Found 85 bookmarks
Newest
Van ouderen verlangen dat ze in hun wooncomplexen naar elkaar omzien? Een boodschap meenemen, prima. Hulp bij steunkousen – dat gaat te ver
Van ouderen verlangen dat ze in hun wooncomplexen naar elkaar omzien? Een boodschap meenemen, prima. Hulp bij steunkousen – dat gaat te ver

Ga direct naar inhoud Van ouderen verlangen dat ze in hun wooncomplexen naar elkaar omzien? Een boodschap meenemen, prima. Hulp bij steunkousen – dat gaat te ver

achtergrond Seniorenflats Het kabinet kondigde maandag aan 420 miljoen euro extra te steken in de bouw van seniorenwoningen. Onder meer in woongemeenschappen voor ouderen die, als het even kan, elkaar de helpende hand bieden. Onderzoekers namen vier van zulke plekken onder de loep. Ouderen blijken te schipperen tussen verbondenheid en vrijheid en tussen zelfredzaamheid en onderlinge zorg.

Ingmar VriesemaIngmar Vriesema Ingmar Vriesema

Ingmar Vriesema Gepubliceerd op 7 juli 2026 om 11:16 Leestijd 5 minuten

Onderzoeker Jante Schmidt bij een ontmoetingsruimte voor bewoners van een ‘Lang Leven Thuis-flat’ in Amsterdam Nieuw-West. Foto Merlijn Doomernik

Een negentiger in een Amsterdamse seniorenflat zegt zich achter zijn eigen voordeur geregeld eenzaam te voelen „als een farao in een grafkelder”. Bekruipt dat gevoel hem, dan zoekt hij in zijn flat contact. Op de begane grond is een ontmoetingsruimte met een dagelijks program van workshops en activiteiten. „U neemt gewoon de lift en u bent er”, aldus de website van zijn flat. Maar opvallend genoeg gaat de man daar niet heen. Hij verkiest het zitje beneden in het halletje bij de lift waar doorgaans niemand zich lang ophoudt. Behalve hij. Hij neemt plaats, slaat zijn krant open, bladert erdoorheen en kijkt niet op of om. Totdat een medebewoner langsloopt. Dan knoopt hij, de krant opengeslagen, een praatje aan. Dat doet hij met elke passant opnieuw. Over het weer, de boodschappen, iemands nieuwe schoenen.

In een andere seniorenflat in Amsterdam doet een tachtiger iets soortgelijks. Wordt het hem thuis te stil, dan neemt hij de lift naar beneden en „snuffelt” rond in het winkeltje op de begane grond in de hoop iemand tegen het lijf te lopen. „En dan ga ik weer naar boven.”

Waar zijn deze mannen mee bezig? Waarom mijden zij de ontmoetingsruimte? Waarom dat geblader in een krant, dat gesnuffel in een winkeltje?

Deze mannen, schrijven onderzoekers in een recent verschenen onderzoeksrapport over samenleven in seniorenflats, kiezen de route der „terloopsheid”. Mensen komen nu eenmaal niet graag over als sociaal behoeftig. Want dan stel je je kwetsbaar op, terwijl er altijd een kans is op afwijzing en daarmee op „gezichtsverlies”. Dan liever de dekmantel van de krant op schoot of – o ja, stom! – je ‘vergeet’ je melkpak in het winkeltje.

Lees ook Moderne verpleeghuizen kunnen verwarrend zijn voor mensen met dementie: ‘Iemand ging naast de wc liggen en viel daar in slaap’ Sociale dynamiek in seniorenflats De sociale dynamiek in seniorenflats wordt tot in detail uit de doeken gedaan in het rapport, Bouwen aan zorgzame woongemeenschappen in een vergrijzende stad van de Hogeschool van Amsterdam en het Ben Sajet Centrum, een Amsterdamse denktank voor zorgvraagstukken. De onderzoekers namen van 2023 tot 2026 vier Amsterdamse seniorenflats en omliggende buurten onder de loep. Flats waar, zo is de hoop, een levendige gemeenschap van ouderen ontstaat zoals die op talloze plekken in Nederland wordt nagestreefd. Ouderen wonen samen in hofjes, in omgebouwde kerken en boerderijen, in ‘levensloopbestendige’ flats. Telkens met de bedoeling dat ze naar elkaar omzien, onderling hand- en spandiensten verlenen en misschien zelfs een zekere mate van zorg. Immers, het aloude verzorgingshuis is wegbezuinigd en er is een groeiend gebrek aan zorgpersoneel, zeker in het licht van de vergrijzing. Deze maandag maakte het kabinet-Jetten bekend 420 miljoen euro extra te investeren in de bouw van huizen voor ouderen waaronder seniorencomplexen met „gemeenschappelijke woonruimten”.

