C2026

Ga direct naar inhoud

Verlos ons van dit potje Monopoly op de woningmarkt

opinie Woningmarkt Grondbezitters verdienen in Nederland bakken met geld als gevolg van bestemmingswijzigingen, zonder er iets voor te hoeven doen, schrijft Thomas Bollen. Het is niet meer dan rechtvaardig om daar een belasting voor te introduceren.

Thomas Bollen Gepubliceerd op13 maart 2026 Leestijd 5 minuten

Luister

Foto ANP

Welkom bij NRC Dit artikel krijg je cadeau omdat wij het belangrijk vinden dat je kennis kunt maken met onze journalistiek. Wil je meer lezen? Dan vragen we je om abonnee te worden. Met onze abonnees kunnen we blijven investeren in goede journalistiek.

Bekijk de abonnementen We kennen allemaal de frustratie van een potje Monopoly. Wanneer na enkele beurten de straten zijn verdeeld, hebben de dobbelstenen de uitkomst eigenlijk al bepaald. De grootgrondbezitters laten simpelweg het vastgoed voor zich werken, terwijl de andere spelers langzaam bezwijken onder steeds hogere huurbetalingen.

Thomas Bollen is financieel econoom, onderzoeks- journalist en auteur van Geld genoeg, maar niet voor jou.

Die frustratie lijkt op wat alleenstaanden of startende jongeren zonder rijke ouders ervaren wanneer ze de woningmarkt betreden. Voor een sociale huurwoning moeten ze zeven jaar of nog langer in de wachtrij. Wie een koopwoning niet kan betalen, belandt dus in de vrije huursector en daar gaat de helft van het startersinkomen op aan huur.

Terwijl de huizenprijzen doorstijgen en de huizenbezitters vermogen opbouwen, is sparen voor deze groep haast onmogelijk. Ze trekken elke ronde opnieuw diezelfde kanskaart: „Ga direct naar de gevangenis. Ga niet langs „Start”. U ontvangt geen €200.’ Een koophuis raakt almaar verder buiten bereik.

Deze gelijkenis met Monopoly is geen toeval. Elizabeth Magie, de Amerikaanse bedenkster ervan, gaf het spel in 1903 oorspronkelijk een andere titel: The Landlord’s Game, vrij vertaald naar het Nederlands: Het huisbazenspel. Magie was een pionier in wat we nu educatieve gamification noemen: ze wilde mensen spelenderwijs laten ervaren wat er gebeurt wanneer het bezit en de opbrengsten van vastgoed – en specifiek de grond onder dat vastgoed – in private handen vallen.

Grond als subsidieslurper The Landlord’s Game sluit nog altijd naadloos aan op onze werkelijkheid. „De grondprijzen exploderen en wij blijven betalen”, schreef Rob Jetten vorig jaar in het D66-woonplan. De partij typeerde belastingbetalers als ‘pinautomaat van grondbezitters’. Ook coalitiepartner VVD schreef in haar Visie op Wonen (2025) dat het zo niet langer kan: „Het [is] zaak om gronden betaalbaar te houden door grondspeculatie tegen te gaan.”

Niet hoge bouwkosten, maar grondwaardestijging – en het speculeren daarop – is de belangrijkste oorzaak van onze betaalbaarheidscrisis; het probleem dat de beschikbare woningen te duur zijn. „Inmiddels bestaat bijna 60 procent van de waarde van het eigenwoningbezit uit de onderliggende grond; tien jaar geleden was dit nog 42 procent,” schreef DNB in 2025. Ga je verder terug in de tijd, dan wordt de trend nog zichtbaarder: in 1995 was het aandeel van de grond slechts 20 procent.

Grondwaardestijging vormt bovendien een obstakel voor het oplossen van de beschikbaarheidscrisis; het probleem dat er niet genoeg woningen zijn. Alle pogingen om de woningbouw te versnellen met bouwsubsidies, zijn volgens het Centraal Planbureau (CPB) ineffectief geweest: „De schaarste aan bouwgrond, vergroot het risico dat subsidies vooral zorgen voor hogere grondprijzen.” Anticiperend op de toekenning ervan, verhogen de eigenaren van de beste bouwlocaties simpelweg hun vraagprijs. Zijn subsidies permanent, dan worden ze volgens het CPB zelfs ‘volledig geabsorbeerd in de grondprijzen’ en geven ze ‘geen prikkel om de bouw te versnellen’. Het publieke geld verdwijnt zo rechtstreeks in de zakken van grondbezitters en drijft de grond- en huizenprijzen alleen maar verder op.

