C2026-08

Photo: Shavit Vos The male ‘orgasm muscle’: How pelvic-floor control may improve erections and ejaculation The pelvic floor is usually discussed as a women’s health issue, but it also plays a role in erections, ejaculation and sexual sensation in men; somatic sexuality instructor Lena Leyla explains how awareness, relaxation, breathing and movement may help reduce difficulties and increase pleasure Lori Stadtmauer Lori Stadtmauer | published: 04:38 Add a comment Related Topics Orgasm Men Sex The pelvic floor is usually treated as a women’s health topic, something many men rarely think about in a sexual context. But the internal “hammock” of muscles supporting the lower body also plays a role in men’s sexual function, including erections, ejaculation, control and the ability to experience pleasure. For Lena Leyla, a somatic sexuality and tantra facilitator who developed the “orgasmic pelvis” method, learning to recognize and work with these muscles can be especially important for men dealing with sexual difficulties.

MAKE ynetGlobal MY TRUSTED SOURCE

“In the past year, I have received tons of messages from reservists who told me that their challenges in bed jumped by hundreds of percent after they came home,” she says. “I really want to tell all those reservists: If you have premature ejaculation or you are currently experiencing erection problems, know that this is completely normal. It is a completely normal response from your body. Your nervous system is doing what it needs to do because it is still protecting you.” Reservists returning from prolonged periods of combat, she says, may still be carrying the physiological effects of extreme stress. “You came home after a very difficult period that included a great deal of stress,” she explains. “When the body is in an extreme survival state, it does what it needs to do, which is send blood to the extremities, meaning the arms and legs, while sending less blood to the digestive and reproductive systems. “And when there is not enough blood flowing to the genital area, it affects erections, it affects ejaculation, because that pelvic-floor muscle is currently experiencing a kind of blockage.” What exactly is the pelvic floor? Let’s clarify first: What is the pelvic floor, and how can men begin connecting with it? “The pelvic floor, or as I like to call it, the ‘erotic muscle,’ is a system with several very important functions,” Leyla says. “It begins at the tailbone, stretches toward the sitting bones and comes forward to the base of the penis. That means it really surrounds the genital organs. It helps stabilize the spine and holds the internal organs located in the abdominal cavity. “You can think of it as a hammock of muscles holding our abdominal organs inside the pelvic cavity. Another role is controlling the sphincters.” Sexually, she says, the pelvic floor functions as an “orgasm muscle” for both women and men. But strength, in this case, does not simply mean tightening it harder. “Usually, people go to the gym to strengthen muscles, and what they do is build them up so they become as large as possible. With the pelvic floor, strength is determined by its ability both to contract and release, to gather and to relax. “It is a little like the heart muscle contracting and releasing, with both actions responsible for moving blood. The same thing happens in the pelvic area.” For a man who has never consciously identified the muscles, Leyla suggests using urination only as a one-time recognition exercise. Men with premature ejaculation often describe the feeling as going from zero to 100 Men with premature ejaculation often describe the feeling as going from zero to 100 (Photo: Shutterstock) “If a man does not know what the pelvic floor is or where it is, the first thing I advise him to do, just as women are sometimes advised, is to sit on the toilet and briefly stop the flow of urine. “Do not do this regularly. The purpose is simply to identify how that muscle works, so we can bring awareness to it.” Because so many people spend long periods sitting, she adds, the pelvic floor can also remain chronically tense. “We spend most of our time sitting, and sitting creates a lot of pressure both on the spine and on the pelvic-floor area. “So a man who wants to begin connecting to his pelvic floor and teach it to relax, rather than remain constantly held, which unfortunately is its usual state, should try to move as much as possible. “You can sit on a Pilates ball, for example, or do things that lengthen the muscles, movement, yoga, anything involving stretching.” Premature ejaculation and the ‘point of no return’ You said pelvic-floor control can also help with premature ejaculation. How does that work? “With premature ejaculation, there is what is known as the ‘point of no return,’ a point after which any additional stimulation can lead only to ejaculation,” Leyla says. “A lot of men with premature ejaculation describe the feeling as going from zero to 100 in a matter of seconds. But there is a process happening, and first of all it requires awareness, because when there is no awareness, change cannot happen, with all due respect to numbing gels. “We also want to strive for enjoyable, connected sexuality rather than beginning by numbing ourselves.” Pelvic awareness, she says, may help men notice the rise in arousal earlier and identify the stage immediately before ejaculation. Some men unknowingly contract their buttocks, abdomen and pelvic floor throughout sex, which she says can heighten arousal and accelerate ejaculation. “That is why it is important that we learn to relax.” Exercises involving both contraction and release, together with breathing, may help shift the body away from automatic reactions. “The pelvic floor and diaphragm work together,” she says. “Slow, deep breathing can reduce the physical alertness that accelerates ejaculation. “Breathing will also lower stress, move the man’s nervous system into a calmer state and help him last longer in bed.” סקס 'With premature ejaculation, there is what is known as the ‘point of no return,’ a point beyond which any further stimulation will lead to ejaculation' (Photo: Shutterstock) Leyla says she has personally experienced the difference with men who were more aware of what was happening in their bodies. “As a woman, I have been with men who were more aware of what was happening in their bodies and knew how to control their ejaculation, and it is a completely different experience. “It is not sex focused on finishing. It is sexuality where the emphasis is on staying together.” Stress, anxiety and erections We are a tense society living under constant stress. How can men reduce some of the stress or anxiety they bring into bed? “I really feel that sexuality is like a channel for regulating stress and anxiety,” Leyla says. “It is almost like a technology that we have not yet fully harnessed.” If someone notices that he is stressed during sex, she recommends slowing down, breathing deeply and allowing the body to be where it is, even if that means temporarily losing an erection. “Allow yourself even to be in a state of having a soft penis within the sexual space. In other words, literally relax and say, okay, this is the situation right now, because there are still many things you can do sexually that are not penetration.” Another method is deep abdominal breathing with long exhalations. “Inflate the belly during the inhale and even let out sighs of relief. It is definitely possible that the erection will decrease a little during that time, but that is perfect because we want to calm the nervous system, and you can always get back on the wave.” Touch and massage may also help. A man who feels anxious during sex can also close his eyes and notice how much tension he is holding in the body. “Really imagine the pelvic-floor area. Here is the penis, here is this bowl of muscles. Sometimes the buttocks are very tense, so you can ask your partner to help relax them through massage.” Stop the mechanical thrusting Another common behavior that may keep the male pelvic floor tense, Leyla says, is the repetitive thrusting familiar from pornography. Instead, she recommends experimenting with other pelvic movements. “You can move the pelvis in circles, for example. That can really relax it. Or move the pelvis in rotational or circular motions, or in more wave-like movements. Really think about the spine too.” She also suggests shaking movements. “You can even shake the penis, almost like wagging a tail. That can allow a man to maintain the erection for longer.” According to Leyla, these movements help release muscular tension and encourage blood and oxygen flow into the genital area. “All these movements release the muscles and actually bring more blood and oxygen to the penis, increase sexual arousal and can even increase a man’s sensitivity during sexual contact.” A part of the body many straight men avoid Let’s talk about another area connected to the pelvic floor, the anus. Many straight men have less access to that area because of stigma, fear, shame or cultural guilt, but if they allow themselves to receive touch there, they can experience a great deal of pleasure. “A lot, a lot, a lot of pleasure,” Leyla says. “In tantra, you know, the prostate is called the ‘million-dollar point.’ It is the man’s G-spot. And when you massage the anus toward the prostate, you discover that there is a lot of pleasure and orgasmic potential there. It is not only pleasurable, it is also very healthy.” As for the stigma, she says the main barrier is often psychological. “I think many times the obstacle is mental, this idea of, ‘What does it say about me if I like being touched in my anus?’ when the only thing it says about you is simply that you like being touched in your anus!” she laughs. When approaching the area, she stresses grad

