Ga naar de inhoud Abonneren Inloggen

Binnenland Buitenland Politiek Economie Bizar Wetenschap Reizen Opinie Quiz De ontgroening van Rob Jetten: een cruciale fout rond de prinsjesdagbegroting Hoe opereert Rob Jetten als premier? Collega-ministers zien een ‘fixer’: hij is pragmatisch, kent hun dossiers tot in detail. Jetten heeft een vast trucje bij conflicten, verklappen ze. De kritiek: hij neemt te weinig regie. „Hij staat vooraan als het goed gaat, achteraan als het moeilijk wordt.”

Tobias den Hartog, Elodie Verweij en Hans van Soest 17 september 2026, 06:00 Laatste update: 06:21 Maak ons je Google-favoriet Als Rob Jetten ’s morgens wakker wordt, heeft hij vaak al een appje binnen van Hans Vijlbrief, mede-D66’er en minister van Sociale Zaken. „Hoe heb je geslapen?” Premier zijn is eenzaam, bedacht Vijlbrief al snel.

En besef, zegt een ander, dat Jetten vorige zomer nog op negen zetels in de peilingen stond. Een half jaar later moest hij het land leiden. Het is snel gegaan. Te snel, zeggen enkelen – maar daarover zo meer.

Mis nooit meer het laatste nieuws

Krijg een melding bij belangrijk nieuws over Politiek.

Op ons verzoek vertellen ingewijden over hoe Rob Jetten (1987) opereert als minister-president. Zijn zwaktes, maar ook zijn kracht. Een echt eerlijk beeld krijg je niet: veel collega-politici hebben een belang. Maar zijn eerste zeven maanden als premier schetsen al wel een voorzichtig patroon.

Soms zegt hij: hé, ik las zus-of-zo in jouw documenten, terwijl ik dan denk: jeetje, man, dat was bijlage 9…

Een minister Soms gaat Jetten, nog voor het ochtendappje van Vijlbrief – een van vele berichtjes – boksen, drie keer per week. Voor dag en dauw, de agenda is verder vol. De week biedt een stroom van overleggen. Ook in het weekend. Vicepremier Bart van den Brink moest hem er eens op wijzen dat de CDA’er ook nog een gezin heeft. Een minister: „Rob heeft zelf geen kinderen, dus soms krijg je ook op zondagochtend ineens een bericht van hem of plant hij een afspraak in.”

Geen geduld voor lange discussies Jetten slaat zijn energie stuk op zo veel mogelijk dossiers. Hij leest de stukken van ‘zijn’ ministers zorgvuldig. Eén van hen: ,,Soms zegt hij: hé, ik las zus-of-zo in jouw documenten, terwijl ik dan denk: jeetje, man, dat was bijlage 9…”

Hij is pragmatisch, klinkt het in koor. Beetje de school Mark Rutte (VVD), maar nog meer van Ruud Lubbers (CDA). „Hij kan zich wel flink met iets bemoeien.” Een fixer, niet iemand die vergezichten schetst. De ministerraad op vrijdag is kort. Discussies zijn al gevoerd in voorbereidende vergaderingen. Op vrijdag wordt vooral over dringende buitenlandse onderwerpen gepraat.

Voor lange discussies heeft hij toch al ‘geen geduld’. ,,Als mensen standpunten gaan herhalen, kapt hij het af.” Zijn stijl werd gevormd bij ProRail, waar hij van 2011 tot 2017 werkte, zeggen zijn collega’s. Hij benadert het premierschap als een projectmanager. ,,Als het niet gaat, komt hij helpen.”

In die geest maakte hij zichzelf voorzitter van zes taskforces, groepen bewindspersonen die zich buigen over specifieke onderwerpen. De ministers voeren uit, hij ziet toe. Eén over woningbouw, één over stikstof, het vestigingsklimaat voor ondernemers, een efficiëntere overheid, asiel en criminaliteit.

