Is de ‘ergerniseconomie’ een spectaculaire groeisector? Dit artikel is geschreven door Peter de Waard is journalist en columnist van de Volkskrant, gespecialiseerd in financieel-economische onderwerpen.
Gepubliceerd op 23 april 2026
Bewaren Delen
‘Er zijn nog veertien wachtenden voor u’, meldt de oogkliniek van het ziekenhuis wanneer wordt gebeld voor een afspraak.
De Volkskrant Avond Ontvang elke avond onze selectie van de dag: scherpe opinie, reportages, recensies en interviews met mensen die ertoe doen.
Inschrijven
Iedereen kent het frustrerende gevoel dat opkomt wanneer in de vroege ochtend dringend contact wordt gezocht met een instelling en de halve stad naar hetzelfde nummer lijkt te bellen. Het is een van de moderne ergernissen in het leven.
Er zijn steeds meer tijdrovende, niet-productieve bezigheden die het gevolg zijn van het moderne communicatietijdperk: het herstellen van een verkeerde boeking of reservering, een online bericht van iemand die een order verkeerd heeft begrepen, een fout op een rekening, het leegmaken van de pot met ongewenste mails, het controleren of een mail van een instelling wel voor jou is bedoeld, nagaan of het onschuldige spam is of afkomstig is van een boef in Sierra Leone die de bankrekening wil plunderen.
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
De tijd die consumenten spenderen, wachtend op iemand van de klantenservice, is in twintig jaar met 60 procent toegenomen. E-mails, sms-berichten en apps die bedoeld waren om te communiceren met familieleden, vrienden, collega’s en relaties, zijn nu vervuild door ongewenste boodschappen.
Dat kost niet alleen tijd, maar ook geld. En daar is nu een prijskaartje aan gehangen. De economen Neale Mahoney en Chad Maisel van Stanford University hebben berekend dat Amerikaanse consumenten jaarlijks minimaal 165 miljard dollar (140 miljard euro) kwijt zijn aan dit gedoe – meer dan het bbp van een land als Bulgarije.
Ze spreken van de kosten van wat zij de ‘ergerniseconomie’ noemen. Het gaat om de gevolgen van talrijke valkuilen, trucs en andere irritaties die soms te maken hebben met bureaucratische rompslomp, maar soms ook lijken te zijn ontworpen om consumenten bewust te misleiden. Zo is het vaak gemakkelijk om ergens een abonnement op te nemen (verzekering, streamingdienst, tijdschrift, telefoon), maar is het een ingewikkeld proces om er weer vanaf te komen.
Abonnementen kunnen 24 uur per dag worden afgesloten, maar voor het beëindigen kan vaak alleen tijdens kantooruren worden gebeld en is er een enorme wachtrij. Eerst moet door een rimboe van automatische spraakassistenten (‘voor Nederlands druk één, voor Engels druk twee’) worden gekapt om bij de juiste persoon te komen, die zegt dat u bij een andere afdeling moet zijn. ‘Helaas kan ik u niet doorzetten.’
Er zijn bedrijven die volgens de onderzoekers hierdoor hun omzet flink zien stijgen: van 15 tot zelfs 200 procent. Een van de grootste ergernissen is het kopen of annuleren van tickets voor een theatervoorstelling of een concert. Het online boeken van een vlucht is gemakkelijk, maar het is bijna onmogelijk om iemand te bereiken als de vlucht is vertraagd of de koffers niet zijn aangekomen.
In de toekomst, zo vrezen de onderzoekers, zal dit met kunstmatige intelligentie (AI) nog ingewikkelder worden en zal de ‘ergerniseconomie’ de snelst groeiende sector worden.
Totdat een chatbot wordt ontwikkeld die mensen voor altijd met een kluitje in het riet stuurt: ‘Er zijn nog 8 miljard wachtende wereldburgers voor u.’