Ga direct naar inhoud Waar kun je het beste kijken en heb je die eclipsbrilletjes echt nodig? En andere vragen over de zonsverduistering van woensdag

Achtergrond Natuurverschijnsel Voor het eerst sinds 1999 krijgt het vasteland van Europa weer een totale zonsverduistering. In Nederland schuift de maan komende woensdagavond voor 90 procent voor de zon. Het fenomeen is gade te slaan door een eclipsbril of online, maar kijk niet met het blote oog in het zonlicht: dat is schadelijk.

Sander VoormolenSander Voormolen Sander Voormolen

Sander Voormolen Gepubliceerd op 9 augustus 2026 om 12:45 Leestijd 5 minuten

Bezoekers aan sterrenwacht Sonnenborgh in Utrecht kijken door een speciale eclipsbril naar een gedeeltelijke zonsverduistering. Foto Sem van der Wal / ANP

Woensdagavond 12 augustus is voor het eerst sinds meer dan een kwart eeuw in Nederland een haast volledige zonsverduistering te zien. Dan schuift de maan tussen de zon en aarde, waardoor het enkele minuten schemert. Het is een dramatische astronomische gebeurtenis die aanschouwers mogelijk even bewustmaakt van hoe de mensheid onderdeel vormt van een reusachtig zonnestelsel.

Vanaf zestien minuten over zeven in de avond schuift de maan langzaam voor de zon, met een hoogtepunt om elf minuten over acht. Om drie minuten over negen, vlak voor zonsondergang, is dan de maanovergang voltooid. Deze tijden gelden voor Utrecht in het midden van het land: op andere plaatsen doet alles zich een paar minuten eerder of later voor.

De verduistering gaat in Nederland ongeveer 90 procent bedragen, wat betekent dat een flink deel van het normale zonlicht verdwijnt. Een totale zonsverduistering is alleen in Spanje en IJsland te zien.

1 Waar is de verduistering het best te aanschouwen? De ‘baan van totaliteit’ van de zonsverduistering van 12 augustus loopt van de noordkant van Siberië over de oostkust van Groenland, via het westelijkste puntje van IJsland (inclusief Reykjavik) naar Noord-Spanje, waar hij in een brede band van west naar oost over het land gaat. De strook ligt ruwweg tussen de steden La Coruña en Santander aan de westkust en tussen Valencia en Tarragona aan de oostkust. De steden Barcelona en Madrid vallen net buiten de baan.

