze afkomt. Wat valt daarvan te leren? Hoe maak je samen met je collega’s een eenvoudig plan dat orde brengt in de dagelijkse chaos?

Een normatief kader, wat is dat? Twee jaar geleden schreef ik een stukje over het stellen van prioriteiten. Het belangrijkste advies was om een ‘normatief kader’ te maken. Een eenvoudige lijst met doelen, helder gerangschikt, genummerd naar belang. Op die manier kun je als het druk is en alles even belangrijk lijkt, toch snel beslissen wat je voorrang geeft.

Het is een even simpel als briljant idee, dat ik helaas niet zelf heb verzonnen. Ik kwam het tegen in onderzoek naar het dagelijkse werk van verplegend personeel, voor wie prioriteiten stellen vaak een grote uitdaging is.

Zo blijven bij drukte in de verpleegzorg vaak werkzaamheden liggen. Maar wanneer er geen heldere afspraken zijn op dit gebied, kiest elke verpleegkundige zelf welke taken worden overgeslagen. Dat gebeurt in stilte; collega’s weten niet wat er is geparkeerd.

Illustratie Ben Tiggelaar

De relatieve rust van de SEH De ene taak laten voorgaan op de andere, kan leiden tot morele stress: je wil graag alles goed doen, maar dat gaat niet. Ook weet je niet of je de juiste keuzes maakt. Door expliciet, samen prioriteiten af te spreken, belandt die last niet langer op de schouders van individuele medewerkers, maar draagt de organisatie als geheel de verantwoordelijkheid.

Het grappige is dat dit op verschillende plekken in de zorg al lange tijd bestaat. Denk aan het systeem van triage dat ziekenhuizen gebruiken op de spoedeisende hulp. Wie in direct levensgevaar verkeert, wordt onmiddellijk geholpen. En wie een breuk heeft die niet erger wordt van een beetje wachten, kan bij drukte eerst nog wat bladeren door oude nummers van Arts en Auto.

Sinds ik me in dit onderwerp verdiepte, heb ik het tientallen keren besproken tijden workshops en seminars met allerlei beroepsgroepen. Bijna altijd is de reactie: dit hebben wij niet, maar we willen het wel! Hoe pak je dat aan?

Daarom een eenvoudig stappenplan, ontwikkeld tijdens deze sessies. Hiermee kun je, samen met collega’s, je eigen triagesysteem opstellen.

Helderheid in zeven stappen Benoem de doelen die je samen belangrijk vindt. Denk aan doelen die draaien om klantgerichtheid, goed werkgeverschap, samenwerking, duurzaamheid en winstgevendheid. Inventariseer dilemma’s: waar botsen die doelen? Waar hinderen klantgerichtheid en winstgevendheid elkaar bijvoorbeeld? Bespreek samen deze dilemma’s: wat krijgt voorrang bij een botsing en waarom? Wat doe je bijvoorbeeld wél bij drukte en wat blijft liggen? Maak op basis van deze gesprekken een gezamenlijke lijst met de doelen, genummerd in volgorde van belang. Beschrijf ook relevante voorbeelden: wat wint als belangrijke dingen met elkaar botsen? Voorbeeld: als veilig werken extra tijd kost, dan verschuift de deadline. Controleer of in de dagelijkse aansturing dezelfde volgorde wordt gehanteerd. Let daarbij op sociale en materiële prikkels. Noteer ook meteen een datum waarop je dit proces opnieuw doorloopt. Zo blijft je lijstje bij de tijd en onder de aandacht. Drie kanttekeningen hierbij.

Soms kun je doelen combineren. Denk aan klantvriendelijk én efficiënt werken door een betere website. Maar wanneer doelen echt botsen, moet je helder afspreken wat voorrang krijgt. Anders belanden lastige keuzes telkens weer op het bordje van individuele medewerkers onder tijdsdruk. In sommige organisaties veranderen de prioriteiten voortdurend. Geen man overboord. Doorloop in dat geval de zeven stappen frequenter en sneller. Soms werken leidinggevenden niet mee. Ook niet erg. Maak dan samen met je collega’s, bottom-up, een lijst met prioriteiten en stuur deze naar het management met de mededeling: tot nader order is dit hoe wij werken. En werkt het dan? Een lijst met prioriteiten maken is noodzakelijk, maar niet genoeg. In de praktijk is vooral stap 6 lastig. Je triagesysteem werkt pas wanneer de overige prikkels in het dagelijkse werk erop afgestemd zijn. Denk aan: targets, complimenten, budgetten en wat leidinggevenden tolereren. Anders wint niet wat officieel bovenaan het lijstje staat, maar wat in de praktijk sociaal en materieel wordt beloond.