In hoeverre leiden woonvormen met oog voor gemeenschappelijkheid eigenlijk tot gemeenschapszin? Hoe gaat dat in z’n werk? De onderzoekers verdiepten zich in zogenoemde ‘Lang Leven Thuis-flats’, Amsterdamse seniorencomplexen met voornamelijk sociale huurappartementen. Per flat werken telkens één zorgpartij, één welzijnsorganisatie en één woningcorporatie samen om er met bewoners naar te streven dat zij er tot op hoge leeftijd naar tevredenheid wonen. „Fysiek toegankelijk, veilig, met zorg op maat, leuke activiteiten en gezellige ontmoetingsruimten”, aldus de online toelichting op het concept, dat sinds 2023 werd geïntroduceerd in vier bestaande seniorencomplexen en inmiddels wordt toegepast in twintig flats in de hoofdstad. De onderzoekers spraken met 86 bewoners van gemiddeld 79 jaar oud en met 22 professionals, zoals zorg- en welzijnswerkers.

Mensen is jarenlang voorgehouden dat ze ‘zelfredzaam’ moeten zijn. Ze komen gewoon niet graag over als te kwetsbaar Jante Schmidt onderzoeker Ben Sajet Centrum Hun conclusie: het creëren van een flatgemeenschap wordt onderschat. „Er is vooraf niet goed uitgeplozen wat ‘omzien naar elkaar’ met zich meebrengt wanneer je buren ook oud zijn en in sommige gevallen steeds kwetsbaarder, bijvoorbeeld door dementie”, zegt socioloog Jante Schmidt (35), onderzoeker van het Ben Sajet Centrum. Zeker, zegt ze: bewoners in de flats groeten elkaar, bij de lift, op de galerij, bij de brievenbus. Ze knopen praatjes aan, al kennen ze lang niet altijd elkaars naam, maar „die mevrouw met dat kleine hondje” is wel erg sympathiek. Dat terloopse contact mondt ook geregeld uit in wat de onderzoekers „alledaagse attentheid” noemen: ze letten op of bij de buurman de gordijnen ’s ochtends opengaan en ’s avonds weer dicht, ze bellen aan als ze ruiken dat de buurvrouw haar eten heeft laten aanbranden, ze delen de krant, geven bij afwezigheid elkaars planten water.

Lees ook Robot, bedsensor, heup-airbag: in dit verpleeghuis is ‘innovatie’ geen lege huls Met kwetsbaarheid ontstaat frictie Maar zodra de kwetsbaarheid van medebewoners toeneemt, ontstaat frictie. Deze behoevende bewoners durven in veel gevallen niet om al te veel hulp te vragen, zegt Schmidt: „Mensen is jarenlang voorgehouden dat ze ‘zelfredzaam’ moeten zijn. Ze komen gewoon niet graag over als te kwetsbaar.” En durven ze dat wél, overwinnen ze hun angst op gezichtsverlies, dan kunnen ze zomaar worden teleurgesteld. Want de meeste bewoners schrikken wel degelijk terug voor een veeleisende, langdurige zorgrelatie met een flatgenoot: dat zien zij veelal als een te grote inbreuk op hun autonomie.

Zoals een 69-jarige bewoonster die een oudere, vergeetachtige buurvrouw eens uitnodigde te komen eten en tot haar schrik zag dat zij op haar bank in slaap viel. „Dan voel ik mij niet meer fijn in mijn eigen huis”, vertelde ze aan de onderzoekers. Het bleef bij dat ene etentje. Een tachtigjarige vrouw vertelde dat bewoners elkaar waarschuwen voor die ene buurvrouw die ’s nachts ronddwaalt door de gangen: „Mensen zeiden: ‘niet je telefoonnummer geven, niet je huisnummer, want als ze weet waar je woont, dan heb jij haar dus ’s nachts.”

Ook hulp bij geldzaken wordt vaak gezien als te persoonlijk: je banksaldo gaat de buren niet aan En zo zijn bewoners voortdurend aan het schipperen: tussen zelfredzaamheid en onderlinge zorg, tussen verbondenheid en vrijheid. „De meeste potentie voor zorgzaamheid in de flat”, schrijven de onderzoekers, „ligt op het snijvlak van alledaagse attentheid en lichte onderlinge zorg.” Denk aan het meenemen van een boodschapje voor je buur, een lamp indraaien, te hulp schieten als iemand zich heeft buitengesloten. Het vragen – of bieden – van lichamelijke hulp, zoals het aantrekken van steunkousen, gaat de meeste bewoners te ver. Ook hulp bij geldzaken wordt vaak gezien als te persoonlijk: je banksaldo gaat de buren niet aan.

De aanwezigheid van professionele zorg- en welzijnsmedewerkers is volgens de onderzoekers essentieel. En dan niet eens zozeer voor het bieden van zwaardere zorg op zich. Alleen al het beséf dat er professionals nabij zijn, verlaagt voor bewoners de drempel om elkaar hulp te bieden. Immers, er is „achtervang” aanwezig aan wie zij de zorg voor de warrige buurvrouw kunnen overdragen zodra die te intensief dreigt te worden.