Volledige zonsverduistering best te zien boven Spanje Baan van de zonsverduistering op 12 augustus

© OpenMapTiles © OpenStreetMap Mate van zichtbaarheid:

Absoluut middelpunt

100% (volledige zonsverduistering)

95-99% zichtbaar

90-94% zichtbaar

80-89% zichtbaar

Bron: Eclipsemap.xyz, ESA, Xavier Jubier, Instituto Geográfico Nacional090826 NRC / YD In Nederland is het vooral belangrijk vrij zicht naar de horizon in het westen te hebben, omdat de eclips plaatsvindt in het uur voordat de zon in het westen ondergaat. Hierdoor gooien locaties aan de kust de hoogste ogen, mits op het cruciale moment geen bewolking is. Aan te raden is om anders een hoog uitkijkpunt of een vlakke omgeving te zoeken, waar geen gebouwen of bomen het zicht op de horizon belemmeren.

Zonsverduistering boven Chili en Argentinië in 2019. Foto Alberto Valdes / EPA

2 Waarom heb je een eclipsbril nodig? Een gewone zonnebril houdt hooguit 90 procent van het zonlicht tegen wanneer je daar recht tegenin kijkt: te weinig om schade te voorkomen. Eclipsbrillen houden 99,999 procent tegen, niet alleen in het zichtbare en uv-spectrum, maar ook in het infraroodspectrum.

Direct zonlicht kan het netvlies serieus beschadigen. Daarom is het nodig een goede eclipsbril te dragen; die is te herkennen aan het ISO-12312-2-keurmerk. Controleer die bril ook op krasjes of andere beschadigingen van het glas, die hem onbruikbaar zouden kunnen maken.

Direct zonlicht kan resulteren in een zonlichtretinopathie, een netvliesbeschadiging in het gevoeligste deel, de gele vlek Geïmproviseerde methoden – zoals door de zilverkleurige laag van een cd kijken, zonnebrillen over elkaar dragen of beroete glaasjes gebruiken – zijn niet veilig en daarmee af te raden.

De verduistering volgen door een verrekijker of telescoop kan niet eenvoudig met een eclipsbril. Dat vereist speciale zonnefilters die op de voorkant van de kijkers moeten worden gemonteerd. Direct de camera van een telefoon op de zon richten, is eveneens geen goed idee, dat kan de optische sensor van de camera beschadigen en leidt hoogstwaarschijnlijk tot een overbelichte foto. (Wel kan een eclipsbril voor de lens worden geplakt en dan met behulp van een statief wellicht een stabiele opname worden gemaakt.)

Lees ook Zeven vragen over de zonsverduistering 3 Wat als je toch onbeschermd kijkt? Direct zonlicht kan resulteren in een zonlichtretinopathie, een netvliesbeschadiging in het gevoeligste deel, de gele vlek. Het licht brandt dan letterlijk in op het netvlies, extra geconcentreerd door de ooglens. De aandoening leidt tot symptomen als hoofdpijn, wazig zien, een zwarte vlek in het midden van het gezichtsveld en lichtgevoeligheid. Afhankelijk van de schade kan het gezichtsvermogen zich na drie tot zes maanden geheel of gedeeltelijk herstellen. De schade aan de lichtgevoelige cellen herstelt zich echter niet meer spontaan en is niet te behandelen.

Britse artsen hielden tijdens de vorige totale zonsverduistering in Europa, op 11 augustus 1999, bij hoeveel mensen zich na afloop met oogklachten meldden. Ze registreerden duizenden bezorgde telefoontjes, maar het aantal mensen dat met serieuze klachten in het ziekenhuis belandde, viel mee: zeventig patiënten. De artsen concludeerden dat waarschuwingen hadden geholpen, of dat de bewolking in grote delen van Groot-Brittannië had bijgedragen. Na een halfjaar bleek overigens geen van de patiënten blijvende gezichtsschade te hebben.

Bezoekers aan sterrenwacht Sonnenborgh kijken door een speciale eclipsbril naar een gedeeltelijke zonsverduistering.Foto SEM VAN DER WAL/ ANP

4 De eclipsbrillen zijn uitverkocht: wat nu? Het fenomeen is ook indirect te volgen met het camera obscura-effect. Zonlicht dat door een klein gaatje schijnt, maakt op het oppervlak erachter een gespiegelde afbeelding van zichzelf. Zo is het fenomeen met de rug naar de zon veilig te volgen. Met een stukje karton en een prikker is al gauw iets te maken dat zo’n afbeelding kan oproepen. Soms is het al in de omgeving aanwezig, als bijvoorbeeld de zon door het bladerdek schijnt. De normale ronde lichtvlekken zullen tijdens de transitie veranderen in sikkels van licht, een betoverende ervaring. Maar maak niet de vergissing om zelf door het gaatje direct naar de zon te kijken.

Daarnaast werden overal in Nederland kijklocaties ingericht, vaak bij sterrenwachten, waar het publiek onder deskundige begeleiding het natuurfenomeen kan gadeslaan. Meestal worden daar ook eclipsbrillen uitgeleend of verkocht. En het publiek kan via internet met professionele telescoopwaarnemingen meekijken, bijvoorbeeld via de Europese ruimtevaartorganisatie ESA vanuit het Observatorio Astrofísico de Javalambre in het Spaanse Teruel.