Ik ken een succesvol Vlaams bouwbedrijf dat enkele jaren geleden met de medewerkers de volgende prioriteiten afsprak:

Veiligheid, het recht van de medewerker. Kwaliteit: het recht van de klant. Efficiëntie: het recht van de werkgever. Dit werkt goed in de praktijk. Maar stel je voor dat het management de uitvoerders vooral zou aanmoedigen snel op te leveren en op kosten te besparen, dan zou dit fraaie kader allang een dode letter zijn geweest.

Het komt vaak voor dat prioriteiten en prikkels niet corresponderen. Een klassiek onderzoek van bedrijfskundige Donald Sull en collega’s onder 7.600 leidinggevenden liet zien dat slechts 11 procent van hen vond dat binnen hun bedrijf de budgetten in lijn waren met de strategische prioriteiten.

Praktisch Veel organisaties, groot en klein, geven hun medewerkers te veel en ook conflicterende doelen. Meestal ontbreekt daarbij een duidelijke prioriteitstelling. Dit leidt tot stress, slechtere prestaties en conflicten.

Een helder normatief kader, een triagesysteem voor het dagelijkse werk, helpt. Maar alleen als de dagelijkse context de triage ondersteunt.

De volgende uitdaging is nu: wanneer plan je de eerste vergadering hierover? En zullen je collega’s daar voldoende prioriteit aan geven?

Geef cadeau

Deel

Mail de redactie Slim Leven Een voetbalserie waarin daadwerkelijk gevoetbald wordt: dit zijn de beste series van dit moment 28 februari 2023

Dit zijn de beste theatervoorstellingen die nu te zien zijn 26 januari 2023

Aanbevolen voor jou FIFA-baas Gianni Infantino, de ‘king of soccer‘, wordt al tien jaar achtervolgd door controverse. ‘Mensen willen gewoon bloed zien’ 8 uur geleden

Deze coronaklas haalde vijf jaar geleden een diploma. Hoe gaat het met ze? Rick heeft 'al dat gedoe' verdrongen, Emin viel vijftig kilo af en Koen fietst naar Japan 17 uur geleden

Chopin 11 uur geleden

Als een sneeuwvlok, als het wiel: het wonder van chips 21 uur geleden

Looksmaxxing is geen teken van oprukkend rechtsextremisme 11 uur geleden

Als iemand een handgemeen kan uitlokken, is het de onthechte Lidewij de Vos wel 22 uur geleden

De journalistieke principes van NRC

Ga naar hoofdinhoud. Sla menu over, ga naar het artikel

Mijn ND Abonneer Nieuws Geloof Opinie Mensen Cultuur Vacatures

Nieuws Krant Podcasts Puzzels Mijn nieuws

Luister Het wordt niet beter ná Trump, bewijzen vicepresident J.D. Vance en minister van Oorlog Pete Hegseth Analyse Voor Europa is de Amerikaanse president Trump een ongeleid projectiel. Zijn potentiële opvolgers zijn dat niet. Want zij ondermijnen de Europese democratie doelgericht als die niet met hun radicale ideeën overeenkomt. Jan van Benthem Jan van Benthem donderdag 11 juni 2026, 11:30 aangepast 12:14 De Amerikaanse minister van Oorlog Hegseth gebruikte de herdenking van D-Day voor een beledigende toespraak richting de Europese leiders. De Amerikaanse minister van Oorlog Hegseth gebruikte de herdenking van D-Day voor een beledigende toespraak richting de Europese leiders. beeld: ANP / Jeremias Gonzalez In het kort De Amerikaanse vicepresident Vance en de minister van Oorlog Hegseth hebben hard uitgehaald naar Europese regeringen. Die zouden niets doen tegen de invasie 'op Europese stranden' door vijandige migranten en zo Europa naar de ondergang brengen. Vance en in toenemende mate ook Hegseth worden gezien als potentiële opvolgers van Trump. Net als Trump negeren zij daarbij de feiten en stoten ze Europese bondgenoten voor het hoofd. Amersfoort

Pijnlijker wordt het niet. De Amerikaanse minister van Oorlog, Pete Hegseth, was niet welkom bij de officiële herdenking van de landingen op D-Day, afgelopen zaterdag. Dat liet een comité van inwoners van het Franse dorp Langrune-sur-Mere weten. ‘Deze persoon (Hegseth, red.) houdt er waarden op na die strijdig zijn met democratie, mensenrechten en vrede’, aldus de groep. ‘De eer van Langrune, van Frankrijk en de herinnering aan de jonge geallieerden – Amerikanen, Britten, Canadezen – die in de naam van democratie stierven op onze stranden, vergen het afzeggen van het bezoek van deze persoon.’