Variatie in activiteiten is heel belangrijk, zegt onderzoeker Jante Schmidt. Foto Merlijn Doomernik

Niettemin leiden ook de interventies van de professionele zorg- of welzijnswerkers soms tot ongewenste uitkomsten. Een van hen moedigde een man van in de tachtig aan een keer mee te doen met het sjoelclubje. Pardoes won de man het potje van de dag. „Dat vonden ze niet leuk”, vertelt de tachtiger. „Oudjes kunnen ruzie maken hoor.” Toen de man vervolgens wilde gaan zitten, kreeg hij van het groepje te verstaan dat de stoel bezet was. Ook de professionele kracht, vertelde de man aan de onderzoekers, „vecht” tegen deze kliekvorming.

Vaste clubjes alleen met mate Op zich zijn vaste clubjes prima, zegt Jante Schmidt: dat versterkt de onderlinge banden. Maar faciliteer ze wel met mate, is haar advies. „Reserveer bijvoorbeeld alleen de dinsdagmiddag voor dat ene clubje en stel de ruimte een ander dagdeel expliciet open voor wie verder maar wil komen sjoelen. En tussen tien en twaalf is er koffie-inloop voor iedereen. Een combinatie dus van openheid en beslotenheid. Zodat verschillende typen bewoners zich thuis voelen op zo’n plek.”

Valkuil, zeggen Schmidt en haar collega-onderzoekers, is om vanuit het streven naar ‘meer’ gemeenschap en ‘meer’ verbinding eenvoudigweg ‘meer’ activiteiten te organiseren. Het gaat juist om variatie, zegt ze. „En beperk je dan ook niet alleen tot de ontmoetingsruimte. Lang niet iedereen voelt zich daar prettig. Zijn er ook andere vormen van contact die je kan stimuleren? Denk aan die terloopse ontmoetingen.”

Zoals de negentiger op de stoel naast de lift. Dat moet je hem niet afpakken, volgens de onderzoekers. Laat die man vooral doorgaan met veinzen dat hij de krant leest.

Lees ook Ze gaan niet naar het verpleeghuis: ‘We zijn 64 jaar samen. Dan ga ik hem toch niet afstaan?’

Geef cadeau

Deel

Mail de redactie

·nrc.nl·
Van ouderen verlangen dat ze in hun wooncomplexen naar elkaar omzien? Een boodschap meenemen, prima. Hulp bij steunkousen – dat gaat te ver
Marine Le Pen ook in hoger beroep schuldig aan corruptie, maar of ze mee kan doen aan de presidentsverkiezingen is nog de vraag
Marine Le Pen ook in hoger beroep schuldig aan corruptie, maar of ze mee kan doen aan de presidentsverkiezingen is nog de vraag
Franse presidentsverkiezingen: Ook in hoger beroep is Marine Le Pen veroordeeld voor het verduisteren van miljoenen aan Europese gelden. De voorvrouw van Rassemblement National mag vijftien maanden lang niet deelnemen aan verkiezingen en krijgt een jaar celstraf. Drie vragen over de rechtszaak.
·nrc.nl·
Marine Le Pen ook in hoger beroep schuldig aan corruptie, maar of ze mee kan doen aan de presidentsverkiezingen is nog de vraag
Sukkel met slaap? Laat die son jou help - Maroela Media
Sukkel met slaap? Laat die son jou help - Maroela Media
As jy sukkel om te slaap of soggens moeg wakker word, lê die antwoord dalk net buite jou kamervenster. Kenners sê gereelde blootstelling aan natuurlike lig ná sonsopkoms speel ʼn sleutelrol om jou wakker-slaap-siklus te reguleer.
·maroelamedia.co.za·
Sukkel met slaap? Laat die son jou help - Maroela Media
‘Nu doet iemand in het Witte Huis het licht uit’: hele wereld smult van afgang VS na FIFA-schandaal
‘Nu doet iemand in het Witte Huis het licht uit’: hele wereld smult van afgang VS na FIFA-schandaal
Alle moeite die de Amerikaanse president Donald Trump deed om de geschorste topscorer Folarin Balogun toch te laten meespelen tegen België bleek uiteindelijk helemaal voor niets. België rekende in de achtste finales van het WK genadeloos af met de Amerikaanse ploeg: 4-1. Dat zorgt internationaal voor opluchting en leedvermaak.
·ad.nl·
‘Nu doet iemand in het Witte Huis het licht uit’: hele wereld smult van afgang VS na FIFA-schandaal
Broederliefde - Stylo Lyrics
Broederliefde - Stylo Lyrics

(Así) (Ey, Zero, volgens mij hebben er eentje, yeah) (DL for life)

Yo, m'n gang die is ziek, yeah, yeah En ik weet niet hoe, al mijn jongens zijn aan, no fashion week Outje en sneakers zijn baby blue, rock die Jordan 1, yeah, yeah

Stylo-lo-lo, lo-lo-lo Stylo-lo-lo, lo-lo-lo Stylo-lo-lo, lo-lo-lo Stylo-lo-lo

It's a lifestyle, no clipshoot Ben met Borges 4K, no K-shay Ja, ze blijft wel, want het zit goed Zij weet, hier is money als de Wall Street Al die chickies zijn op dreef, zet die Moëts on Middelvinger in de lucht, fuck de overkant Ik heb niggas in mijn rug, yeah Chosen ones, 't zijn chosen ones