Lees ook Mooiste beelden van meest vastgelegde zonsverduistering boven de VS 5 Welk effect heeft de verduistering op het weer en de natuur? Doordat de instraling van de zon plotseling wegvalt, kan de temperatuur tijdens een verduistering een paar graden dalen. Wetenschappers van het weerinstituut KNMI beschreven twee jaar geleden dat stapelwolken tijdens een verduistering spontaan kunnen oplossen doordat de opstijgende warme luchtstroom wegvalt, om vervolgens meteen terug te keren als de zon weer normaal schijnt. Maar bij de aanstaande verduistering verwacht het KNMI niet zulke effecten, omdat de laagstaande zon al te weinig kracht heeft.

Dieren en planten reageren vaak ook op de plotselinge schemering; bloemen sluiten en vogels veranderen hun zang en zoeken hun nest op. Maar ook dat soort veranderingen doen zich vooral voor bij een totale verduistering. Het is de vraag in hoeverre deze fenomenen herkenbaar optreden bij een gedeeltelijke variant als woensdag in Nederland.

Misschien kan een onderzoeksproject in Groningen en Friesland daar later uitsluitsel over geven. In samenwerking met de Rijksuniversiteit Groningen ontvangen vijftig burgers een weersbestendig kastje dat voor, tijdens en na de eclips luistert naar vogelgeluiden en automatisch de soort detecteert.

6 Hoe bijzonder is een verduistering? Zonne-eclipsen doen zich ongeveer twee tot vijf keer per jaar voor, maar telkens op verschillende plaatsen en niet altijd betreft het een totale zonsverduistering.

Spanje heeft de komende tijd veel geluk in deze natuurlijke loterij en kan zich binnenkort verheugen op nog twee eclipsen. Op 2 augustus 2027 is een totale zonsverduistering zichtbaar vanuit het zuidelijkste puntje van Spanje, Noord-Afrika en het Midden-Oosten. En op 26 januari 2028 is een ringvormige eclips (waarbij de maan niet voldoende dicht bij de aarde staat om de gehele zonneschijf te bedekken) te zien vanuit Zuid-Amerika, Portugal en Spanje.

De rest van Europa krijgt op deze data slechts een gedeeltelijke eclips te zien. De eerste volledige zonsverduistering in Nederland laat nog even op zich wachten: 7 oktober 2135.

Zonsverduistering boven Noroy les Jussey, Frankrijk in 1999.foto leo van velzen

Geef cadeau

Deel

Mail de redactie

Ga direct naar inhoud Joris Luyendijk en Lisa Loeb in gesprek over kwetsbaarheid: ‘Over hoogbegaafdheid praten wekt agressie op’

zomergesprek Zomergesprek Cabaretier en schrijver Lisa Loeb is al jaren open over haar angststoornis, ADHD en depressie. Activist en ex-journalist Joris Luyendijk praat voor het eerst uitgebreid over „iets heel kwetsbaars”: het „isolement” dat hij ervaart als hoogbegaafde.

Danielle Pinedo Anne MoraalDanielle Pinedo Anne Moraal Danielle Pinedo Anne Moraal

Danielle Pinedo

Anne Moraal Gepubliceerd op 7 augustus 2026 Leestijd 12 minuten

Foto Lars van den Brink

Joris Luyendijk (54) heeft slecht geslapen. Een mug hield hem wakker, vertelt hij na aankomst in restaurant Jules in Amsterdam. „Dat beest liet zich niet doodslaan of vergiftigen. Ongelóóflijk hoeveel impact een mug heeft.”

Hij trekt zijn colbert uit, een kledingstuk dat hij zelden draagt, maar waar hij niet zonder kon bij een lezing voor bankmedewerkers op de Zuidas, kort voor onze ontmoeting. „Ik kwam daar om hun weerstand af te breken tegen het soort zelfonderzoek dat ik voor mijn boek De zeven vinkjes heb gedaan. Dan moet je met je kleding de afstand zo klein mogelijk maken.” Sinds kort is hij fulltime activist en schrijver, zijn perskaart – hij was dertig jaar journalist – heeft hij in mei ingeleverd om zich te kunnen inzetten voor Oekraïne.

De zeven vinkjes (2022) gaat over de kleine groep mannen (3 procent van de Nederlandse bevolking) die nooit te maken heeft gehad met uitsluiting of discriminatie: wit, hetero, met een gymnasium- of vwo-diploma, een universitaire opleiding en minstens één hoogopgeleide, in Nederland geboren ouder. Deze mannen worden volgens Luyendijk geïdealiseerd vanwege hun privileges, terwijl ze belangrijke kwaliteiten ontberen.

Cabaretier en schrijfster Lisa Loeb (37) appt dat ze wat later is. Terwijl we wachten vertelt Luyendijk wat hij heeft geleerd van Loebs boek Fopfeminisme (2026), waarin zij de mythe ontkracht dat Nederland een gidsland is in gendergelijkheid. „Ik wist niet dat Nederland door de verzuiling nooit een verenigde vrouwenbeweging heeft gekend. Dat daar vanuit links weinig steun voor was. En dat de systematische onderdrukking van vrouwen in Nederland een recent verschijnsel is, als je kijkt naar de eeuwen hiervoor. Dat heb ik nooit op school geleerd, terwijl ik wél oud-Grieks kreeg. Bizar.”