Lees ook Thomas Bollen: ‘Je banksaldo ligt niet in een kluis’ | Journalist Follow The Money Oogsten zonder zaaien In het coalitieakkoord schrijven D66, VVD en CDA dat de wooncrisis vraagt om ‘eerlijkheid over de [..] oorzaken van het probleem’ – en om ‘onorthodoxe keuzes’. Hoewel het hier om een bloedserieus probleem gaat, zou het kabinet de inspiratie voor die keuzes kunnen ophalen bij dat ene spelletje. Elizabeth Magie bood namelijk een alternatief voor de welbekende Monopoly-spelregels. Je kon het spel oorspronkelijk ook spelen op een andere manier: volgens de Prosperity-regels, vrij vertaald welvaartsregels, gebaseerd op het gedachtegoed van de klassiek liberale econoom Henry George.

Eind 19de eeuw vergaarde George wereldfaam met zijn internationale bestseller Progress and Poverty. Alleen van de Bijbel werden indertijd meer exemplaren verkocht. Het boek verscheen in 1879, hetzelfde jaar dat Thomas Edison de gloeilamp op de markt bracht. Mensen trokken massaal naar de stad om in fabrieken te werken en handel te drijven. Het was een tijdperk van nieuwe technologie, economische groei en vooruitgang.

Maar tot zijn afgrijzen zag George dat parallel aan de economie ook de armoede groeide. Toenemende bedrijvigheid en publieke investeringen in spoorwegen en riolering stuwden de grondprijzen in de stad omhoog. Grondbezitters en speculanten profiteerden, maar de arbeiders die de voorzieningen aanlegden, raakten steeds verder achterop. Met elke uitvinding die de economische productiviteit verhoogde, stelden de landeigenaren ook de huren naar boven bij. „Alle opbrengsten van de vooruitgang komen terecht bij de grondeigenaren”, concludeerde George.

Die observatie sloot aan op wat grote liberale denkers, zoals Adam Smith, David Ricardo en John Stuart Mill al vaststelden in het agrarische tijdperk ervoor: de grondeigenaren ‘oogsten waar ze niet hebben gezaaid’. De voorvechters van vrijhandel en persoonlijke vrijheid vonden dat de overheid – juist om die vrijheden te bewaken – op één eigendomsrecht stevig moest ingrijpen: het privébezit van grond.

Slechts één belasting Die les is voor de liberalen van nu nog steeds relevant. De klassiek liberalen maakten namelijk een duidelijk onderscheid tussen ‘verdiende’ en ‘onverdiende winsten’. Het was in ieders belang om de groei van die tweede categorie de kop in te drukken. Om te voorkomen dat de idle landlords via grondwaardestijging een steeds groter deel van de economische koek zouden toe-eigenen, maakte John Stuart Mill zich hard voor een grondbelasting. „De stijging van grondwaarde, die voortvloeit uit de inspanningen van een gehele gemeenschap, behoort de gemeenschap toe en niet het individu dat de eigendomstitel bezit.”

Henry George bouwde voort op Mills voorstel. Hij was ervan overtuigd dat één enkele grondwaardebelasting de productieve economie enorm zou stimuleren – en zoveel zou opleveren dat andere belastingen op inkomen en consumptie zelfs konden worden afgeschaft. Waardestijging door een fabriek te bouwen of een vervallen huis op te knappen, ging naar de grondeigenaar. Maar alle waardevermeerdering die niet voortkwam uit eigen inspanning of investering – bijvoorbeeld door bevolkingsgroei, de aanleg van een park of metrostation, of de opening van een winkelcentrum in de buurt – zou volledig naar de gemeenschap moeten terugvloeien.

George’s single tax-plan werd nooit ingevoerd en hij raakte in de vergetelheid bij het grote publiek. Maar hij werd nooit helemaal vergeten. Zelfs Milton Friedman, de allerbekendste ideoloog van het neoliberalisme, sprak in 1978 zijn sympathie uit voor George’s voorstel: „Als je het mij vraagt is de minst slechte belasting de onroerendgoedbelasting op de onbebouwde waarde van grond.”

Van monopolie naar welvaart In de afgelopen jaren hebben allerlei instanties en deskundigen (het CPB, de ACM, DNB, de Rijksoverheid, en verschillende wetenschappers) voorstellen geschreven om de wooncrisis op te lossen. Bij allemaal stond de invoering van een of meer grondbelastingen bovenaan. Sommigen verwezen daarbij direct naar de visionaire ideeën van Henry George.

Van een kabinet met twee ‘liberale’ partijen zou je daarom verwachten dat het belasten van ‘onverdiende’ grondwinsten hoog op de prioriteitenlijst staat. Bij de verkiezingen leek dat ook het geval, en ook de christendemocraten van het CDA beloofden in hun verkiezingsprogramma een ‘planbatenheffing’ in te zullen voeren: een belasting op waardestijgingen als gevolg van bestemmingswijzigingen. Die waardestijging is namelijk enorm: grond met een woonbestemming is al gauw 15 tot 25 keer zoveel waard als landbouwgrond. En daar staat geen enkele economische prestatie tegenover. De Nederlandsche Bank berekende dat grondeigenaren en speculanten door bestemmingswijzingen jaarlijks 7 tot 8 miljard euro in de schoot krijgen geworpen.

