Ga naar hoofdinhoud. Sla menu over, ga naar het artikel
Mijn ND Abonneer Nieuws Geloof Opinie Mensen Cultuur Vacatures
Nieuws Krant Podcasts Puzzels Mijn nieuws
Luister Waarom de AI-encycliek van Leo XIV juist in de VS woede opwekt. ‘We gaan dit stuk snel vergeten’ Analyse De eerste pauselijke encycliek over kunstmatige intelligentie botst op weerstand, vooral in Amerika. ‘Dit is waarschijnlijk niet wat de wereld op dit moment echt nodig heeft’, zegt een voormalig AI-adviseur van de Amerikaanse regering. Heeft hij gelijk? Ruurd Ubels Ruurd Ubels donderdag 4 juni 2026, 10:55 Tijdens de presentatie van zijn encycliek begroet paus Leo XIV Christopher Olah, mede-oprichter van het Amerikaanse techbedrijf Anthropic. Tijdens de presentatie van zijn encycliek begroet paus Leo XIV Christopher Olah, mede-oprichter van het Amerikaanse techbedrijf Anthropic. beeld: ANP In het kort Paus Leo XIV publiceerde zijn eerste encycliek, met waarschuwingen voor machtsconcentratie bij techbedrijven. De encycliek is goed getimed: op het moment dat de VS en de EU volop strijden over AI-regulering. Zo legt 'Magnifica Humanitas' botsende wereldbeelden bloot over de rol van slimme technologie. Amersfoort
‘Een vrij zwak document’, is het oordeel van Dean Ball over de encycliek die paus Leo XIV vorige week presenteerde.
Ball is een relatief jonge, maar gerenommeerde Amerikaanse wetenschapper. Momenteel is de 33-jarige Ball onderzoeker bij de Foundation for American Innovation. In Amerikaanse media spuit hij regelmatig zijn mening over kunstmatige intelligentie (AI).
Tekst loopt door onder de advertentie Als ‘klassiek liberaal’ ben ‘ik tegen vrijwel alle regelgeving rondom AI’, schreef hij vorige maand op Substack. ‘Ik wil mijn land behoeden voor verstikking.’
Ball is dan ook niet toevallig een architect van het liberale AI-beleid van de regering-Trump. Nu staat hij recht tegenover Leo XIV en is hij de stem van een grotere groep vrijemarktdenkers die de AI-encycliek Magnifica Humanitas (Schitterende mensheid) maar niks vindt.
Bescherming van de mens In dit uitgebreide document erkent de paus dat kunstmatige intelligentie goed kan worden ingezet. Denk aan radiologen die met AI tumoren opsporen.
‘AI vergroot de macht van degenen die al over economische middelen beschikken.’ Maar de encycliek bevat vooral waarschuwingen. Voor de vernietigende kracht van AI voor militaire doeleinden bijvoorbeeld. Of voor de manier waarop slechts een handvol techbedrijven met hun kunstmatige intelligentie de wereld beïnvloeden: ‘AI vergroot de macht van degenen die al over economische middelen, expertise en toegang tot data beschikken.’
Vandaar die veelzeggende ondertitel van de encycliek: Over de bescherming van de mens in het tijdperk van kunstmatige intelligentie.
Bescherming? Van de mens? Nu?
Ball: ‘Dit is waarschijnlijk niet wat de wereld op dit moment echt nodig heeft van de Katholieke Kerk.’
Anti-Amerikaans betoog De voormalige Trump-adviseur voorspelt op X dat hyperintelligente AI ‘ongelooflijke dingen’ mogelijk zal maken. Machines zullen de plek van mensen innemen. Maar hóe we hiermee moeten omgaan, daarover zwijgt Leo XIV, klaagt Ball. De paus biedt volgens hem geen oplossingen, maar blijft steken in waarschuwingen en maatregelen om AI te beperken.
Eigenlijk is de encycliek een ‘diep anti-Amerikaans betoog ten gunste van technocratische regulering van kunstmatige intelligentie’, zegt Ball tegen de nieuwssite Politico.
‘De wereld zal dit document binnen 24 uur vergeten, of in ieder geval wij in Amerika.’ ‘Het is een extreem politiek document. Het gaat in feite over Europese technocratische regelgeving en waarom dat goed is. De wereld zal dit document binnen 24 uur vergeten, of in ieder geval wij in Amerika.’
Deze reactie illustreert de manier waarop de techindustrie in de VS doorgaans de gevolgen van ontwrichtende technologie negeert. In de sector is technologie zelf het vertrekpunt - de gevolgen voor mensen zijn van latere zorg.
Een instituut als de Katholieke Kerk daarentegen begint bij mensen. Daarmee raakt Magnifica Humanitas aan het bestaansrecht van de huidige generatie techbedrijven.
Knappe timing Veel commentatoren hebben al gewezen op de timing van Magnifica Humanitas: precies 135 jaar na Rerum Novarum. In die baanbrekende encycliek verdedigde Leo XIII, midden in de Industriële Revolutie, de rechten van arbeiders. Nu, tijdens de Digitale Revolutie, trekt Leo XIV ten strijde, deze keer voor wie het onderspit delft in het AI-tijdperk.
De achtergrond is ook ditmaal een vrijemarkteconomie die de rijken - nu in de techsector - nog rijker maakt. De vraag die Rerum Novarum stelde, blijft actueel: wat mogen de rijken zich veroorloven?