Luyendijk las ook dat Loeb in 2022 de ‘Impact Award’ heeft gewonnen van het Mensa Fonds, een stichting die hoogbegaafdheid ‘zichtbaarder wil maken’ in de samenleving. Ze kreeg de prijs voor haar optredens in De slimste mens, het tv-programma dat ze een jaar eerder won. „Die prijs wordt toch alleen aan hoogbegaafden uitgereikt? Ik neem aan dat ze dat is.”

Als Lisa Loeb na een kwartier aankomt, vertelt ze dat haar zoontje van „twee jaar en bijna vijf maanden” door een wesp was gestoken. „Dat is inderdaad de leeftijd waarop je als ouder nog in maanden telt”, zegt Luyendijk, die eigenlijk niets over zijn thuissituatie kwijt wil, want „alles wat je prijsgeeft wordt bewaard door AI en de wereld is op dit moment niet welwillend”. Maar vooruit, hij heeft drie dochters.

Loeb zegt dat ze daarmee worstelt: hoeveel geef je prijs over de mensen van wie je houdt? In haar columns voor &C Magazine schrijft ze vaker over haar zoon Boaz, maar alleen over de opvoeding en verdeling van zorgtaken – ze is getrouwd met socioloog en schrijver Daniel Paarlberg. „Mensen worden het meest geraakt door persoonlijke verhalen.”

Ze vraagt hoe oud zijn dochters zijn.

„Daar wil ik niets over zeggen. Op het gymnasium in Hilversum zat ik in de klas met [cabaretier] Kasper van Kooten. Zijn hele jeugd werd in boekvorm beschreven door zijn vader [Kees van Kooten]. Hoe hij dat heeft ervaren weet ik niet, maar mij leek het niet leuk. Kasper was de absolute top van de boom. Een mooie jongen die in een populaire band speelde. Ik was de gevoelige nerd. Slecht gekleed. Ik bungelde onderaan die hiërarchie.”

Hij werd gepest, „en stevig ook, vanaf mijn twaalfde”. Het heeft drie, vier jaar geduurd en hield pas op toen zijn pesters bleven zitten.

Zij: „Ik ben ook heel erg gepest. Door een groep kinderen op de basisschool, omdat ik te dik zou zijn. En door de juf.”

„De júf?” Hij rolt met z’n ogen.

Zij: „Ik was een irritant kind, omdat ik slim en uitgesproken was, en de hele dag aan het zingen was. De juf wilde waarschijnlijk in de smaak vallen bij de stoere jongens. Maar zij was vijftig en ik zes. Je gaat toch geen meisje van zes opsluiten in het lokaal? Een traktatie ontzeggen als de rest van de klas die wel krijgt? Een zangverbod opleggen?”

Hij: „Het voelt zó onveilig als een groep zich van het ene op het andere moment tegen je keert, zonder aanwijsbare reden. Door die ervaring wilde ik nooit in vaste dienst. Zo’n roddelsoeppan op een krantenredactie, heel beschadigend. Dan blijf ik veel liever freelancer.”

Joris Luyendijk en Lisa Loeb. Foto Lars van den Brink Zij: „Na het winnen van De slimste mens ben ik gestopt met fulltime cabaret. Omdat zich deuren openden, maar ook omdat ik er moe van werd om honderd keer per jaar als clowntje door het land te trekken, en na afloop van de voorstelling in de foyer af te wachten of iemand met clowntje wilde praten. Alsof ik weer op het schoolplein stond.”

Hij: „Ik werd denk ik gepest omdat ik anders in elkaar steek dan de meeste mensen. Ik ben veel intenser, zoek antwoord op vragen die anderen niet stellen. Als kind kreeg ik te horen dat ik te veel doordenk, te moeilijke woorden gebruik, te gevoelig ben. Niet alleen van klasgenoten, maar ook van leraren, de voetbaltrainer en ouders van vriendjes. Ik was bijvoorbeeld veel meer geraakt door wat er tijdens de Shoah is gebeurd dan mijn leeftijdsgenoten. En daar was ik ook weer door van slag. Op het gymnasium heb ik mezelf verbaal leren verdedigen, maar ik kan nog steeds in paniek raken als iemand met negentien volgers op X losgaat: o jee, ik word uitgestoten.”

Zij: „Dat had ik ook toen ene Henk twee sterren gaf voor mijn boek omdat ik volgens hem niks van biologische verschillen weet. Of als vrienden te lang niets van zich laten horen. Ik heb een angststoornis aan dat pesten overgehouden. Ik leef altijd op het puntje van mijn stoel: het gaat nu goed, maar blijft dat zo?”

Hij: „Ik vind het erg dat jij zegt te begrijpen dat het irritant was dat je als kind graag zong. Wat is er nou leuker dan een kind van zes dat zingt? Kennelijk heb je de blik van de juf geïnternaliseerd.”

Zij: „Op een gegeven moment had ik mijn pesters niet meer nodig om ervan overtuigd te zijn dat ik een varken was.”