Maar ondanks heldere verkiezingsbeloftes is die concrete planbatenheffing in het coalitieakkoord plotseling verdwenen. Met veel moeite kun je hoogstens nog de suggestie ervan herkennen in één vage zin: „[er] kan ook een instrument worden ingezet waarbij private winsten van grondbezitters meer publiek kunnen worden aangewend”. Hoewel de oorzaken van het probleem dus lang en breed bekend zijn, worden de ‘onorthodoxe keuzes’ om de wooncrisis op te lossen vooralsnog niet gemaakt.

Het is nu aan de kersverse woonminister, Elanor Boekholt-O’Sullivan, om dat wel te doen. ‘Leiderschap is niet wat je zegt. Leiderschap laat je zien,’ zei de D66-bewindsvrouw in een interview. Zij kan nu laten zien wat economisch liberalisme echt betekent: hard werken belonen, maar onverdiende winsten terug laten vloeien naar de gemeenschap. De Nederlandse woningmarkt is toe aan die andere set van Magie’s spelregels: van monopolie naar welvaart. En die transitie begint met een grondwaardebelasting.

Deel

Mail de redactie NRC Over ons Werken bij Auteursrecht Privacy Leverings­voorwaarden NRC Code Onze app Archief Adverteren E-book Mijn NRC Neem een abonnement Inloggen Account aanmaken Digitale krant Mijn abonnementen The New Yo

Om een 30-kilometer-zone juridisch handhaafbaar te maken, moet de weginrichting voldoen aan de richtlijnen van het CROW (het nationale kennisplatform voor infrastructuur). Deze richtlijnen zijn verwerkt in de eerder genoemde uitvoeringsvoorschriften van het BABW. De rechter toetst de "geloofwaardigheid" van een weg vaak aan de hand van de volgende specifieke fysieke kenmerken:

1. Visuele wegversmalling en wegdek Een 30-kilometer-weg moet eruitzien als een verblijfsgebied en niet als een doorstroomweg.
   • Geen asmarkering: Er mag in principe geen onderbroken of doorgetrokken streep in het midden van de weg staan. Middenmarkering suggereert namelijk een weg waar vlot gereden kan worden.
   • Wegdek: Bij voorkeur wordt gebruikgemaakt van klinkers in plaats van strak zwart asfalt. Asfalt wordt geassocieerd met hogere snelheden.
   • Breedte: De rijbaan moet optisch smal ogen, bijvoorbeeld door parkeervakken of plantenbakken die het zichtveld onderbreken.
2. Snelheidsremmende maatregelen Louter een bord aan het begin van de zone is onvoldoende. De weg moet "zelfverklarend" zijn door fysieke obstakels:
   • Drempels of plateaus: Deze moeten met een bepaalde regelmaat (meestal om de 75 tot 150 meter) aanwezig zijn om de snelheid laag te houden.
   • Inritconstructie: De overgang van een 50-weg naar een 30-zone moet fysiek gemarkeerd zijn door een inritconstructie (bijvoorbeeld een verhoogde drempel bij de ingang van de straat), zodat de bestuurder letterlijk voelt dat hij een andere zone betreedt.
3. Gelijkwaardige kruispunten In een standaard 30-kilometer-zone horen kruispunten gelijkwaardig te zijn.
   • Voorrang van rechts: Verkeer van rechts heeft altijd voorrang.
   • Geen voorrangswegen: Als er haaientanden, voorrangsborden of verkeerslichten staan binnen de zone, wordt de weg door de rechter vaak als een "pseudo-50-weg" gezien. Dit is een veelvoorkomende reden waarom boetes worden vernietigd.
4. Scheiding van verkeersstromen
   • Geen vrijliggende fietspaden: In een 30-zone mengen fietsers en auto's zich op dezelfde rijbaan. Het aanleggen van een apart fietspad met een eigen strook suggereert een hogere snelheid en een doorstroomfunctie, wat in strijd is met het karakter van de zone. Bronvermeldingen
   • CROW-richtlijn 30 km/u-gebieden (ASVV): https://www.crow.nl/thema-s/verkeersveiligheid/30-km-u-gebieden
   • Uitvoeringsvoorschriften BABW inzake verkeerstekens (Hoofdstuk II, Paragraaf 2): https://wetten.overheid.nl/BWBR0009151/
   • SWOV-rapport (Stichting Wetenschappelijk Onderzoek Verkeersveiligheid) over geloofwaardige limieten: https://swov.nl/nl/factsheet/30-kmu-gebieden