Hegseth bleef weg. Maar hij bezocht wel de herdenking op de militaire begraafplaats voor gesneuvelde Amerikaanse militairen in Colleville-sur-Mer. Daar hield hij een toespraak waarin hij volgens de vooraanstaande Britse historicus Simon Schama ‘een speciale soort van verachtelijkheid’ richting Europa liet zien, in ‘een mengeling van historische blindheid, groteske stupiditeit en een belachelijke zelfoverschatting’.

Tekst loopt door onder de advertentie Hegseths toespraak, die te vinden is op de website van het Pentagon, is welbewuste, diepgaande belediging van de Europese regeringsleiders. Hij vergelijkt in zijn speech de landingen in Normandië, de grootste in de geschiedenis, met ‘de bestorming van Europese stranden door verschillende gevaarlijke ideologieën. In Spanje, Italië, Griekenland en Bulgarije, komen boten en mannen aan. Wanneer doen de Europese hoofdsteden iets tegen die invasie?’ Zo neemt hij de Europese regeringen op de korrel, door D-day te vergelijken met de situatie met migranten vandaag de dag.

De enige goede reactie van de burgers is volgens Vance die van ‘gerechtvaardigde woede’. Dat er een strenger migratiepact in de Europese Unie in werking treedt - deze week -, negeert Hegseth. Hij schaart zich volledig achter uiterst rechtse partijen die migratie als speerpunt gebruiken om de maatschappelijke onvrede aan te wakkeren en daarmee zetels te winnen.

Pure, kille woede Een dag voor Hegseths speech deed de Amerikaanse vicepresident J.D. Vance al een regelrechte aanval op de Britse regering. Vance schoof die de dood van de 18-jarige Britse Henry Nowak in de schoenen, als het gevolg van ‘een massa-invasie van migranten’. De dader behoort tot de Britse Sikh-gemeenschap, afkomstig uit het voormalige Brits-Indië en is net als zijn vader in Engeland geboren.

Maar volgens Vance bewijst de moord dat ‘Europese elites’ zich niet tegen ‘de politiek van zelfhaat en van de massa-invasie van migranten’ hebben gekeerd. De enige goede reactie van de burgers is volgens Vance die van ‘gerechtvaardigde woede’.

Dat zijn geen loze woorden. Vance schreef ze nadat de rechtse oppositieleider Nigel Farage in Engeland de burgers had opgeroepen tot ‘pure, kille woede’ tegen de politie omdat die eerst het (niet direct zichtbaar) gewonde slachtoffer en niet de dader had aangehouden. Farage’s oproep werd gevolgd door gewelddadige rellen in Southampton, waarbij schreeuwende betogers het politiebureau omsingelden en ‘Haal ze eruit’ riepen. Gerechtvaardigde wraakzucht kennelijk, volgens Vance.

Opvolger Trump Toch is Vance volgens president Trump – en ook volgens de grootste groep van de Republikeinse kiezers – de aangewezen persoon om de nieuwe president te worden. Wat Trump betreft, zou hij daarbij de minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio als tweede man moeten hebben, zei hij afgelopen week.

De Republikeinse Partij van Trump, Vance en Hegseth herkent zich pas weer in Europa, als dat zich van de democratische rechtsstaat heeft ontdaan. Maar ook Hegseth wordt inmiddels ‘getest’ op zijn politieke vaardigheden binnen de Republikeinse Partij. Hij werd door Trump ingezet in de voor Trump cruciale campagne om het Republikeinse Congreslid Thomas Massie aan te kant te schuiven en diens rivaal Ed Gallrein te steunen. Dat werkte: Massie verloor afgelopen maand de voorverkiezingen – en Trump zag een geslaagde partijpolitieke test van Hegseth. Trump zelf - of Vance wanneer Trump eerder mocht aftreden - blijft nog tot januari 2029 in het Witte Huis.

Gezien de schokkende beschuldigingen van Vance richting de Europese bondgenoten op de veiligheidsconferentie in München in 2025 en de woorden van Hegseth in Frankrijk is er geen aanleiding om te denken dat de Republikeinse Partij na Trump weer een pro-Europese koers zal gaan varen. Tenzij in Europa hun gelijken, als Nigel Farage en diens partij Reform in Groot-Brittannië, Alice Weidel en de AfD in Duitsland en Jordan Bardella, de nog rechtsere evenknie van Marine Le Pen in Frankrijk, aan de macht zouden komen.