Neergesabeld in de media Loeb neemt een glas rosé, hij houdt het bij non-alcoholisch. „Bij alcohol word ik zo scherp en naar, dat moet ik maar niet doen.” Ze buigt voorover. „O ja?”

Luyendijk wil weten hoe Loeb haar lezingen aanpakt, die meestal gaan over de positie van vrouwen. „Dat hangt van mijn publiek af.” Bij grote bedrijven, waar meestal veel mannen in de top zitten, vraagt ze hoe ze die scheve verdeling verklaren. Hebben vrouwen een gebrek aan ambitie of komt het door iets anders? En gaan leidinggevenden er automatisch vanuit dat vrouwen drie of vier dagen gaan werken als ze een kind krijgen? „Het lastige is dat mijn lezingen facultatief zijn, dus vooral bezocht worden door mensen die deel van de oplossing zijn. Dat geldt trouwens voor alles wat ik maak: de mensen voor wie het bedoeld is, bereik ik niet.”

Ze wijst met haar vork in de richting van Luyendijk. „Daarom is het zo goed dat jij als witte man De zeven vinkjes hebt geschreven, dat je je kwetsbaar hebt opgesteld.” Ze zag hem er wel flink van langs krijgen bij een gesprek met Neelie Kroes en Sylvana Simons in Buitenhof, waar Simons zei dat hij „wel wat meer credits had mogen geven aan mensen die dezelfde boodschap al heel lang brengen”. Op Loeb kwam het over, zegt ze, alsof hij „als witte man geld met hun ideeën wilde verdienen”. Ergens begrijpt ze de kritiek, want het begrip ‘intersectionaliteit’ bestond al voor De zeven vinkjes, maar belangrijker is, zegt ze, „dat we meer witte mannen nodig hebben die hun nek uitsteken”.

Hij: „In De zeven vinkjes citeer ik uitgebreid uit boeken die beschrijven hoe diep sociale klasse doorwerkt in iemands levensloop en identiteit. Zoals die van de Franse sociologen Pierre Bourdieu en Didier Eribon. Maar centraal staat mijn eigen zoektocht: wat doet het met je mens- en wereldbeeld als je voldoet aan alle zeven vinkjes? Een boek met zo’n insteek ben ik in het Engelse, Franse en Duitse taalgebied niet tegengekomen.”

Luyendijk is even stil en leunt achterover, met zijn hoofd tegen de muur. „Ik vind het jammer dat mijn boodschap door veel media, óók NRC, werd neergesabeld. Het boek had de aanzet kunnen vormen tot een gesprek over hoeveel levenservaring die zogenaamd ideale witte mannen missen. Want wat kan iemand als [Eurocommissaris] Wopke Hoekstra nou eigenlijk?”

Zij: „Wopke? Schaatsen!”

Hij: „Hij komt heel zelfverzekerd over, is eloquent, maar doet echt verschrikkelijke dingen. Denk aan zijn ruzie met EU-collega’s, in coronatijd, over de voorwaarden waaronder het Europees noodfondskrediet geld kon verstrekken aan eurolanden die zwaar getroffen waren door de pandemie. Of de forse kritiek die hij kreeg van de Rekenkamer nadat hij het parlement buitenspel had gezet als minister van Financiën met de aankoop van een aandelenbelang in Air France-KLM. Na zijn vertrek bij het CDA was er bijna niks van die partij over. We idealiseren de groep met de minste levenservaring. Sterker: we maken die de baas. Fucking hell!”

Om gendergelijkheid te bereiken moeten offers worden gebracht, zegt Loeb. „Ik hoor nog steeds dezelfde opvattingen als mijn moeder 35 jaar geleden. Op de Global Gender Gap Index staat Nederland op plek 43. En wat dacht je van femicide?”

Niets ten nadele van de witte man, Joris, maar er zijn ook andere mensen Lisa Loeb Hij: „Ik hoopte daar met De zeven vinkjes iets aan te veranderen. Een van de vele stappen in deze marathon. Door die kritiek, soms

Ga direct naar inhoud Het Rode Kruis werd steeds professioneler, sloeg een andere koers in – deze tijd vraagt erom, zegt de organisatie

reportage Rode Kruis Het Rode Kruis was altijd gericht op crises op andere continenten, maar richt zich steeds vaker op Nederland. Alle sociale activiteiten zijn afgestoten, honderden lokale afdelingen fuseerden, alle inzet van vrijwilligers staat nu in het teken van noodhulp. „We staan paraat voor wat er op ons afkomt.”

Titia Ketelaar vanuit Den Haag/Dordrecht/Vriezenveen/Enschede Titia Ketelaar

Titia Ketelaar vanuit Den Haag/Dordrecht/Vriezenveen/Enschede Gepubliceerd op 7 augustus 2026 Leestijd 11 minuten

Het Rode Kruis-noodhulpteam komt aan bij een grootschalige rampenoefening op het station van Dordrecht. Foto Sammy Jo Muller Het was een opmerkelijk bericht, begin juli. Het Rode Kruis besloot te vertrekken uit Ter Apel, waar het eten en drinken uitdeelde aan mensen die asiel aanvroegen maar het overvolle aanmeldcentrum niet in mochten. Door diverse opstootjes was het werk te onveilig geworden voor de tien hulpverleners die er – elke dag sinds eind mei – in afwisselende samenstelling aanwezig zijn. Na garanties van de minister keerde het Rode Kruis terug.