Abonneren

Binnenland Buitenland Politiek Economie Bizar Wetenschap Reizen Opinie Quiz Wim Beelen in het havengebied van Amsterdam. Wim Beelen in het havengebied van Amsterdam. © Joris van Gennip Wim Beelen in het havengebied van Amsterdam. Van sloopkogel tot liefje van Sylvie Meis: wie is Wim Beelen, de miljonair die met één telefoontje het azc in Houten afblies? Met één telefoontje maakte Quote 500-ondernemer Wim Beelen vlak voor de verkiezingen een einde aan de splijtende azc-discussie in Houten. Simpelweg door het beoogde pand voor de opvang van 337 vluchtelingen te kopen en daarmee, tot hun verbijstering, de gemeente en het COA het nakijken te geven. Houten krabt zich achter de oren: wie is Wim Beelen en wat drijft hem?

Maarten Venderbosch Maarten Venderbosch Schrijft over de gemeente Houten 14 maart 2026, 10:30 Laatste update: 12:01

AANGEBODEN DOOR ZekerArbo Remco Bouman over vitaliteit: ‘Goed leiderschap begint bij jezelf’ Naar eigen zeggen is de zakenman iemand met meer creatieve ideeën in zijn hoofd dan geld om ze uit te voeren, terwijl zijn vermogen wordt geschat op een slordige 150 miljoen euro.

In februari viel zijn naam onverwacht in Houten. Niet voor het eerst, maar wel weer sinds jaren. Hij kocht de failliete plantenkwekerij Jongerius aan de Utrechtseweg met de bedoeling die een doorstart te gunnen.

Meer nog: de zakenman, die thuis met overtuiging biologisch eet, wil fors investeren in wat hij De Houtense Boerderij noemt. Dat idee moet ‘de mooiste en grootste biologische boerderij van Nederland’ opleveren, compleet met een winkel, boerencamping en natuurspeeltuin voor kinderen. „Al kost het me elk jaar geld, ik word er heel blij van”, zei hij eerder dit jaar tegen Het Parool.

Geen azc-spandoeken Aan de overkant van de kassen van Jongerius, aan de Essenkade, staat het voormalige bedrijfspand van het Utrechts Nieuwsblad. Dat pand is al jaren in beeld als mogelijke locatie voor een azc.

Maar terwijl voor- en tegenstanders elkaar in de haren vliegen, lukt het de gemeente maar niet om tot een besluit te komen. De ‘hier geen azc’-spandoeken op het terrein trekken in februari de aandacht van Wim Beelen en brengen hem op een idee: waarom zou hij het pand niet betrekken bij zijn Houtense Boerderij?

De ‘Hier geen azc-spandoeken’ brachten Wim Beelen op het idee het pand aan de Essenkade te kopen voor zijn ‘Houtense Boerderij’. De ‘Hier geen azc-spandoeken’ brachten Wim Beelen op het idee het pand aan de Essenkade te kopen voor zijn ‘Houtense Boerderij’. © William Hoogteyling Net als Beelen ziet ook eigenaar De Waal er een buitenkans in. Die is het lange wachten, de tijdrovende onderzoeken en de onzekere afloop van het azc-verhaal beu.

Een nachtje slapen is voor beide partijen voldoende om de miljoenenkoop te bezegelen. Al een paar dagen later, op dinsdag 3 maart, wordt de deal openbaar gemaakt, terwijl een nieuwe demonstratie tegen het azc door het centrum van Houten trekt en de gemeenteraad in vergadering bijeen is. Het bericht slaat in als een bom.

Wim Beelen is wat je noemt een selfmade miljonair. Hij werd geboren in het Gelderse Nunspeet in een gelovig gezin met zeven kinderen. Na twee jaar lts hield hij het op school voor gezien; hij monsterde aan als matroos op de grote vaart.

Op zijn zeventiende stapte hij in zaken. Als jonge ondernemer stond hij aan de wieg van de Beelen Groep, die met zeshonderd werknemers uitgroeide tot een grote speler in de wereld van sloop en recycling.

Sloopkoning van Nederland Eén vestiging had het bedrijf aan het Amsterdam-Rijnkanaal in Houten. Wim Beelen, in die tijd de ‘sloopkoning’ van Nederland, kreeg er te maken met de lokale politiek toen hij in 2015 het terrein wilde uitbreiden en omwonenden vreesden dat het vergruizen van puin zou zorgen voor extra geluidsoverlast en neerdwarrelend stof.

Toenmalig D66-wethouder Michiel van Liere herinnert zich dat hij samen met een ambtenaar Beelen bezocht voor overleg op diens kantoor. Ze kwamen daar enigszins onthutst weer vandaan.