Opeens-staat-de-paus-tussen-Elon-Musk-en-Sam-Altman---Hij-is-een-spirituele-tegenkracht- Lees ook
Opeens staat de paus tussen Elon Musk en Sam Altman: ‘Hij is een spirituele tegenkracht’
En dan is er nog een parallel. Net als 135 jaar geleden draait alles om de vraag wie de regels schrijft in een tijd van verandering. Magnifica Humanitas verschijnt terwijl de strijd tussen de VS en de EU over de regulering van AI oploopt - daarmee is het zo urgent als maar mogelijk is.
Het contrast is scherp: waar de regering-Trump beperkingen schrapt, treedt in Europa de AI Act gefaseerd in werking. Die richtlijn moet de EU-lidstaten een veilige en betrouwbare ontwikkeling van kunstmatige intelligentie opleveren.
Wensdenken De kritiek van Ball op Magnifica Humanitas (‘een diep anti-Amerikaans betoog ten gunste van technocratische regulering’) is kort door de bocht, maar ook niet geheel onzinnig. Want met zijn pleidooi voor het beteugelen van kunstmatige intelligentie keert Leo XIV zich inderdaad tegen de Amerikaanse mentaliteit dat alles moet kunnen.
Zo’n poging om - in de woorden van Ball - ‘ethiek in informatietechnologieën te injecteren’, werkt op AI-libertariërs als een rode lap op een stier. Het morele kader dat de paus wil bieden om menselijke waardigheid boven machtsconcentratie te stelen, getuigt immers van een radicaal ander wereldbeeld.
Leo XIV vraagt zich af hoe in deze tijd van AI God - en dus ook de mens - het beste gediend kan worden. Dit zijn twee schepen die elkaar in de mist passeren: terwijl grote techbedrijven zich afvragen hoe ze AI in deze tijd zo snel mogelijk kunnen ontwikkelen, vraagt Leo XIV zich af hoe in deze tijd van AI God - en dus ook de mens - het beste gediend kan worden.
Die laatste boodschap gaat al eeuwen mee. Dat de wereld Magnifica Humanitas snel zal vergeten, is wensdenken.
Deze-docent-ziet-hoe-ChatGPT-het-hart-uit-studententeksten-haalt---Ik-mis-worstelingen-en-verwondering- Lees ook
Deze docent ziet hoe ChatGPT het hart uit studententeksten haalt. ‘Ik mis worstelingen en verwondering’
Paus-Leo-XIV-roept-overheden-op-tot-ingrijpen-bij-kunstmatige-intelligentie---Bescherm-de-mens- Lees ook
Paus Leo XIV roept overheden op tot ingrijpen bij kunstmatige intelligentie. ‘Bescherm de mens’
Mail de redactie
Advertentie Lees ook De in Mexico geboren Amerikaanse Montse Alvarado is door paus Leo XIV benoemd tot prefect van het Vaticaanse dicasterie voor communicatie. 1 Profiel
Paus benoemt rechts-conservatieve Mexicaanse tot hoofd van Vaticaanse communicatie Hendro Munsterman en Joan Lindhout bij de podcast Dick en Daniël Geloven het Wel. 6 Achtergrond
Joan Lindhout had een ‘heel protestantse zoektocht naar de waarheid’ en vond de Rooms-Katholieke Kerk Een eerdere rooms-katholieke jongerendag, in Ede. 5 Reportage
Katholieke kerk wil jongeren betrekken. ‘Stop met spreken over gelovigen en niet-gelovigen’ De opening van Amen en Nu vindt vrijdagavond plaats in Handelsbeurs Antwerpen. 9 Reportage
De Katholieke Kerk van vandaag is ook een nieuw klooster in Velp en een ‘thuiskamer’ in Veghel Priester en pastoraaltheoloog Jan Loffeld ziet in de voortgaande secularisatie nieuwe uitdagingen. 'We hebben het veel te lang over de kerk gehad.' 12 Interview
Premium Mensen zijn helemaal niet ‘ongeneeslijk religieus’. Onverschilligheid stelt de kerk voor nieuwe vragen Missionair werker Mariëlle Beusmans. Interview
Missionair werker Mariëlle Beusmans strooit ‘zaadjes’ in Tanzania voor vrede en gerechtigheid Monniken van de Abdij Sint-Benedictusberg in Mamelis-Vaals wandelen tijdens een zonnige herfstdag in Zuid-Limburg Analyse
Vaticaan reageert op misbruik in kloosters, in Nederland blijft het stil. Wie is er aan zet? De Spaanse aartsbisschop Santiago De Wit Guzman is de nieuwe nuntius in Den Haag. Nieuws
Paus benoemt Spaanse aartsbisschop tot nieuwe nuntius in Den Haag Nederlands Dagblad Over ons Werken bij Contact Service Klantenservice Bezorging Verhuizing Vakantie Losse verkoop Zakelijk adverteren Familieberichten Veelgestelde vragen Kennismakingsabonnementen Digitaal Zaterdag en altijd digitaal Compleet Abonnement nemen Toon alle abonnementsvormen Op alle artikelen, foto's en illustraties van het Nederlands Dagblad rust copyright. Daarom mag niets van ND.nl worden overgenomen, gekopieerd of opgeslagen voor commercieel, niet persoonlijk gebruik zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever van het Nederlands Dagblad. Meer informatie vindt u in onze algemene voorwaarden en bij de veelgestelde vragen. Sitemap Privacy & cookies Algemene voorwaarden 0 Nederlands Dagblad app Nederlands Dagblad BV DOWNLOAD - In Google Play Bekijk
