C-Archief

Ga naar de inhoud
Ga naar het hoofdmenu

Lees gratis verder

Ontvang 3 maanden gratis toegang tot RD.nl en de RD-app RD - Reformatorisch dagblad Meer studenten theologie: positief? Ja, maar studiedoel moet helder zijn OpinieCommentaar Meer studenten theologie: positief? Ja, maar studiedoel moet helder zijn Hoofdredactie 29 augustus 2026 10:18Leestijd 3 minuten

Zo’n 200 Nederlandse jongeren krijgen binnenkort voor het eerst een Griekse grammatica of een pil over Paulus onder hun neus. Een positieve ontwikkeling, mits christenen alert blijven op mogelijke schaduwkanten.

Het aantal aanmeldingen bij theologische universiteiten is opnieuw veel hoger dan een paar jaar geleden, blijkt uit een rondgang van het Reformatorisch Dagblad. Om over de ruim driehonderd hbo-studenten theologie nog niet te spreken. „De Heere werkt door in ons land”, zegt prof. dr. M.J. Kater, rector van de Theologische Universiteit Apeldoorn, erover. En inderdaad, er lijken wonderen te gebeuren. De vele recente verhalen van toetreders tot het christelijke geloof bevestigen dat. Een student zit aan een bureau tussen boekenkasten. Lees ook Meer dan 200 jongeren gaan theologie studeren: waar gaan ze allemaal naartoe?

Dat er daarnaast beduidend meer reformatorische studenten theologie kiezen, is eveneens positief, zeker als die keuze voortkomt uit liefde tot God en Zijn Woord. De kerk heeft toegewijde predikanten, zendelingen en andere werkers in de wijngaard in de toekomst hard nodig.

Allemaal goed nieuws dus. Toch is er meer over te zeggen. „De Heere heeft ook stratenmakers in dienst”, zei onlangs iemand tegen een jongen in de infrawereld die twijfelde over een theologiestudie. Weten jongeren ook nog voldoende dat je God even toegewijd kunt dienen in een ‘aards’ beroep? Christelijke verpleegkundigen, loonwerkers en hoogleraren wiskunde zijn niet minder waardevol dan theologen.

Een theologiestudie is verrijkend, maar niet tolvrij

Daar ligt een taak voor mentoren en decanen. „Geloof en studiekeuze zijn voor leerlingen vaak gescheiden werelden”, constateert decaan Hendrik-Jan van Nieuw Amerongen deze week. Christelijke leerlingen moet verteld worden dat ze elk verantwoord beroep mogen kiezen, biddend en lettend op Gods leiding. Dan is keuzestress in het oerwoud van beroepsmogelijkheden niet nodig. En tegelijk betekent van harte christen zijn niet dat je per se theologie moet studeren. Iemand kan zich ook in zijn vrije tijd verdiepen in de geloofsleer of het Hebreeuws. Of het goud van Calvijn, À Brakel en Edwards opdelven – teksten waaraan zowel slimme godgeleerden als eenvoudige gelovigen zich al eeuwenlang optrekken. Een atrium met daarin diverse standjes en mensen. De muren hebben een grijze kleur, met groene accenten. Lees ook Moet decaan met leerling bidden over studiekeuze? „Dat scholier hier zelf op wijst, houdt spiegel voor”

Wie wel theologie gaat studeren, doet er goed aan te onderzoeken of dat Gods wil is – waarbij een roepingsbesef uiteraard verschillende vormen kan aannemen. Een theologiestudie is namelijk verrijkend, maar niet tolvrij. Kennis over Bijbelhandschriften, redactiegeschiedenis en geniale theologen kan ook verwarren. Het kan iemand zelfs zijn geloof kosten – het geloof van een kind, zoals Jezus het noemt. De kerkgeschiedenis laat zien hoe theologen soms een dwaalpad insloegen. De Bijbel werd voor hen een studieobject in plaats van Gods levende stem. Verstrikt door ‘inzicht’ brachten ze de christelijke gemeente in twijfel.