Met noodhulp, op Nederlandse bodem. Waarom? En hoe rijmt die hulp bij Ter Apel met waar het Rode Kruis in Nederland door veel mensen mee wordt geassocieerd? Met EHBO-cursussen en aandacht voor weerbaarheid, met blaren prikken op de Vierdaagse van Nijmegen, met geld en goederen inzamelen voor natuurrampen, crises en noodhulp elders in de wereld?

De aanleiding voor dit portret was een ándere. Dat was een persbericht waarin het Rode Kruis aankondigde dat het in januari ophield met zijn 75 belcirkels. In elke cirkel belde een Rode Kruis-vrijwilliger elke dag met een oudere, die een volgende oudere op een lijst belde, die weer een volgende belde, tot de laatste oudere de vrijwilliger terugbelde. Als iemand niet opnam, kwamen hulpverleners van het Rode Kruis in actie.

Het was de laatste sociale activiteit die het Rode Kruis organiseerde. In het decennium ervoor verdwenen de Rode Kruis-zorghotels en de beroemde Henry Dunant-boot, waar chronisch zieken en gehandicapten vakantie konden houden. In Hulst stopte de organisatie met het begeleid zwemmen, in Dinxperlo met het handwerkuurtje, in Heeze met de bazaar, in Huizen met huisbezoeken, in het hele land met talloze soortgelijke activiteiten die al sinds jaar en dag door het Rode Kruis werden georganiseerd. Veel, waaronder de belcirkels, zijn door andere vrijwilligersorganisaties overgenomen.

Rond dezelfde tijd meldde het Rode Kruis dat het juist doorging met het bieden van voedselhulp in Nederland – zoals het ook al enkele jaren schoolmaaltijden verzorgt. In 2025 hielp het ruim 46.600 kinderen aan schoolmaaltijden, 27.893 mensen ontvingen een wekelijkse boodschappenkaart. „Ze verdienen net te veel om hulp van de voedselbank of de gemeente te krijgen, maar houden na het betalen van hun vaste lasten te weinig over om eten te kopen”, schreef de organisatie.

In coronatijd was het Rode Kruis met voedselpakketten en boodschappenkaarten begonnen. Dat baarde toen opzien – dat in het welvarende Nederland noodhulp nodig was. Voor even, was toen de gedachte. Want dat biedt het Rode Kruis: tijdelijke noodhulp.

De Rode Kruis-vrijwilligers worden gevraagd bij rampen en ongelukken met meer dan dertig slachtoffers, in Dordrecht doen ze mee aan een rampenoefening van de Veiligheidsregio Zuid-Holland-Zuid op het station van Dordrecht. Acteurs en andere Rode Kruis-vrijwilligers spelen de slachtoffers. Foto Sammy Jo Muller

Explosie in Amsterdam Maar dat gebeurt vaker dan algemeen bekend is: bij zogenoemde ‘flitsrampen’. Zoals de zware explosie half juni onder een sportschool in Amsterdam-Osdorp, midden in de nacht. Vierhonderd bewoners van een naastgelegen flat werden geëvacueerd omdat er brand was en instortingsgevaar dreigde. Ze mochten pas uren later terug naar huis.

Om „een uur of twee” werd Melle Koch uit zijn bed gebeld. Een belcomputer, aangezwengeld door een beroepskracht van het Rode Kruis die piket heeft, belde vrijwilligers nabij het incident: „Alarm, alarm, alarm. Dit is een oproep van het Nederlandse Rode Kruis voor de functie van noodopvang en ondersteuning. Kan je helpen? Toets 1.”

„Dan is het wakker worden en omkleden”, vertelt Koch (49) twee weken later. In het dagelijks leven is hij manager regulatory affairs in de chemische sector, in 2002, na de oudejaarsbrand in Volendam, meldde hij zich als vrijwilliger: „Op de dijk stond het Rode Kruis.” Hij was er onder de indruk van geraakt.

Binnen een zo kort mogelijke tijd was hij „inzet gereed”. Een aantal vrijwilligers ging meteen naar de rampplek, Koch naar het kantoor om „attributen te halen”. Niet alleen EHBO-tassen, maar ook tandenborstels, telefoonopladers, spelletjes en knuffels voor de kinderen. „Moet je voorstellen: die mensen slapen en zijn net hardhandig door brandweer en politie uit hun huis gehaald. De voordeur is ingetrapt, je huisdier ben je misschien vergeten, je wordt doorgeschreeuwd naar een volgende plek. Wij zijn de eerste die hén aanhoren.”

Zodra er een ramp is met meer dan dertig mogelijke slachtoffers – T30 in jargon – worden de vrijwilligers van het Rode Kruis ingeschakeld door de veiligheidsregio’s. Het heeft de wettelijke taak om dan te helpen.

Zelf heeft de organisatie het over haar „auxiliaire rol”, zoals vastgelegd bij Koninklijk Besluit. Artikel 3 luidt dat het Rode Kruis „voor het gehele Koninkrijk tot taak heeft hulp te verlenen aan gewonden, zieken en anderszins hulpbehoevenden, die slachtoffer zijn van een gewapend conflict, ramp of andere bijzondere gebeurtenis”.