„We spraken een onconventionele, zeer gedreven ondernemer, eentje die niet van ‘nee’ hield. Iemand die werkelijk doet wat er in zijn hoofd opkomt; van hem hoefde je geen loze praatjes te verwachten.” De gemeenteraad gaf hem zijn zin.

In 2020 verkocht Beelen zijn sloop- en recyclebedrijven. Onder de naam Bnext is de onderneming nog altijd in Houten gevestigd. Zelf richtte hij investeringsmaatschappij Larendael op en stortte hij zich op vastgoed en langlopende projecten. Ondernemen – kopen en verkopen – doet Wim Beelen ‘op gevoel’.

In Amsterdam gaat veel van Beelens geld om in het Westelijk Havengebied. Daar raakt hij verzeild in uitputtende conflicten met de gemeente. Toenmalig wethouder Sharon Dijksma, nu burgemeester van Utrecht, beschuldigde hij in 2019 zelfs van ‘liegen en chanteren’. Het ADM-terrein, dat Beelen in 2021 verwierf voor 86 miljoen euro, verkocht hij vier jaar later, na veel geruzie, terug aan de gemeente Amsterdam voor 165 miljoen euro.

Rond Kerstmis 2023 staat Wim Beelen in de spotlights vanwege zijn kortstondige relatie met televisiepersoonlijkheid Sylvie Meis, die hij ook na hun breuk ‘een bijzondere, lieve vrouw’ noemt. „Na twee dates moest iemand dat zo nodig in de pers brengen. We hebben daarna een spoedcursus kennismaking gedaan en ik kwam al snel tot de conclusie dat onze levens totaal niet overeenkomen.”

We hebben een spoedcursus kennismaking gedaan en ik kwam al snel tot de conclusie dat onze levens totaal niet overeenkomen.

Wim Beelen over Sylvie Meis Sylvies leven boven de radar, ziet Beelen, past niet bij zijn leven bij voorkeur ónder de radar. „Het leven dat zij leidt, is gewoon niet mijn leven”, verduidelijkt hij aan RTL Boulevard. „Ik ben gewoon Wim en mijn leven is gewoon mijn leven. Dat gaat niet anders worden.”

Sylvie Meijs vierde destijds oud en nieuw met haar liefde Wim Beelen Sylvie Meijs vierde destijds oud en nieuw met haar liefde Wim Beelen © Instagram Sylvie Meis Dat er in de succesvolle zakenman feitelijk een ‘gewond kind’ schuilgaat, vertelt Wim Beelen in de herfst van 2024 openhartig in de BNR-podcast Achter het vermogen. Hij heeft, zo blijkt, in zijn leven veel pijn, onbegrip en eenzaamheid gekend. Zijn ouders (‘Ik houd van ze’) waren voor hem emotioneel niet beschikbaar. De jonge Wim werd matroos om te kunnen vluchten uit wat voor hem voelde als een onveilige situatie.

Geluk zit in jezelf Tegenover gesprekspartner Art Rooijakkers laat hij zich ontvallen dat hij misschien wel ‘emotioneel armer is dan financieel vermogend’. En dat zijn gedreven zoektocht naar erkenning – van zijn ouders en ook bij latere relaties – hem feitelijk heeft geholpen om zakelijk zo succesvol te kunnen zijn. „Maar geluk kun je uiteindelijk niet kopen, geluk zit in jezelf.”

Ooit kocht Wim Beelen een vliegtuig omdat het een jongensdroom van hem was om met zijn eigen vliegtuig rond de wereld te kunnen reizen. Maar toen hij daadwerkelijk zijn privéjet bezat, wist hij niet goed wat ermee te doen en bleek het vliegtuig hem eerder een last dan een lust.

Tegenwoordig leeft Wim Beelen in het besef dat de meeste van zijn doelen allang zijn bereikt en dat het eeuwige ‘jekkeren en jakkeren’ helemaal niet zo gezond voor hem is. Zijn kinderen en kleinkinderen noemt hij het belangrijkste in zijn leven; hij zegt niet te weten of Quote 500 zijn vermogen van 150 miljoen euro goed inschat. „Ik wil alleen weten dat ik elke dag brood kan kopen, zodat ik een normaal, fijn leven kan hebben.”

Dronefoto van het pand aan de Essenkade. Met de aankoop ervan is een azc op deze plek van de baan. Dronefoto van het pand aan de Essenkade. Met de aankoop ervan is een azc op deze plek van de baan. © William Hoogteyling Tegenover datzelfde Quote bevestigt Wim Beelen recent een ton te hebben gedoneerd aan de partijkas van de Partij voor de Dieren in Amsterdam. Datzelfde bedrag schonk hij ook aan het CDA. Dat in zijn relatie met het Amsterdamse gemeentebestuur niet alle plooien zijn gladgestreken, blijkt wel uit zijn motivering: „Amsterdam is een bolwerk van GroenLinks-PvdA. Wat er in de stad gebeurt, is een blamage. Uiteindelijk is de Amsterdammer de grote verliezer. Die moet weer wat te kiezen hebben.”