Daarom is goede begeleiding van docenten een voorwaarde tijdens de theologieopleiding, net als een duidelijk studiedoel: God leren kennen en Christus’ kerk dienen. Ook voor een theoloog geldt: alleen de vreze des HEEREN maakt wijs en alleen de levende Christus is de Waarheid. Het commentaar vertolkt de mening van het Reformatorisch Dagblad en is geschreven door leden van de hoofdredactie en senior redacteuren. Vond u dit artikel nuttig? Gerelateerd nieuws Oud gebouw met hoge ramen, met op de achtergrond een gotische kerktoren. Theologie in trek: hersteld hervormden verwelkomen recordaantal studenten Waarom veel theologiestudenten voor de TUA kiezen Vier mannen – Van Bekkum, Huijgen, De Vries en Mouthaan - in de binnentuin van een statig gebouw. Staat het gezag van de Bijbel onder druk? Ja, zeggen vier theologen, maar ze verschillen over hoe dan

Meer over
Commentaar

Blijf op de hoogte via de RD Avond nieuwsbrief

Elke werkdag om 18.30 uur de belangrijkste artikelen van de dag. Voornaam* Tussenvoegsel Achternaam* E-mailadres*

Alle velden met * zijn verplicht. Bekijk ons privacy statement voor meer info over uw privacy. Hebt u een taalfout gezien? Mail naar [email protected] Meer Opinie Webvignet bij de column van Mark Brouwer Wie zijn beter, de commando’s of de mariniers? The Box stimuleert nieuwswijsheid bij jonge generatie Logo van de ingezonden-brieven-rubriek Opgemerkt Lezersbrieven: uitspraken Timmermans, abortus, woonproject Jeruzalem, geamputeerd been begraven? Op de illustratie zit een bang meisje gehurkt in de hoek van een kamer. Op de muur het silhouet van een volwassene. Op zijn lichaam staan veroordelende teksten. Op excuses moeten daden volgen, anders zijn ze zinloos Een vader, een moeder, twee dochtertjes en een zoontje lopen hand in hand door een natuurgebied. Dalend geboortecijfer vraagt herwaardering klassiek-christelijke visie op lichaam en seksualiteit Populaire artikelen

1

Koninklijk Huis

Koning Harald (89) sterft terwijl storm over Noorse monarchie raast
2

Cultuur & boeken

Dicky Nieuwenhuis breekt familiegeheimen open: Als openheid ontbreekt in liefde, wat blijft er dan over?
3

Kerk & religie

Bart van den Dikkenberg fondsmanager uitgeverij Gebr. Koster, Jurjen de Groot weg bij dienstenorganisatie PKN – en andere personalia
4

Kerk & religie

„Jij zit toch in de kerkenraad? Kun jij niet regelen dat …”
5

Binnenland

Expert vindt ophef over Tom de Nooijer overdreven: Je vijanden zullen alles uit de kast trekken om je pootje te lichten
6

Opinie

Dalend geboortecijfer vraagt herwaardering klassiek-christelijke visie op lichaam en seksualiteit

Abonneeservice

Abonneren
Abonneespecials
Bezorging
Solidariteitsfonds
Nieuwsbrieven
Vakantieservice
Contact

RD-sites

RD-Vacature
Kerktijden
Lezersplein
Onderzoeksjournalistiek
Onze app
RDxperience
Spreekbeurtpakket

Over EMG

Erdee Media Groep
Werken bij EMG
Terdege
Kits
Reformatorisch Dagblad
Digibron
Mediatraining

Adverteren

Zakelijk adverteren
Familiebericht opgeven
Schakeltje opgeven
Tijd & Plaats

Veelgestelde vragen
RSS
Privacy
AI-verklaring
Copyright
Algemene voorwaarden
Cookie-instellingen

Ga naar hoofdinhoud. Sla menu over, ga naar het artikel

Mijn ND
Abonneer

Nieuws
Geloof
Opinie
Mensen
Cultuur
Vacatures

Nieuws Krant Podcasts Puzzels Mijn nieuws Hoe is de Biblebelt ontstaan - en waarom wonen zo veel reformatorische christenen juist daar? Achtergrond Van Terneuzen tot Staphorst loopt een strook waar de kerken vol zitten en de SGP bovengemiddeld groot is. Niemand heeft dat ooit zo bedacht. Hoe is deze ‘bijbelgordel’ ontstaan, en waardoor verandert hij steeds meer van vorm?