Rock die Jordan 1, veters los Kom uit Rotterdam, dus ze vraagt of ik mos ben Fuck the other side, ze wil staan bij de bekende Doe dit voor de gang, dit is die badman anthem Stylo, trip, port-down Zeg die mannen: "tranquilo" Jullie zijn niet net als ons, no-no-no, ey Ben met Borges 4K, foto-to, ey, foto-to, ay

All rain drip, shoe game lit Stylo-lo-lo, wij zijn fully en fris Young smooth rich, eh, movie no script Peace naar m'n moot, ja, m'n crew die is fit

Dodo, Venti, al m'n mannen zijn wel zorgvol, Lenti En we rocken door de one, al m'n jongens zijn aan, ey Ja, ze voelen ons, it's the Sheenti (It's a lifestyle) movie novela, we gaan effe heen en weer (It's a lifestyle) ben met Moofie en Meila, ey, kei gerelateerd

Stylo-lo-lo, lo-lo-lo Stylo-lo-lo, lo-lo-lo Stylo-lo-lo, lo-lo-lo Stylo-lo-lo

It's a lifestyle, no clipshoot Ben met Borges 4K, no K-shay Ja, ze blijft wel, want het zit goed Zij weet, hier is money als de Wall Street Al die chickies zijn op dreef, zet die Moëts on Middelvinger in de lucht, fuck de overkant Ik heb niggas in mijn rug, yeah Chosen ones, 't zijn chosen ones

Er valt altijd wat te vieren, ook al is er niemand jarig, ey We hoeven niet te wachten op salaris, jullie weten wel wat daar is Broederliefde is waar de vuur en de gevaar is, ey Wij gaan hier binnen, blijf maar kijken van wie aan is

We hebben stylo-lo-lo 't Wordt een slechte dag vast, 't lijkt een kilo-lo-lo Show een beetje love als je me ziet in de mall (Ik ben hier bij die boys, ja)

Ik ben met Big Boef, a.k.a. Hollie-Hoe (hoe-hoe) Ben ik in die Cristian Dior full, lik me hoe (hoe-hoe) Welcome to the party, baby, zeg me wie je zoekt Want al die niggas aan de overkant zijn moe, moe, moe, moe

(It's a lifestyle) Baby girl, película má chucola Als ik pull up, pull up, damas tatatas, watata Met die Jordan 1's, ja, die J-J Balvin is latino, God, gang

Yo, m'n gang die is ziek, yeah, yeah En ik weet niet hoe, al mijn jongens zijn aan, no fashion week Outje en sneakers zijn baby blue, rock die Jordan 1, yeah, yeah

Stylo-lo-lo, lo-lo-lo Stylo-lo-lo, lo-lo-lo Stylo-lo-lo, lo-lo-lo Stylo-lo-lo

We rocken Jordan 1, hier is die money lang Al m'n mannen elegant, zo van pra-pra-pra

(Estoy aquí, double face, yeah, yeah) (My life, my life, my life) (My life, my life, my life) (My life, my life, my life) (My life, my life, my life) (Yeah, I love my life)