Pas dan herkent de Republikeinse Partij van Trump, Vance en Hegseth zich weer in Europa, als dat zich van de democratische rechtsstaat heeft ontdaan en zich naar Amerikaans voorbeeld via massadeportaties bevrijd heeft van de ‘invasie van migranten’.

De beschuldigingen die Vance en Hegseth uiten, kunnen overgaan in vijandigheid tegenover Europa. Vrijheid ondermijnend Europa mag niet stil blijven bij de beledigende uitspraken van Trump-getrouwen als Vance en Hegseth. Neem het voorbeeld van de Britse vicepremier David Lammy, die eerder met Vance over hun christelijk geloof heeft gesproken. Hij belde Vance meteen op om hem duidelijk te maken dat de moord op Nowak niets te maken had met massa-immigratie.

Dergelijk direct contact is cruciaal. Want de beschuldigingen die Vance en Hegseth uiten, kunnen overgaan in vijandigheid tegenover Europa. De Nationale Veiligheidsstrategie van deze regering Trump geeft daarvoor voldoende aanleiding. De Europese Unie wordt erin omschreven als een instantie die ‘de politieke vrijheid en soevereiniteit’ van de lidstaten ondermijnt en ‘de vrijheid van meningsuiting en politieke oppositie onderdrukt’. In het licht van die strategie ging Vance in april ook naar Hongarije om premier Orbán te steunen in de verkiezingen omdat hij volgens Vance ‘een van de weinige Europese leiders was die opstond tegen de bureaucratie in Brussel’.

Maar de ‘bureaucratie’ die in Brussel echt over de gezamenlijke politiek en regels gaat, bestaat uit democratisch gekozen politici, ministers en regeringsleiders. Het maakt de processen traag en moeizaam, maar ze vertegenwoordigen wéel de democratische waarden van de EU.

En naar het voorbeeld van David Lammy zouden Europese leiders dat eens ondubbelzinnig aan de heren Trump, Vance en Hegseth moeten uitleggen. Voordat er opnieuw woorden van verachting klinken uit wat eens onze belangrijkste bondgenoot was en opnieuw dorpen of steden net als Langrune moeten oproepen, Amerikaanse regeringsleden de toegang te weigeren.

Onder-Trump-gaat-de-VS-in-razendsnel-tempo-en-doelbewust-richting-een-dictatuur Lees ook

Onder Trump gaat de VS in razendsnel tempo en doelbewust richting een dictatuur

Heel-voorzichtig-rebelleren-Republikeinse-politici-tegen-Trump--Het-is-waarschijnlijk-te-laat Lees ook

Heel voorzichtig rebelleren Republikeinse politici tegen Trump. Het is waarschijnlijk te laat

Altijd op de hoogte Onze redacteuren selecteren de meest relevante verhalen en delen deze via onze nieuwsbrieven. Beheer al uw nieuwsbrieven via nd.nl/nieuwsbrieven.

ND Amerika Meld u aan voor de nieuwsbrief ND Amerika Elke week Ontvang journalistiek die helpt om de Amerikaanse politiek beter te begrijpen.

Mail de redactie

Advertentie Lees ook Zo’n 70 organisaties hebben zich aangesloten bij de campagne ‘No ICE in the Cup’. 2 Achtergrond

WK voetbal overschaduwd door Trumps grenspolitiek en hoge ticketprijzen. ‘Dit is segregatie’ Pete Hegseth herdoopte het ministerie van Defensie vorig jaar tot het ministerie van Oorlog. 4 Achtergrond

Ophef onder mormonen en humanisten over religie-lijst Pentagon. ‘Middelvinger naar Grondwet’ Bill Pulte. Achtergrond

Als de ‘pitbull’ van Trump vecht Pulte met liefde de persoonlijke vetes van de president uit Protest bij het regeringsgebouw van de staat Alabama tegen het hertekenen van de kieskaart op 5 mei. Nieuws

Alabama mag kieskaart hertekenen van opperrechters – in het nadeel van de zwarte bevolking President Donald Trump. 2 Nieuws

Trump staakt oprichting controversieel miljardenfonds na aanzwellende ophef en verzet uit eigen partij Ken Paxton spreekt in de plaats Plano, nadat hij de Republikeinse voorverkiezing heeft gewonnen. 1 Nieuws

Omstreden Republikein wint de voorverkiezingen in Texas: Trump én de Democraten zijn blij ‘De zeestraat moet open blijven, hij zal hoe dan ook opengaan’, aldus Rubio tijdens een bezoek aan India. 1 Nieuws

Luchtaanvallen VS in zuiden Iran midden in onderhandelingen over akkoord Omwonenden leggen bloemen neer bij het islamitisch centrum in San Diego. Analy