‘Zeggen wat je doet, doen wat je zegt’ De Partij voor de Dieren, in de ogen van Wim Beelen, bedrijft politiek zoals hij zaken doet: „Ze zeggen wat ze gaan doen, en ze doen wat ze zeggen.” Over het gemeentebestuur van Houten laat Wim Beelen zich tegenover het AD niet erg positief uit: „Daar zijn ze meer met de verkiezingen bezig dan met Houten.”

Een groot azc aan de Essenkade vindt hij ‘niet medemenselijk’, maar Beelen geeft een andere reden voor zijn aankoop: hij krijgt er plek voor kantoorruimte, start-ups en misschien wel een laboratorium, alles ten dienste van De Houtense Boerderij. Dat doet hij het liefst: een idee of een droom vanaf de grond opbouwen tot iets moois; ook als niemand erin gelooft, ziet Wim Beelen zijn kansen.

Onze excuses Helaas kunnen wij deze social post, liveblog of anders niet tonen omdat het één of meerdere social media-elementen bevat. Aanvaard de social media-cookies om deze inhoud alsnog te tonen.

Cookie-instellingen wijzigen

Volg AD Utrechts Nieuwsblad op sociale media WhatsApp • Instagram • Bluesky • Facebook • Threads • X.com • LinkedIn

15 Reacties 15 Reacties Plaats hier je reactie Nog 500 karakters over

Plaats je reactie De naam bij de reactie is Ytzen Lont

Wil je reageren op AD, houd dan rekening met de volgende gedragsregels

Mel Vink 1 uur geleden Bestaat er niet zoiets meer als een referendum of een stemming ? Nee hoe meer geld hoe meer macht , zo werkt deze smerige wereld nu. Helaas

JM Groen 2 uur geleden Who's next for Sylvie

Hillie Jansens 2 uur geleden @theo van schaik: dit soort dames heten esc.....dames.

Gerard Faber 3 uur geleden Weten we ook weer waar die staat.

G. van der Hoeven 4 uur geleden man man man....

Wiggert Rijsdijk 4 uur geleden De Silvie Meis 500

Kees Wichhart 4 uur geleden Wim is goed bezig

F. Kamp 4 uur geleden Niet a

Direct naar artikelinhoud Website logo

Nieuws Krant Net binnen Luister Rubrieken Opinie Opinie van Chris de Ploeg (De Vonk): ‘Ik ben zelf Joods, maar was niet welkom bij het ‘Joods debat’ omdat ik Israëlkritisch ben’ De Vonk-lijsttrekker Chris de Ploeg was niet welkom bij het Joods debat richting de gemeenteraadsverkiezingen – vanwege de Israëlstandpunten van zijn partij, begreep hij achteraf. De Ploeg, zelf Joods, stelt in dit opiniestuk de vraag: voor welke Joden was dit debat dan eigenlijk?

Bron foto MirageC/Getty Images Dit artikel is geschreven doorChris de PloegGepubliceerd op 14 maart 2026, 03:01

Bewaren Delen Afgelopen maandag vond het ‘Joods debat’ voor de verkiezingen in Amsterdam plaats, maar over lokale Joodse thema’s leek het vrijwel niet te gaan. Op deze avond werd de apartheidsstaat Israël schaamteloos verdedigd en werden mensenrechtenactivisten weggezet als terroristen, terwijl het werkelijke gevaar – extreemrechts – nauwelijks aan bod kwam.

Elke dag het belangrijkste nieuws vanuit Amsterdam. E-mail Ik ga af op de verslagen in de kranten en op verhalen van aanwezigen, want ik werd door de organisatie geweigerd om deel te nemen. En dat terwijl ik naar mijn weten de enige Joodse lijsttrekker in Amsterdam ben en meerdere boeken heb geschreven over antisemitisme en de Tweede Wereldoorlog.

De organisatie van het debat liet De Vonk weten dat we ons te laat hadden aangemeld, maar uit Het Parool blijkt dat vrijwel alle partijen die ‘consequent’ de genocide in Palestina benoemen werden geweerd wegens hun standpunten. Gezien de brede academische consensus over een genocide in Gaza moet worden geconstateerd dat dit debat is georganiseerd door genocideontkenners.