(Así) (Ey, Zero, volgens mij hebben er eentje, yeah) (DL for life) Yo, m'n gang die is ziek, yeah, yeah En ik weet niet hoe, al mijn jongens zijn aan, no fashion week Outje en sneakers zijn baby blue, rock die Jordan 1, yeah, yeah Stylo-lo-lo, lo-lo-lo Stylo-lo-lo, lo-lo-lo Stylo-lo-lo, lo-lo-lo Stylo-lo-lo It's a lifestyle, no clipshoot Ben met Borges 4K, no K-shay Ja, ze blijft wel, want het zit goed Zij weet, hier is money als de Wall Street Al die chickies zijn op dreef, zet die Moëts on Middelvinger in de lucht, fuck de overkant Ik heb niggas in mijn rug, yeah Chosen ones, 't zijn chosen ones Rock die Jordan 1, veters los Kom uit Rotterdam, dus ze vraagt of ik mos ben Fuck the other side, ze wil staan bij de bekende Doe dit voor de gang, dit is die badman anthem Stylo, trip, port-down Zeg die mannen: "tranquilo" Jullie zijn niet net als ons, no-no-no, ey Ben met Borges 4K, foto-to, ey, foto-to, ay All rain drip, shoe game lit Stylo-lo-lo, wij zijn fully en fris Young smooth rich, eh, movie no script Peace naar m'n moot, ja, m'n crew die is fit Dodo, Venti, al m'n mannen zijn wel zorgvol, Lenti En we rocken door de one, al m'n jongens zijn aan, ey Ja, ze voelen ons, it's the Sheenti (It's a lifestyle) movie novela, we gaan effe heen en weer (It's a lifestyle) ben met Moofie en Meila, ey, kei gerelateerd Stylo-lo-lo, lo-lo-lo Stylo-lo-lo, lo-lo-lo Stylo-lo-lo, lo-lo-lo Stylo-lo-lo It's a lifestyle, no clipshoot Ben met Borges 4K, no K-shay Ja, ze blijft wel, want het zit goed Zij weet, hier is money als de Wall Street Al die chickies zijn op dreef, zet die Moëts on Middelvinger in de lucht, fuck de overkant Ik heb niggas in mijn rug, yeah Chosen ones, 't zijn chosen ones Er valt altijd wat te vieren, ook al is er niemand jarig, ey We hoeven niet te wachten op salaris, jullie weten wel wat daar is Broederliefde is waar de vuur en de gevaar is, ey Wij gaan hier binnen, blijf maar kijken van wie aan is We hebben stylo-lo-lo 't Wordt een slechte dag vast, 't lijkt een kilo-lo-lo Show een beetje love als je me ziet in de mall (Ik ben hier bij die boys, ja) Ik ben met Big Boef, a.k.a. Hollie-Hoe (hoe-hoe) Ben ik in die Cristian Dior full, lik me hoe (hoe-hoe) Welcome to the party, baby, zeg me wie je zoekt Want al die niggas aan de overkant zijn moe, moe, moe, moe (It's a lifestyle) Baby girl, película má chucola Als ik pull up, pull up, damas tatatas, watata Met die Jordan 1's, ja, die J-J Balvin is latino, God, gang Yo, m'n gang die is ziek, yeah, yeah En ik weet niet hoe, al mijn jongens zijn aan, no fashion week Outje en sneakers zijn baby blue, rock die Jordan 1, yeah, yeah Stylo-lo-lo, lo-lo-lo Stylo-lo-lo, lo-lo-lo Stylo-lo-lo, lo-lo-lo Stylo-lo-lo We rocken Jordan 1, hier is die money lang Al m'n mannen elegant, zo van pra-pra-pra (Estoy aquí, double face, yeah, yeah) (My life, my life, my life) (My life, my life, my life) (My life, my life, my life) (My life, my life, my life) (Yeah, I love my life)
·songlyrics.com·
Broederliefde - Stylo Lyrics
€ 420 miljoen extra voor bouw ouderenwoningen
€ 420 miljoen extra voor bouw ouderenwoningen
Het kabinet stelt de komende 4 jaar € 420 miljoen extra beschikbaar voor de bouw van ouderenwoningen. Dat schrijven minister Boekholt-O’Sullivan (Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening) en minister Mirjam Sterk (Langdurige Zorg, Jeugd en Sport)...
·rijksoverheid.nl·
€ 420 miljoen extra voor bouw ouderenwoningen
Rijksbreed cloudbeleid aangescherpt
Rijksbreed cloudbeleid aangescherpt

Rijksbreed cloudbeleid aangescherpt Het kabinet raadt het gebruik van publieke clouddiensten voor documenten en e-mails af.

Marjolein van Trigt 4 juli 2026 Blauwe lucht met zon en wat wolken

  • Shutterstock

Nog net voor het zomerreces is de herziening van het rijksbrede cloudbeleid goedgekeurd door de ministerraad. De aanscherping van het beleid is gericht op het voorkomen van risico’s en het zelf beheren van belangrijke data.

Concerndirecteur Gemeente Wijk bij Duurstede via Geerts & Partners Projectmanager Gebiedsontwikkeling JS Consultancy in opdracht van gemeente 's-Hertogenbosch Minder afhankelijk worden In 2022 werd met het rijksbrede cloudbeleid de deur opengezet naar het gebruik van publieke clouddiensten. De Auditdienst Rijk, de Algemene Rekenkamer en de Tweede Kamer spraken in de jaren erna hun zorgen uit over de verregaande afhankelijkheid van het Rijk van niet-Europese techbedrijven en het gebrek aan grip op het cloudgebruik.

Vacatures Concerndirecteur Gemeente Wijk bij Duurstede via Geerts & Partners Projectmanager Gebiedsontwikkeling JS Consultancy in opdracht van gemeente 's-Hertogenbosch Verbindend Directeur Certus Groep in opdracht van Gemeente Krimpen aan den IJssel Bekijk alle vacatures Kennispartners Structuur in de afhandeling van contactintensieve verzoeken EIFFEL Het belangrijkste overheidsnieuws van de dag Schrijf je in voor de Binnenlands Bestuur nieuwsbrief

aanmelden Gerelateerde artikelen Publieke sector mag Google Cloud gebruiken Gemeenten en Rijk gaan hetzelfde cloudbeleid volgen Rijk heeft geen grip op cloudgebruik

Die boodschap is mede dankzij het aantreden van de tweede regering-Trump aangekomen. Rijksorganisaties moeten minder afhankelijk worden van Amerikaanse techbedrijven en altijd een achtervang hebben voor als er iets misgaat, schrijft staatssecretaris Willemijn Aerdts (Digitale Economie en Soevereiniteit, D66) in een brief aan de Tweede Kamer. Overheidsorganisaties krijgen vier jaar de tijd om de aanpassingen door te voeren. Er is geen extra geld beschikbaar voor de omslag.

E-mail en documentbeheer 'bij voorkeur' niet in cloud E-mailservers en documentbeheer moeten bij voorkeur op interne servers gaan draaien in plaats van in de publieke cloud van bedrijven als Microsoft en AWS. Hetzelfde geldt voor het werk van een aantal kritieke ministeries en instanties, zoals het UWV en de Sociale Verzekeringsbank.