Dick Schinkelshoek Dick Schinkelshoek zaterdag 22 augustus 2026, 17:30 aangepast 25 augustus 2026, 09:08 Kerkgangers van de hersteld-hervormde gemeente in Staphorst, een van de meest noordelijke uitlopers van de 'Biblebelt'. Kerkgangers van de hersteld-hervormde gemeente in Staphorst, een van de meest noordelijke uitlopers van de 'Biblebelt'. beeld: ANP / Vincent Jannink

Zie meer zoekresultaten van ND op Google Voeg ons toe als voorkeursbron

Amersfoort

Dorpen vol kerken, reformatorische scholen, lange rokken: bij het woord ‘Biblebelt’ hebben veel Nederlanders meteen een beeld. Maar wie er woont, gebruikt het woord zelf nauwelijks, zegt John Exalto in de ND-theologiepodcast Van Avondmaal tot Zondeval. ‘”Ik ben een biblebelter” - dat zeggen de mensen niet. Het is geen identiteit.’

Exalto, universitair docent historische pedagogiek in Groningen, groeide zelf op in Veenendaal. Midden op de Biblebelt. Politieke voorkeur SGP

Ook al voelt niemand zich ‘biblebelter’, kijk je naar kerklidmaatschap en politieke voorkeur, dan bakent zich van Terneuzen tot Staphorst een heldere lijn af. Die kerkgenootschappen zijn de Gereformeerde Gemeenten, de hersteld-hervormden en kleinere kerkverbanden daaromheen. Tekst loopt door onder de advertentie

De politieke voorkeur ligt bij de SGP. Al sinds die partij in 1918 ontstond, kun je kaartjes met verkiezingsuitslagen tekenen die telkens dezelfde strook over Nederland laten zien.

Wat veel mensen zich niet realiseren, is dat reformatorische christenen overal op de Biblebelt in de minderheid zijn. Behalve wellicht in de gemeente Neder-Betuwe. Daar kreeg de SGP bij de laatste gemeenteraadsverkiezingen nét niet de absolute meerderheid van de stemmen. Reformatorische scholen

De wortels van de gordel liggen in de negentiende eeuw. Naast - en deels binnen - de Afscheiding van 1834 ontstond een bevindelijke stroming (ledeboerianen, kruisgezinden) die weliswaar plaatselijk georganiseerd was, maar waarvan de leden toen al woonden waar nu de bijbelgordel ligt.

Als de Gereformeerde Gemeenten ontstaan (1907) en de SGP opkomt (1918) past voorman dominee Henri Kersten het recept van Kuyper toe, met eigen organisaties en eigen lagere scholen. Die komen, niet toevallig, op plekken waar al veel bevindelijk-gereformeerden wonen.

Na de oorlog volgt de maatschappelijke fase, met als motor het reformatorisch voortgezet onderwijs in de jaren zestig en zeventig. Waar zo’n grote middelbare school staat, gaan gezinnen en onderwijspersoneel wonen. Waarom niet in Friesland?

Blijft de vraag: waarom juist deze strook? Exalto wijst op de bredere protestantse band waarbinnen de bijbelgordel ligt (van Zeeland tot Overijssel). Ook het platteland is een factor: daar sloeg de secularisatie minder hard toe.

Later kwamen daar wereldse factoren bij: werk – door softwarebedrijf Baan trokken in de jaren negentig veel reformatorische gelovigen naar Barneveld – en de randstedelijke huizenprijzen, die de Veluwe en de Betuwe aantrekkelijk maken. Missionair zijn biblebelt-protestanten volgens Exalto ‘nauwelijks’. Uiterlijk en innerlijk

De Biblebelt is een gebied met twee gezichten, legt Exalto uit. Enerzijds is men er gezagsgetrouw en bijvoorbeeld fan van het koningshuis. Anderzijds heerst er wantrouwen tegenover de buitenwereld, en niet het minst tegenover de overheid. Dat maakte in coronatijd mensen vatbaar voor complotdenken.

Die dubbelheid zit ook in de geloofsbeleving, zegt Exalto. Aan de ene kant bouwt men er overtuigd aan een eigen, uiterlijke cultuur. Aan de andere kant zegt de dominee iedere zondag dat die uiterlijkheid onvoldoende is. Er moet iets in het hart gebeuren.