Dat kan gaan om grote ongelukken waarbij het Rode Kruis noodhulp verleent en de hulpdiensten ondersteunt. Of zoals in Limburg na de overstromingen van 2021 met hand- en spandiensten: de Ready2Helpers van het Rode Kruis (burgervrijwilligers) sjouwden met zandzakken en zetten veldbedden op. Rode Kruisers hielpen in coronatijd op vaccinatie- en testlocaties. Of regelen, zoals bij deze explosie in Amsterdam-Osdorp, noodopvang: eten, drinken en een slaapplek.

Koch zegt: „Het begin van een ramp is chaotisch, mensen kijken naar de overheid. Wij scheppen op zo’n moment in korte tijd orde.” Hij is er trots op: „We matchen mensen die elkaar in de paniek misschien zijn kwijtgeraakt, we inventariseren wie medicijnen nodig heeft en laten de huisartsenpost dat weten, we vullen formulieren in waarmee de brandweer of de dierenambulance huisdieren kan terugvinden.”

Wie zelfredzaam is, weet de weg naar familie of vrienden te vinden, „maar er blijft altijd een groep over die geen netwerk heeft”. De inzet in Osdorp was daardoor lang, vertelt hij. Een tweede ploeg vrijwilligers kwam om acht uur ’s ochtends en begeleidde slachtoffers naar een hotel bij Schiphol. Aan het einde van de dag, toen iedereen naar huis mocht, deelde het Rode Kruis de huissleutels uit. En een dag later ondersteunden de vrijwilligers de ambulancedienst van Amsterdam-Amstelland, toen de adrenaline bij mensen was gezakt en zij ademhalings- of andere klachten kregen.

Lees ook Tijdens de rampenoefening gebeurt in Utrecht alles tegelijk. ‘Is de opvanglocatie al in gebruik?’ Tot de nek in de drek De overheid wil dat het Rode Kruis „binnen het veiligheidsdomein een betrouwbare partner” is. Dat betekent dat de EHBO-kennis van al die duizenden Rode Kruisers op peil moet worden gehouden – „bekwaam en bevoegd” noemen ze dat zelf. Dan zijn een aantal rampenoefeningen per jaar en trainingen onvoldoende. Dus vind je de vrijwilligers als hulpverleners op evenementen als de Vierdaagse in Nijmegen, de Nationale Herdenking op de Dam of de Zwarte Cross.

Soms, zoals tijdens een wandelevenement in Drenthe in mei, waar de Rode Kruisers in een busje achter de wandelaars aanrijden, is er weinig meer te doen dan het verzorgen van een enkele blaar. Soms, zoals op een hete zaterdag in juni op Tot de nek in de drek, een mud run in Vriezenveen, vallen binnen het eerste half uur al meerdere gewonden.

De eerste die binnenloopt in de tent van Jeroen van Hardeveld (38, ingenieur en 21 jaar vrijwilliger) is een van de organisatoren met een wespensteek. Dan een jongetje met een snee. Hij houdt zijn vinger op ter inspectie. Maar dan, bij de modderbak halverwege het parcours waar de ‘lammetjesrun’ van de kleuters met hun ouders net aankomt, glijdt een moeder uit en verzwikt een enkel.

Rode Kruis-vrijwilligers moeten minimaal 32 uur per jaar evenementenhulp verlenen, zoals hier op Tot de nek in de drek in Vriezenveen Foto’s Sammy Jo Muller Twee Rode Kruis-vrijwilligers op mountainbike zijn er snel bij: de één onderzoekt het slachtoffer en legt een cold pack op haar enkel, de ander probeert via de portofoon vervoer te regelen. Wat zij nog niet weten, is dat er elders langs het parcours óók twee verstuikte enkels zijn.

Operationeel leider Denny Ordelmans (51, ict-medewerker en 28 jaar vrijwilliger) wel. Vanuit de kantine van de manege waar de mud run wordt gehouden, houdt zijn verbindingsteam alles op computers in de gaten. De triage wordt in de Rode Kruis-tent door een arts en een verpleegkundige gedaan, zij beslissen of iemand naar het ziekenhuis moet. Ordelmans doet het „puzzelen”, zoals hij het noemt. Want als er drie rolstoelen tegelijk op pad gaan, met elk weer een vrijwilliger, ontbreekt het Rode Kruis elders langs het parcours.

Ordelmans en coördinator Menno Kampherbeek (31, industrieel elektromonteur, 15 jaar vrijwilliger) zijn er van overtuigd dat dit soort dagen hen helpt als er een echte ramp is. Dat „de automatiek er dan in schiet”, zegt Kampherbeek.

Elke Rode Kruiser moet minimaal 32 uur per jaar evenementen ‘draaien’. Het weekend van Tot je nek in de drek zijn er in Vriezenveen zestig vrijwilligers actief, 95 in Harlingen bij de Tall Ships Races, veertien op een triatlon in Didam, dertien bij een gratis concert van een Amerikaanse band in Steenwijk, talloze duo’s en trio’s op kleinere e