Gebruik van publieke cloud voor verwerking van bijzondere persoonsgegevens wordt afgeraden. Wanneer dit toch noodzakelijk is, moeten Privacy Enhancing Technologies worden toegepast.

Voor e-mail- en documentbeheer wordt specifiek afgeraden om de publieke cloud te gebruiken.

'Bestaande publieke cloudoplossingen zullen, met een overgangstermijn, worden gemigreerd', schrijft Aerdts. 'E-mail en documenten bevatten een grote hoeveelheid overheidsinformatie die, zelfs wanneer individuele e-mails of documenten niet hoog gerubriceerd zijn, door de combinatie van hun inhoud en grote hoeveelheid toch een risico kunnen vormen. Daarnaast is de bedrijfsvoering vaak in grote mate afhankelijk van dit e-mail en documentbeheer.'

Verplichte risicoanalyse met extra aandacht voor afhankelijkheden Voor materieel cloudgebruik, waarbij de cloud wordt ingezet voor de primaire of kerntaak van een organisatie, moeten rijksoverheidsorganisaties een integrale risicobeoordeling maken. Het maken van een risicoanalyse voor materieel cloudgebruik was al verplicht, maar uit een onderzoek dat de Algemene Rekenkamer in 2025 uitvoerde, bleek dat dit in 67 procent van de gevallen niet gebeurde.

In de risicoanalyse moeten de risico’s van cloudgebruik worden afgewogen. Het gaat dan onder meer over het mitigeren van het risico dat een leverancier bij data kan, het risico op afhankelijkheid, maar ook om veiligheidsrisico’s, zoals datalekken en inmenging door een buitenlandse overheid. Er wordt extra aandacht gevraagd voor de mogelijke risico’s van een te grote leveranciersafhankelijkheid en die van andere jurisdicties.

Als er sprake is van een risico op inmenging door een buitenlandse overheid moet dit expliciet worden meegewogen en zoveel als mogelijk worden gemitigeerd

Uit het herziene rijksbrede cloudbeleid

‘Als er sprake is van een risico op inmenging door een buitenlandse overheid op de vertrouwelijkheid en beschikbaarheid moet dit expliciet worden meegewogen en zoveel als mogelijk worden gemitigeerd’, stelt het cloudbeleid onomwonden.

Exitplannen voor geplande exit en onderbreking dienstverlening Ook het opstellen van een exitstrategie is verplicht bij materieel cloudgebruik. Nieuw is het verplichte exitplan, dat meer details biedt. Niet alleen voor een geplande exit, maar ook voor een scenario van ‘disruptieve onderbreking van de dienstverlening’. Wat doe je als de clouddienst onverwachts niet beschikbaar is? Heb je dan bijvoorbeeld een back-up buiten de cloudomgeving staan? Beide plannen moeten jaarlijks opnieuw worden beoordeeld en zo nodig aangepast.

Voordat een rijksoverheidsorganisatie met materieel cloudgebruik begint, moet dit worden gemeld aan CISO Rijk. Zo wil het kabinet beter grip houden op het cloudgebruik van het rijk. De rijksoverheidsorganisatie blijft zelf verantwoordelijk voor de risicoanalyse en het exitplan. CISO Rijk geeft wel een beoordeling van het cloudgebruik, de risicoafweging en -mitigatie en het exitplan, met eventueel aanwijzingen om het beter te doen. Jaarlijks rapporteren departementen aan CIO Rijk over het cloudgebruik van henzelf en de onder het ministerie vallende organisaties.

Snel in gesprek met medeoverheden Het rijksbrede cloudbeleid is voortaan leidend voor alle onderdelen van de Rijksoverheid, exclusief de Hoge Colleges van Staat en het ministerie van Defensie. Hoge Colleges van Staat en andere overheidsorganisaties wordt geadviseerd om het beleid te volgen. Binnen de kaders van het rijksbrede cloudbeleid maken alle departementen en uitvoeringsorganisaties hun eigen cloudstrategie.

De aanscherpingen werden al aangekondigd onder de voorgangers van Aerdts, maar liet lang op zich wachten. Staatssecretaris Aerdts wil zo snel mogelijk met de medeoverheden aan de slag om te komen tot een overkoepelend overheidsbreed cloudbeleid. ‘De problematiek en uitdagingen op het niveau van gemeenten, provincies en waterschappen is immers niet anders’, schrijft ze.