Een nieuwe ontwikkeling is dat de bevindelijk-gereformeerden zich steeds vaker publiek profileren. Exalto noemt de opstelling van refo’s in het lhbt+-debat. Het zelfbewustzijn is gegroeid. Geloven in je eentje is lastig

Hoe de bijbelgordel er over twintig jaar uitziet? Dan spreken we misschien niet van een gordel, maar van vlekken, overweegt Exalto. Zeeland, de Veluwe, de Betuwe, Rijssen. De gezinnen krimpen richting het landelijk gemiddelde, en ook refo-scholen rekenen al op minder leerlingen.

Maar orthodoxe protestanten die in deze geseculariseerde tijd elkaar opzoeken? Dat zal nog wel even blijven. Tweeduizend jaar christendom laat zien dat je geen Biblebelt nodig hebt om als christen te overleven. Maar het helpt wel. Geloven in je eentje is nu eenmaal lastig. Ooit-haatten-de-gereformeerden-het-orgel--Waarom-zweren-hun-kerkelijke-nazaten-er-nu-bij-

Lees ook

Ooit haatten de gereformeerden het orgel. Waarom zweren hun kerkelijke nazaten er nu bij? Nieuwe-ND-podcast--Van-Avondmaal-tot-Zondeval--beantwoordt-theologische-vragen-voor-leken

Lees ook

Nieuwe ND-podcast ‘Van Avondmaal tot Zondeval’ beantwoordt theologische vragen voor leken Altijd op de hoogte

Onze redacteuren selecteren de meest relevante verhalen en delen deze via onze nieuwsbrieven. Beheer al uw nieuwsbrieven via nd.nl/nieuwsbrieven. ND Reformatorisch Meld u aan voor de nieuwsbrief ND Reformatorisch Elke week

Interviews en verhalen uit de reformatorische wereld, geselecteerd door onze redacteuren. Advertentie Lees ook Haamstedebezoekers houden het psalmboek op schoot tijdens de samenzang. 12

Reportage Reformatorische dominees praten op de Haamstedeconferentie over God dienen. ‘Is papa vanavond alweer weg?’ In 1927, toen het pokkenvaccin in opspraak was na enkele sterfgevallen onder gevaccineerde kinderen, liet deze vrouw zich vaccineren in Maastricht. 4

Geschiedenis Kersten bestrijdt pokkenvaccin en verwijst in De Saambinder naar ‘anti-vaccine-doktoren’ De Poortkerk van de Gereformeerde Gemeente te Kampen. 27

Achtergrond Premium De jeugdvereniging van deze GerGem bracht veel predikanten voort. ‘Er gebeurden mooie, grote dingen’ Straatbeeld Colijnsplaat anno 1925, toen Leendert Franke en de frankianen een begrip waren in het dorp. 9

Geschiedenis Afkeer van Abraham Kuyper drijft ouderlingen uit Veenendaal en Colijnsplaat de kansel op Onder de scheepsvlag het gebouw van de Vrije Oud Gereformeerde Gemeente van Cornelis de Jonge aan de Burgwal te Kampen. Inzet: dominee Cornelis de Jonge. 15

Geschiedenis Oud-stukadoor wordt dominee in Kampen en bindt zeven vrije oud gereformeerde gemeenten samen Het voormalige arbeidershuisje aan de Bosseweide waar de afgezette GerGem-dominee Teunis Cabaret en zijn gezin onderdak vonden. 25

Geschiedenis Conflict in oud-gereformeerd ‘s-Gravenpolder. Dat is niets nieuws in dit Zeeuwse dorp Hulpdiensten zijn aanwezig op de A17 bij een ernstige aanrijding met drie vrachtwagens waarbij de 19-jarige pleegkleinzoon van dominee Simons om het leven kwam. 'God heeft ingegrepen en we kunnen het niet begrijpen.' 19

Achtergrond Premium Pleegkleinzoon van Refoweb-dominee Simons verongelukt. ‘Ik wil uitvaart niet leiden, maar doe het wel’ Kerkgebouw van de Oud Gereformeerde Gemeente in Nederland in 's-Gravenpolder. 16