Gevoelens van onveiligheid Dat ik als nazaat van Holocaustoverlevers niet welkom ben op dit debat vanwege mijn antigenocidestandpunten is veelzeggend. Vrijwel alle genoemde voorbeelden van ‘antisemitisme’ waren voorbeelden van demonstraties die mede door Joodse mensenrechtenactivisten waren georganiseerd: van de demonstratie tegen de komst van de Israëlische president bij de opening van het Nationaal Holocaust Museum tot de protesten tegen het optreden van de cantor van het Israëlische leger in het Concertgebouw.

Het ging veel over de ‘gevoelens van onveiligheid’ voor Joden, bij sit-ins op het station en Palestinademonstraties. Ik heb op veel van die manifestaties gestaan en me nooit onveilig gevoeld. Dat geldt ook voor veel Joodse mededemonstranten die daar met keppeltjes op staan.

Toegegeven, er zijn uitzonderingen. Denk aan zionisten die tijdens het eerste UvA-kampement vuurwerkbommen in de menigte gooiden, of aan de politie, die zonder te vorderen erop los sloeg op het Binnengasthuisterrein. De dreiging was altijd extern.

Er is onlangs een rapport verschenen van de zogenaamde Taskforce Antisemitismebestrijding, waarin mensenrechtendemonstranten op universiteiten, onder wie veel Joden, worden belasterd. Maar er wordt geen woord gerept over een student als Marlon U., die bij de VU jarenlang kon wegkomen met het zingen van naziliederen, (seksuele) intimidatie en geweld.

Antichrist Bij het debat op maandag was ook Gidi Markuszower aanwezig, de ex-PVV’er die werd geweigerd voor een ministerpost omdat hij niet door de AIVD-screening kwam, hoogstwaarschijnlijk wegens banden met de Mossad. Hoe denkt zo’n man over mensen als ik? In 2010 noemde hij Israëlkritische Joden in een mailwisseling ‘verachtelijke joodjes’ die hij het liefste in ‘de koude bossen van Oost-Europa’ wilde ‘achterlaten’, zodat zij ‘nooit meer teruggevonden’ zouden worden.

Het gaat hier feitelijk om een vorm van antisemitisme die vooral linkse Joden demoniseert. Dat is sinds de 19de eeuw ook de dominante vorm van antisemitisme geweest: Joden werden geacht achter elke revolutionaire beweging te zitten.

Winston Churchill noemde linkse Joden de ‘antichrist’, terwijl zionisten werden geprezen als ‘het goddelijke’. De nazi’s waren in het bijzonder geobsedeerd door wat zij het judeo-marxisme of judeo-bolsjewisme noemden en waren in de jaren dertig nog overwegend tolerant tegenover het zionisme, voordat zij overgingen tot regelrechte uitroeiing. Voor antisemieten was deportatie van Europese Joden naar Palestina aanvankelijk een aantrekkelijke ‘oplossing voor het Joodse vraagstuk’.

Zowel het ‘Joods debat’ als de recente stemwijzer van het Centrum Informatie en Documentatie Israël (Cidi) over antisemitisme en Israël lijken geobsedeerd door ‘links-extremisme’, een eufemisme voor mensen die geloven in de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens.

Het grootste gevaar Studie na studie laat zien: als je helder onderscheid maakt tussen antisemitisme en Israëlkritiek, komt antisemitisme veel vaker voor op rechts. Daar is zelfs een groeiende trend van neonazisme te zien.

Forum voor Democratie (FvD) heeft in Amsterdam zelfs de medeoprichter van Erkenbrand op de lijst staan, een organisatie die openlijk pleitte voor een ‘blanke etnostaat zonder Joden’. Zonder mij dus.

FvD wordt om deze reden door vrijwel elke Amsterdamse partij geboycot, maar krijgt nauwelijks kritiek in de stemwijzer van het Cidi. Er staat alleen dat er een kandidaat is ‘die in opspraak’ raakte door ‘banden met extreemrechtse netwerken’. Nogal een understatement.

Volgens het Cidi is niet deze kandidaat, maar nota bene de partij met de enige Joodse lijsttrekker het grootste gevaar in Amsterdam. Waarom? Omdat wij voor een boycot tegen Israël en medeplichtige bedrijven zijn. Ook tijdens het ‘Joods debat’ werden wij genoemd – als voorbeeld van een antisemitische partij – zonder dat we daar weerwoord op konden geven.

Het heulen van de Israëllobby met extreemrechts is niets nieuws. Thierry Baudet heeft eerder op een Cidi-demonstratie gesproken, en op een verkiezingsavond van het Cidi in 2019 kwam FvD zelfs als de meest populaire partij uit de bus.

Voor dit soort groepen zijn Joodse levens minder belangrijk dan het verdedigen van een apartheidsstaat. Laat ik luid en duidelijk zijn: deze mensen spreken niet voor mij.