Rijksbreed cloudbeleid aangescherpt Het kabinet raadt het gebruik van publieke clouddiensten voor documenten en e-mails af. Marjolein van Trigt 4 juli 2026 - Shutterstock Nog net voor het zomerreces is de herziening van het rijksbrede cloudbeleid goedgekeurd door de ministerraad. De aanscherping van het beleid is gericht op het voorkomen van risico’s en het zelf beheren van belangrijke data. Concerndirecteur Gemeente Wijk bij Duurstede via Geerts & Partners Projectmanager Gebiedsontwikkeling JS Consultancy in opdracht van gemeente 's-Hertogenbosch Vacatures Concerndirecteur Gemeente Wijk bij Duurstede via Geerts & Partners Projectmanager Gebiedsontwikkeling JS Consultancy in opdracht van gemeente 's-Hertogenbosch Verbindend Directeur Certus Groep in opdracht van Gemeente Krimpen aan den IJssel Bekijk alle vacatures Kennispartners Structuur in de afhandeling van contactintensieve verzoeken EIFFEL Vacatures Concerndirecteur Gemeente Wijk bij Duurstede via Geerts & Partners Projectmanager Gebiedsontwikkeling JS Consultancy in opdracht van gemeente 's-Hertogenbosch Verbindend Directeur Certus Groep in opdracht van Gemeente Krimpen aan den IJssel Bekijk alle vacatures Minder afhankelijk worden In 2022 werd met het rijksbrede cloudbeleid de deur opengezet naar het gebruik van publieke clouddiensten. De Auditdienst Rijk, de Algemene Rekenkamer en de Tweede Kamer spraken in de jaren erna hun zorgen uit over de verregaande afhankelijkheid van het Rijk van niet-Europese techbedrijven en het gebrek aan grip op het cloudgebruik. Vacatures Concerndirecteur Gemeente Wijk bij Duurstede via Geerts & Partners Projectmanager Gebiedsontwikkeling JS Consultancy in opdracht van gemeente 's-Hertogenbosch Verbindend Directeur Certus Groep in opdracht van Gemeente Krimpen aan den IJssel Bekijk alle vacatures Kennispartners Structuur in de afhandeling van contactintensieve verzoeken EIFFEL Het belangrijkste overheidsnieuws van de dag Schrijf je in voor de Binnenlands Bestuur nieuwsbrief aanmelden Gerelateerde artikelen Publieke sector mag Google Cloud gebruiken
·binnenlandsbestuur.nl·
Rijksbreed cloudbeleid aangescherpt
The Transatlantic Alliance Can’t Survive Without Trust: Washington Dismisses NATO’s Value at Its Own Peril
The Transatlantic Alliance Can’t Survive Without Trust: Washington Dismisses NATO’s Value at Its Own Peril

The Transatlantic Alliance Can’t Survive Without Trust Washington Dismisses NATO’s Value at Its Own Peril Wolfgang Ischinger July 6, 2026 U.S. Secretary of Defense Pete Hegseth and NATO Secretary-General Mark Rutte in Brussels, June 2026 U.S. Secretary of Defense Pete Hegseth and NATO Secretary-General Mark Rutte in Brussels, June 2026 Stoyan Nenov / Reuters WOLFGANG ISCHINGER is Chairman of the Munich Security Conference. He previously served as State Secretary of the German Foreign Office and German Ambassador to the United States.

More by Wolfgang Ischinger Share & Download Print Save For over a decade, U.S. President Donald Trump has accused Washington’s European allies of free-riding on American security guarantees. He has been criticizing NATO members that do not pay “their fair share” since launching his first presidential campaign in 2015. He threatened to pull out of the alliance after winning office, and then again when running for president in 2024. Just a few weeks ago, at a NATO meeting, U.S. Secretary of Defense Pete Hegseth announced a six-month review of the American military presence in Europe and declared that Washington’s payment of its annual NATO dues would be “contingent on other countries’ meeting their defense spending targets.” And at this month’s NATO summit in Turkey, the Trump administration’s threats to stop supporting Europe will surely hang over the proceedings.

The United States has suggested it might cut back its contributions to European security on many occasions since the end of the Cold War, but it has always come to the continent’s defense when required. When Europe proved unable to manage the war that broke out in Bosnia and Herzegovina in 1992, the United States intervened, paving the way for negotiations that ended the conflict. And even though Washington showed little appetite for coordinating a response to Russia’s annexation of Crimea in 2014, handing the diplomatic reins to France and Germany, the U.S. government stepped up after Russia’s full-scale invasion in 2022, offering strategic leadership and providing the bulk of NATO members’ military support to Ukraine. Throughout this time, the United States has pushed Europe to shoulder a greater share of NATO’s defense burden. But Europeans, confident that Washington would continue to support them when it counted, did not take this message as seriously as they should have.

The Trump administration has now challenged Europe’s sense of safety. It has downplayed U.S. interests in Ukraine, excluded European countries from talks to end the war there and from American deliberations to start a war with Iran, and eschewed formal processes to coordinate withdrawals of U.S. conventional forces from Europe. Unsure of the United States’ reliability and worried about facing Russian aggression alone, Europe has begun gathering the necessary resources to become a capable military power. The irony is that just as Europe becomes the kind of partner the United States should want on its side, Washington’s behavior has created a crisis of trust within the alliance. Now, if Washington cannot repair the damage it has done, it risks losing this ever more valuable ally altogether.