Uitkijken dat hij niet betweterig doet Jetten is geen micromanager. Toen minister Jaimi van Essen deze zomer aan zijn maatregelenpakket voor het stikstofprobleem boetseerde, dook Jetten op bij melkveehouders. Maar verder liet hij Van Essen ‘helemaal vrij’. Een minister: „Hij is niet iemand die zegt: het moet zó en het moet dán zijn gebeurd.”

Anderen leggen die houding uit als ‘afstandelijk’. ,,Hij kan wat betweterig zijn. Rob kent de dossiers vaak beter dan anderen, maar dat hoef je niet te laten zien.”

De andere karakterschetsen: zorgvuldig, snel, serieus, beheerst. Hij probeert uit het hoofd te leren met wie ministers getrouwd zijn, of ze kinderen hebben. ,,Als daar iets mee is, vraagt hij ernaar.”

Rob Jetten op de eerste dag van de Algemene Politieke Beschouwingen. © ANP Geen uitbarstingen Jetten heeft geen woede-uitbarstingen zoals Rutte die weleens had. Een tekortkoming, vindt een minister. „Je hebt mensen die alleen maar goed luisteren als je boos wordt.” Jetten wordt alleen maar ‘kil en stil’. „Daar is niet altijd iedereen van onder de indruk.” Woede, vindt deze, is noodzakelijk ‘in je repertoire’.

En er wordt meer intern gemopperd. Want zo veel regie als de premier neemt bij inhoudelijke overleggen en het meesturen op oplossingen, zo weinig regie neemt hij volgens sommigen bij het vraagstuk dat daarop volgt: hoe gaan we dit als minderheidskabinet voor elkaar krijgen?

Rob kent de dossiers vaak beter dan anderen, maar dat hoef je niet te laten zien

Zo wordt Jetten binnen het kabinet verweten dat de senaatsfractie van D66 in april tegen asielwetten stemde, terwijl die wel onderdeel waren van het coalitieakkoord van D66, VVD en CDA. Het waren de wetten die nog over waren van het kabinet-Schoof, binnenskamers de ‘Faber-wetten’ genoemd. Hoewel D66 al in de formatie waarschuwde dat de Eerste Kamerfractie van de partij tégen die wetten zou stemmen, vinden enkelen toch dat Jetten meer had moeten doen.

‘Waar was Jetten?’ Zij spreken van een ‘valse start’ van het kabinet. Collega-ministers vinden dat Jetten naar de senaat had moeten gaan, met de vuist op tafel had moeten slaan en had moeten zeggen: nou niet kloten. „Dan kan het nog steeds zo zijn dat de senaatsfractie tegenstemt, prima, all in the game. Niemand heeft een senaatsfractie aan een touwtje. Maar het signaal naar VVD en CDA was: ik laat het maar lopen.”

Asielminister Bart van den Brink (CDA) kreeg nu het deksel op de neus: de wetten werden weggestemd. Toch beklaagde hij zich intern niet, zeggen ingewijden. D66 had beloofd kort erna voor het Europese migratiepact te stemmen, waardoor een deel van de Faber-wetten alsnog feit zou worden. „Maar waar was Jetten in dit hele proces?” klaagt een collega-minister.

Geen natuurlijk leiderschap Dat wordt hem ook verweten bij de ophef rond UNRWA, de VN-organisatie die noodhulp biedt in de Palestijnse Gebieden. Om de jaarbegroting van het ministerie van Buitenlandse Handel door de Tweede Kamer te krijgen, beloofde het kabinet aanvankelijk de subsidie voor UNRWA te verlagen. Onder die voorwaarden stemden rechtse partijen als JA21 en SGP in.

Maar twee weken later zegde minister Sjoerd Sjoerdsma (D66) ineens toch extra geld voor UNWRA toe, om zo in de Eerste Kamer steun te krijgen van línkse partijen. ,,Eten van twee walletjes”, was de kritiek van de oppositie.