Dit is een ingezonden bijdrage Dit artikel is een ingezonden bijdrage, geschreven door Chris de Ploeg. Hij is lijsttrekker van De Vonk in Amsterdam en auteur van De Grote Koloniale Oorlog.

Opiniestukken worden door lezers ingezonden en vertegenwoordigen niet het standpunt van de Paroolredactie. Iedereen kan opiniestukken inzenden. Lees hier hoe dat werkt.

Help ons door uw ervaring te delen: Feedback geven Lees ook Geselecteerd door de redactie

Opinie Opinie: ‘De zeer reële angst voor antisemitisch geweld wordt te makkelijk weggezet als Joodse overgevoeligheid’

Reportage Joods verkiezingsdebat over veiligheid ontaardt in felle clash over Israël en Gaza: ‘GroenLinks staat altijd voor mensenrechten’

Wilt u belangrijke informatie delen met het Parool? Tip hier onze journalisten Algemeen Contact Privacystatement Abonnementsvoorwaarden Gebruiksvoorwaarden Toegankelijkheidsverklaring Cookiebeleid Privacy-instellingen Auteursrecht Service Klantenservice Bezorgklacht indienen Bezorging pauzeren Bezorging wijzigen (Bezorg)adres wijzigen Adverteren Losse verkoop Zakelijk abonnement Meer Parool Abonneren Nieuwsbrieven Krant De Parool Shop RSS-feeds Android apps iOS apps Facebook Twitter Navigeer Archief Op alle verhalen van het Parool rust uiteraard copyright. Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar [email protected].

Het Parool is onderdeel van DPG Media.

KvK Nummer: 34172906 | BTW Nummer: NL810828662B01

© 2026 DPG Media B.V. Alle rechten voorbehouden

Het bijgevoegde document is een verkenning naar alternatieve vormen voor de huidige kostendelersnorm, die sinds 2015 onderdeel is van de Participatiewet. De aanleiding voor dit onderzoek zijn signalen over belemmeringen die de norm opwerpt voor bijstandsgerechtigden om woonruimte te delen.

Hieronder volgt een samenvatting van de belangrijkste punten uit het document:

Kern van de huidige kostendelersnorm

• Principe: Als meer volwassenen (vanaf 21 jaar) in één woning wonen, kunnen zij de woonkosten delen (schaalvoordelen). Daarom is de bijstandsuitkering per persoon lager naarmate er meer medebewoners zijn.

• Huidige staffel: Een alleenstaande ontvangt 70% van het minimumloon. Bij twee personen is dit 50% per persoon, afbouwend tot 38% per persoon bij vijf of meer bewoners.

• Toepassing: De norm geldt voor de bijstand (Participatiewet en AIO), Anw, IOAW, IOAZ en de Toeslagenwet.

Vijf verkende alternatieven

In het document worden vijf varianten uitgewerkt als alternatief voor de huidige systematiek:

1. De alleenstaandenaanvulling: Iedereen krijgt een basisnorm van 50%. Alleenstaanden die geen kosten kunnen delen, krijgen een aanvulling van 20%.

2. De voordeurdelersregeling: Terugkeer naar het systeem van vóór 2015. De norm voor een alleenstaande (70%) wordt met 10% verlaagd zodra men de woning deelt, ongeacht het aantal medebewoners.

3. De medebewonersnorm: De hoofdbewoner behoudt de volledige 70% (voor de vaste lasten), terwijl elke volgende bewoner een vaste lage norm van 30% ontvangt.

4. Kostendelersnorm vanaf 27 jaar: De leeftijd waarop de norm ingaat wordt verhoogd van 21 naar 27 jaar. Jongvolwassenen onder de 27 tellen niet mee als kostendeler.

5. Afschaffen van de norm: Iedere bewoner ontvangt ongeacht de woonomstandigheden de volledige uitkering van 70%.

Afwegingen en effecten

• Budget: Alle voorgestelde varianten leiden tot een toename van de uitkeringslasten (intensivering). Alleen de medebewonersnorm (variant 3) zou budgetneutraal gemaakt kunnen worden door de norm voor hoofdbewoners te verlagen naar circa 63%.

• Armoedeval: Bij varianten waarbij de uitkering stijgt (zoals volledig afschaffen), wordt de prikkel om te gaan werken kleiner omdat het verschil tussen een uitkering en werken afneemt.

• Uitvoerbaarheid: Voor uitvoeringsinstanties zoals het UWV blijven veel varianten lastig handhaafbaar omdat zij niet over de juiste gegevens over huishoudsamenstellingen beschikken.

• Inkomenszekerheid: Vooral de medebewonersnorm (variant 3) biedt de hoofdbewoner meer zekerheid dat de vaste lasten betaald kunnen worden, wat een belangrijke drempel voor woningdelen wegneemt.