Nieuws Premium Onrust in kerk in ‘s Gravenpolder: geen kerkenraad, gastouderling zegt leesdienst af na ‘grove laster’ Nederlands Dagblad

Over ons
Werken bij
Contact

Service

Klantenservice
Bezorging
Verhuizing
Vakantie
Losse verkoop
Zakelijk adverteren
Familieberichten
Veelgestelde vragen

Kennismakingsabonnementen

Digitaal Basis
Digitaal Plus
Digitaal + Papier

Abonnement nemen Toon alle abonnementsvormen Op alle artikelen, foto's en illustraties van het Nederlands Dagblad rust copyright. Daarom mag niets van ND.nl worden overgenomen, gekopieerd of opgeslagen voor commercieel, niet persoonlijk gebruik zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever van het Nederlands Dagblad. Meer informatie vindt u in onze algemene voorwaarden en bij de veelgestelde vragen.

Sitemap
Privacy & cookies
Algemene voorwaarden

0 Nederlands Dagblad app Nederlands Dagblad BV DOWNLOAD - In Google Play Bekijk

Ga naar hoofdinhoud. Sla menu over, ga naar het artikel

Mijn ND
Abonneer

Nieuws
Geloof
Opinie
Mensen
Cultuur
Vacatures

Nieuws Krant Podcasts Puzzels Mijn nieuws Deze historicus zocht naar de wortels van het Israëlisch-Palestijns conflict - en vond een Schotse dominee Interview Wie het Israëlisch-Palestijns conflict wil begrijpen, moet niet alleen de feiten onderzoeken maar ook de verhalen, stelt historicus Lodewijk van Oord. Want zeker waar nationale identiteiten op het spel staan, is de kracht van verhalen enorm groot. ‘Of ze nou waar zijn of niet.’

Maurice Hoogendoorn Maurice Hoogendoorn vrijdag 28 augustus 2026, 03:00 aangepast 11:06 Lodewijk van Oord: 'Ik zie het niet als een voetbalwedstrijd, alsof je voor de Palestijnen of de Israëliërs bent. Ik geloof oprecht dat beide volken slachtoffer zijn van Europees kolonialisme. Hun lot is met elkaar verweven geraakt.' Lodewijk van Oord: 'Ik zie het niet als een voetbalwedstrijd, alsof je voor de Palestijnen of de Israëliërs bent. Ik geloof oprecht dat beide volken slachtoffer zijn van Europees kolonialisme. Hun lot is met elkaar verweven geraakt.' beeld: Jean-Pierre Geusens

Zie meer zoekresultaten van ND op Google Voeg ons toe als voorkeursbron

Amersfoort

‘Het is complex’, hoor je mensen vaak zeggen als het over het Israëlisch-Palestijns conflict gaat. ‘Dat is het ook’, zegt Lodewijk van Oord (49), ‘maar daar kun je het niet mee afdoen.’

Bijna twintig jaar werkte de historicus aan een boek over het conflict. Hij wilde ontrafelen hoe de huidige situatie is ontstaan. ‘Als je teruggaat naar de eerste bronnen, waar gaat het dan in de kern over?’ Tekst loopt door onder de advertentie

In 2004 begon hij als docent op een internationaal college in Wales en gaf hij les in conflictstudies en de geschiedenis van West-Azië. Met studenten toog hij meerdere keren naar Israël en de Palestijnse gebieden, om daar mensen met heel diverse perspectieven te spreken. Daar begon zijn fascinatie.

Van Oord deed jarenlang onderzoek, reisde de wereld rond en dook de archieven in. Zijn boek Staat van verbeelding, donderdag verschenen, is geen opsomming van militaire feiten maar laat vooral zien welke verhalen het langdurige conflict in het Midden-Oosten voortdrijven. ‘Een land zonder volk’

De verhalen die het conflict bepaalden werden niet alleen in het Midden-Oosten gecreëerd. Opmerkelijk genoeg begint Van Oord zijn relaas in een schots dorp, St Cyrus, waar in de negentiende eeuw theoloog Alexander Keith predikant was. De theologische bestseller die hij in 1829 schreef speelde een ‘vrij fundamentele’ rol in de geschiedenis van Israël/Palestina, aldus Van Oord.