ESTRANGED PARTNERS On paper, the transatlantic alliance is stronger and more balanced than ever. Almost all NATO members have met or exceeded the alliance’s defense spending target of two percent of GDP as of 2025, with spending increasing by 20 percent between 2024 and 2025. European allies and Canada now account for 40 percent of NATO’s total defense spending, up from 30 percent in 2020. If Europeans meet NATO’s 2035 targets, they would be spending more than $800 billion, a significant increase from Europe’s estimated total spending of $574 billion in 2025 and almost on par with the United States’ spending in 2025. In effect, the continent is beginning to do precisely what successive U.S. administrations have demanded for decades: assume greater responsibility for its own defense and thus enable Washington to focus resources elsewhere.

Subscribe to Foreign Affairs This Week Our editors’ top picks, delivered free to your inbox every Friday.

Enter your email here. Sign Up

  • Note that when you provide your email address, the Foreign Affairs Privacy Policy and Terms of Use will apply to your newsletter subscription.

Yet a prolonged crisis of trust could erase any benefits Europe’s new defense commitments bring to the alliance. European leaders are increasingly frustrated with the United States’ lack of consultation with its allies. Washington, for instance, did not discuss its plans with European leaders before attacking Iran, and European governments have distanced themselves from the subsequent war as a result. In 2003, by contrast, several European governments opposed the U.S. invasion of Iraq but still offered limited support because of a sense of allied solidarity. They participated in NATO consultations and shared intelligence. Today, European governments are far more reluctant to engage at all. Some have even restricted U.S. military access to their airspace or bases for operations linked to Iran.

This wariness of the United States has been building for months. In Ukraine, rather than clearly representing collective allied interests in the diplomatic process to end the war, Washington has presented itself as a mediator between Russia and NATO. This was most apparent in Trump’s 28-point peace plan, leaked in November 2025, that heavily favored Russian interests, causing consternation in European capitals. Meanwhile, his public threats to seize Greenland have been met with outright hostility. In January, when Washington threatened to impose tariffs on European countries that opposed Trump’s ambition to acquire the territory, the European Union started to consider retaliatory economic measures whose use against an ally would previously have been unthinkable. The Greenland episode generated ill will among the European public, too. A poll commissioned by the European Council on Foreign Relations and conducted in May 2026 in 15 European countries shows that a quarter of Europeans now view the United States as a rival or even an adversary—and the numbers are rising.

Trump has now challenged Europe’s sense of safety. The consequences of this erosion of trust should be of immediate concern to Washington. One potential outcome is that Europeans might start looking for alternatives to the transatlantic partnership. Some countries might be tempted to hedge between China and the United States—as countries in Latin America and elsewhere are doing already—including by deepening economic ties with Beijing. Others might even choose to side with China. And if far-right parties gain power in certain European countries, their leaders have suggested they might seek to rekindle political, business, and energy ties with Moscow rather than Washington.

Perhaps more important, by allowing the crisis of trust to persist, the United States risks missing out on the benefits of an alliance with a truly capable partner. Europe has ceased to be a free rider and is quickly becoming a strategic asset. Its contributions are most obvious in Ukraine, where European countries have filled in the gaps as American assistance has declined. In 2025 alone, they increased their financial and humanitarian support by almost 60 percent and military assistance by 67 percent, spending more than $80 billion, according to the Germany-based Kiel Institute. Europe has financed the continued delivery of American weapons to Ukraine using a NATO procurement mechanism, and the EU has kept Ukraine from financial collapse by providing it with a loan package worth more than $100 billion. The United States’ allies, in effect, have enabled Washington to reduce its involvement in the war without severely jeopardizing Ukraine’s prospects—which is precisely what American officials have long wanted.

If Europe delivers on its defense spending pledges, becoming a capable military power in its own right, then the United States will have even more to gain from the alliance. With larger numbers of well-equipped soldiers at elevated states of readiness, Europe will be able to engage in high-intensity operations and sustained deployments. A stronger European defense industrial base would also provide additional capacity and useful redundancies for the U.S. defense industrial base, which is already struggling to replenish stockpiles after a few weeks of war against Iran.

MENDING THE RIFT But having a materially strong ally in Europe will do the United States little good if European leaders are not willing to work closely with Washington. Cooperation on stabilizing the Middle East and building a durable European security architecture depends on mutual trust—and requires that the United States treat Europe as a partner, not as a dependent.

Fortunately for American officials, Washington has an opportunity to win back Europe’s trust: the Ukraine negotiations. During the Balkan wars of the 1990s, the United States coordinated its diplomatic efforts through the Contact Group, which brought together France, Germany, Italy, Russia, and the United Kingdom for regular meetings. A similar mechanism could bring key European allies into today’s U.S.-led talks. Europeans, after all, will be indispensable to securing a cease-fire, containing Russia, and ensuring long-term stability after the war ends. The unity on display at the G-7 summit in France in June—where leaders affirmed their “unwavering support for Ukraine in defending its freedom, sovereignty, and territorial integrity,” pledged to deliver more aid, and committed to increasing economic pressure on Russia—indicates that there is a window of opportunity to work toward peace. But Washington now needs to ensure that Europe has a real stake in any deal that might emerge.

Europe has ceased to be a free rider and is quickly becoming a strategic asset. The United States must als

·foreignaffairs.com·
The Transatlantic Alliance Can’t Survive Without Trust: Washington Dismisses NATO’s Value at Its Own Peril