De enige regie die Rob pakt, is de beeldregie

Een minister Een verwijt binnen het kabinet: Jetten wist van het plan van Sjoerdsma, maar deed niets. Zoals een minister het zegt: „Er zit gewoon geen natuurlijk leiderschap in Rob. Hij pakt geen regie, zet geen lijnen uit.” En verwijzend naar de vele filmpjes op sociale media van Jetten: „De enige regie die Rob pakt, is de beeldregie.”

Sjoerdsma kreeg felle kritiek te verduren, de oppositie bleef chagrijnig achter. Een minister had meer gewild van Jetten: ,,Hij staat vooraan als het goed gaat, achteraan als het moeilijk wordt.”

Jetten zou van het plan van Sjoerd Sjoerdsma (rechts) voor UNWRA hebben geweten, maar deed naar verluidt niks. © ANP Overvallen door premierschap Anderen zeggen: Jetten wist inderdaad vooraf dat dit Sjoerdsma’s plan was, het was besproken in het overleg met de vicepremiers van VVD en CDA. Iederéén wist wat er ging gebeuren. Dat Jetten zijn stempel niet drukte, kan onervarenheid zijn, zegt een minister. „Hij was het ook erg plots, minister-president. Dus hij is er ook wel door overvallen.”

Het lijkt soms of hij moet wennen aan de statuur van het premierschap. Zo ging PRO-leider Jesse Klaver in het voorjaar eten met Jetten. Klaver verliet het dinertje met het idee dat het de start was van onderhandelingen over akkoorden tussen het kabinet en PRO. Maar hij hoorde vervolgens maanden niets meer.

Hij gooit heel energiek het compromis op tafel met de mededeling: ‘Dus dit gaan we doen!’

Een minister Het trucje werkt goed In het kabinet hebben ze Jetten al wel op een ‘trucje’ kunnen betrappen. Als een discussie moet worden beslecht, laat hij de voor- en tegenstanders eerst he-le-maal uitpraten. Hij stelt vragen, blijft neutraal.

„En dan gooit hij heel energiek het compromis op tafel met de mededeling: ‘Dus dit gaan we doen!’,’’ aldus een betrokkene. „Als dan niemand reageert, is dat het compromis geworden. Dat werkt vaak verrassend goed.”

Als het conflict toch blijft vastzitten, grijpt Jetten naar optie twee. Dan gaat hij ‘afgemeten doen’ en zegt hij dingen als: ‘Ik ben er wel klaar mee, ik heb dit nu al vijftien keer langs horen komen’.

Maar de afgelopen maand, richting Prinsjesdag, ging zijn kabinet niettemin langs het randje van de afgrond. Hoogoplopende ruzies in het kabinet leidden tot nachtenlange onderhandelingen om D66, VVD en CDA op één lijn te krijgen voor de eerste begroting van dit kabinet.

Als premier zit Jetten in een spagaat. © ANP Op zondagochtend gaat het bijna mis Een deel van het kabinet verwijt Jetten dat het uit de hand liep. Zij spreken van ‘een weeffout’ in hoe de onderhandelingen waren opgezet. Met name het laatste weekend voordat de begroting moest worden ingeleverd.

Volgens betrokkenen begon Jetten zich daar steeds nadrukkelijker met de onderhandelingen te bemoeien. Als premier zit hij in een spagaat: Jetten is immers D66-leider, maar moet als minister-president ook boven de partijen staan. Mark Rutte liet het vaak aan VVD’er Halbe Zijlstra over om de partijbelangen te behartigen. Jetten maakte, zeggen betrokkenen, ‘echt een fout’ door eigenhandig ‘op de inhoud te gaan onderhandelen’.

Wat héél veel kwaad bloed zette: op de zondagavond – uren voor de deadline – werden er tabellen voor een mogelijke begrotingsdeal uitgedeeld die afkomstig waren van D66 en CDA sámen. Bij de VVD was dat de druppel. In hun ogen zette Jetten daarmee ‘zijn D66-pet