In The evidences of prophecy probeerde Keith aan te tonen dat alle Bijbelse verhalen op historische feiten waren gebaseerd, en dat ook de vele profetieën uitgekomen waren of op het punt stonden uit te komen.

Keith meende dat de Joden terug moesten keren naar Zion (Jeruzalem) en zich moesten bekeren tot het christendom voordat Jezus kon terugkomen. Keith meende op basis van Bijbelse profetieën dat het Heilige Land er dor en verlaten bij lag en met smart wachtte op de terugkeer van de Joden. Hij liet zijn zoons zelfs foto’s maken van verlaten, woestijnachtige gebieden die dat beeld ondersteunden.

‘Netanyahu zou zo’n koning in het Oude Testament kunnen zijn waarover staat geschreven: “Hij deed wat slecht was in de ogen van de Heer.”’

‘Keith is zelf ook in Palestina geweest’, zegt Van Oord. ‘Hij wist dat het geen leeg land was; er waren mensen, steden, havens. Maar wat hij zag paste niet in het beeld van wat hij had gelezen in de Bijbel.’

Keith werd met name invloedrijk doordat één alinea van hem, uit zijn boek The Land of Israel, werd samengevat tot een oneliner die daarna door velen werd overgenomen. Er was, schreef Keith, ‘een volk zonder land’ dat verlangde naar ‘een land zonder volk’.

Wat was er zo funest aan die oneliner?

‘In het eerste deel van de zin zat de suggestie: Joden zullen er nooit helemaal bij horen. Ze kunnen geen Duitsers worden, of Nederlanders. Ze blijven een volk dat nergens hoort. Die gedachte leefde breed en vormde een voedingsbodem voor het latere nazisme.

Het tweede gedeelte - een land zonder volk - suggereerde dat er niemand in het Heilige Land woonde. Dat opende de deur naar de catastrofe die de Palestijnen ten deel zou vallen - in 1948 en nu opnieuw. De oneliner werd een rechtvaardiging voor de kolonisatie van Palestijns gebied.’

U toont in uw boek dat er zowel aan Israëlische als Palestijnse zijde mythes in stand worden gehouden. Zelfs als historici ze ontkrachten, blijven mensen er in geloven. Hoe kan dat?

‘Fictieve verhalen dragen de wereld net zo goed als historische. De kracht van een goed verhaal is enorm groot. Zeker als er nationale identiteiten op het spel staan.

Als we geweld gebruiken, voelen we de behoefte dat te rechtvaardigen. En daarvoor hebben we verhalen nodig. We verdrijven geen Palestijnen, nee: we laten de woestijn weer bloeien, zoals in de Israëlische onafhankelijkheidsverklaring stond.

Door terug te grijpen op metaforen die een religieus of mythisch karakter hebben wordt de strijd ineens nobel. Het geweld is een middel dat gerechtvaardigd is vanwege een hoger doel.’

Palestijnse kinderen krijgen een bad te midden van de verwoestingen in Gaza. Een vreedzame toekomst lijkt ver weg in het Israëlisch-Palestijns conflict. Volgens historicus Lodewijk van Oord is de huidige situatie het product van talloze verhalen en mythen. - beeld: ANP / Saeed M. M. T. Jaras

Eén zo’n mythe waarin veel Israëliërs zijn gaan geloven, is dat er helemaal geen Palestijnen waren toen de Joden in 1948 de staat Israël uitriepen, schrijft Van Oord.

‘De Joodse schrijver Vladimir Jabotinsky had voor 1948 al geschreven wat iedereen dacht: de Palestijnen zouden de kolonisatie niet accepteren, dus het moest met geweld gebeuren. Hij pleitte ervoor een Joodse legermacht op te bouwen. De Joden moesten worden getransformeerd van een stelletje passieve kamergeleerden in een tot de tanden toe bewapende natie.

Rond 1948 waren de Israëliërs zich goed bewust van het feit dat Israël Palestijnen had verdreven. Later veranderde dat in: ze zijn vrijwillig vertrokken. En nog iets later, vanaf de jaren zeventig, werd het verhaal: er waren helemaal geen Palestijnen. Ze bestonden niet. Dat zei de Israëlische premier Golda Meïr in de jaren zeventig. Volgens deze nieuwe mythe waren de Palestijnen moderne binnendringers.’

Er zijn in de hele geschiedenis ook telkens schrijvers en denkers die hoopvolle perspectieven bieden, of die waarschuwen voor naderende ellende. Maar uiteindelijk zitten we nu in deze situatie. Waarom dolven zij het onderspit?

‘Daar heb ik vaak over nagedacht. Voortdurend zag ik in mijn onderzoek wijze mensen opstaan: “Bewandel niet dit pad, dit gaat niet goed!” En toch ging het fout. Het deed me denken aan de profeten in het Oude Testament. Je weet dat we bij hen moeten zijn; zij zoeken naar wijsheid en waarheid. En tegelijk is hun roepen vaak vergeefs. Machthebbers besluiten hun woorden te negeren.

Ook nu zijn er critici die wijze dingen zeggen, maar de toestand is beroerder dan ooit. Premier Netanyahu gaat gewoon door. Hij zou zo’n koning in het Oude Testament kunnen zijn waarover staat geschreven: “Hij deed wat slecht was in de ogen van de Heer.”’

Bent u anders gaan oordelen over het conflict door alles wat u bent tegengekomen?

‘Ik zie het niet als een voetbalwedstrijd, alsof je voor de Palestijnen of de Israëliërs bent en de vlag hijst. Ik geloof oprecht dat beide volken slachtoffer zijn van Europees kolonialisme. Hun lot is met elkaar verweven geraakt. De Shoah en de Nakba zijn met elkaar verbonden.

Misschien ligt daar ook een opening naar een vreedzame toekomst: in de erkenning dat beide volken slachtoffer zijn, in de erkenning dat de Ander ook leed kent. Ik geloof nu nog meer dan een paar jaar geleden dat de oplossing rechtvaardig moet zijn voor iedereen, welke oplossing dat ook is.’

Het lijkt uitzichtloos momenteel. Wat moet er gebeuren?

‘Israël en Palestina gaan er nu niet uitkomen. De internationale gemeenschap is aan zet. Wij hebben dit gecreëerd, we moeten ook de verantwoordelijkheid nemen om te werken aan vrede. Maar met een verdeelde Europese Unie en met Donald Trump aan de macht in de VS zie ik dat niet snel gebeuren.

Aan de andere kant: de geschiedenis toont dat omwentelingen soms snel kunnen gaan, juist als de situatie er hopeloos uitziet. Als je eind jaren tachtig had gezegd dat Zuid-Afrika een paar jaar later een democratische rechtsstaat zou zijn met Mandela als eerste zwarte president, dan was je door velen voor gek verklaard.’ Isra-lische-minister-Ben-Gvir-viert-de-bouw-van-de-galg-om-Palestijnse-terroristen-op-te-hangen

Lees ook

Israëlische minister Ben Gvir viert de bouw van de galg om Palestijnse terroristen op te hangen

Wees-blij-met-demonstranten--zegt-deze-schrijver---Alles-wat-we-hebben-is-ooit-op-straat-bevochten-

Lees ook

Wees blij met demonstranten, zegt deze schrijver. ‘Alles wat we hebben is ooit op straat bevochten’

Advertentie Lees ook Wijn afkomstig van de Westelijke Jordaanoever bij het Israël Producten Centrum (IPC). 1

Nieuws Kort geding over handelsverbod met Israëlische nederzettingen. ‘Besluit bezorgt Joden enorme zorgen’ De met wapens en munitie geladen Altalena brandend voor de kust bij Tel Aviv, nadat het in juni 1948 op bevel van premier David Ben Goerion in brand was geschoten. 1

Analyse Israël opnieuw verdeeld door de vondst van een scheepswrak met bloedige achtergrond 'Zij willen dat Netanyahu verliest', staat er op een verkiezingsposter van de Israëlische Likoed-partij. Afgebeeld staan de Iraanse leider Khamenei, de New Yorkse burgemeester Mamdani, Hezbollah-secretaris-generaal Qassem en de Turkse president Erdogan. 3

Analyse ‘Roekeloze aanvallen’ en ‘gevaarlijke avonturen’. Turkije en Israël maakten deze week wéér ruzie Israëlische soldaten en kolonisten belegeren de Palestijnse