Ga naar hoofdinhoud. Sla menu over, ga naar het artikel

Mijn ND Abonneer Nieuws Geloof Opinie Mensen Cultuur Vacatures

Nieuws Krant Podcasts Puzzels Mijn nieuws

Luister Wat pro-lifechristenen én hun tegenstanders zijn vergeten van de vroegchristelijke kijk op abortus Analyse Keizer Constantijn de Grote voerde de oudste kinderbijslag ter wereld in: een toelage voor arme ouders om kindermoord terug te dringen. Achter die maatregel schuilt een christelijke kijk op het leven die eeuwenlang standhield. Dat zeven op de tien Nederlandse christenen die overtuiging niet meer delen, is een grotere revolutie dan veel mensen zich realiseren. Dick Schinkelshoek Dick Schinkelshoek woensdag 1 april 2026, 13:30 Demonstratie tegen abortus in Den Haag. Pro-lifechristenen hebben zonder twijfel de kerkelijke traditie aan hun kant. Demonstratie tegen abortus in Den Haag. Pro-lifechristenen hebben zonder twijfel de kerkelijke traditie aan hun kant. beeld: ANP / Laurens van Putten ‘Als het kind een meisje is, moet je het wegdoen.’ Het is een verfrommeld briefje van 2000 jaar oud, gevonden in het zand van Egypte. De woorden zijn geschreven door een uitgezonden Romeinse soldaat Hillarion aan zijn vrouw Alis. Ze is zwanger. Hij mist haar, de toon is liefdevol. Hij belooft snel geld te sturen.

En dan als een mokerslag dat achteloze zinnetje over hun ongeboren kind. Alsof het de normaalste zaak van de wereld is.

Tekst loopt door onder de advertentie

Als christenen ergens verschil mee maakten in die oude wereld waarin ze als jonge beweging verschenen, dan moet dat in hun omgang met kinderen zijn geweest. Zelfs wie al geboren was, was in de Grieks-Romeinse wereld nog niet beschermwaardig. Daarvoor moest je vader je erkennen. Deed hij dat niet, dan werd je ‘blootgesteld aan de elementen’, vaak letterlijk op de vuilnisbelt.

‘Christenen vernietigen hun nageslacht niet.’ Meestal stierf een baby of ongeboren vrucht op die plek. Overleefde een kind het wel, omdat mensen het meenamen, dan wachtte het vaak een leven in slavernij of prostitutie. Uit de Romeinse wereld zijn veel gedetailleerde beschrijvingen overgeleverd van abortussen en van huismiddeltjes om als vrouw van een zwangerschap af te komen.

Voor de christenen was dat totaal anders. Geen praktijk wordt door de kerkvaders van die eerste eeuwen zo unaniem veroordeeld als abortus en kindermoord.

In de ‘Brief aan Diognetus’ (ergens tussen 130 en 200 n.Chr.) wordt het onderscheid tussen christenen en de rest kernachtig neergezet: ‘Christenen trouwen zoals alle anderen; zij verwekken kinderen. Maar zij vernietigen hun nageslacht niet.’

De brief voegt er ook nog fijntjes aan toe: ‘Ze zitten met elkaar aan tafel, maar ze duiken niet met elkaar in bed.’

Nieuw fenomeen: weeshuizen Niet alleen christenen kon je daaraan herkennen. De Romeinse geschiedschrijver Tacitus vermeldt in dezelfde tijd tot zijn verbazing dat de Joden het als een ‘doodzonde’ beschouwen om ongewenste kinderen weg te doen.

Was een kind ongewenst, mismaakt of een meisje, dan werd het verwelkomd. En konden ouders er toch niet voor zorgen, dan ging men in de christelijke gemeenschap op zoek naar kinderloze echtparen. Vanaf de vierde eeuw ontstaat vanuit plaatselijke kerken bovendien een nieuw fenomeen: zorginstellingen en weeshuizen.

De eerste christelijke keizer Constantijn de Grote begint met wat vermoedelijk de oudste vorm van kinderbijslag is: een toelage uit de schatkist waarop arme ouders een beroep konden doen, zodat ze minder vaak hun kinderen zouden ombrengen.

Meer kinderen dan niet-gelovigen Waarom vonden die christenen dat zó belangrijk - ook al snapten ze heel goed dat de zorg voor een kind onnoemelijk zwaar kan zijn? In navolging van de Joden bracht hun geloof een ongekend inzicht met zich mee: dat ieder mens een schepsel van God is. Geboren of niet, jongetje of niet, gezond of niet.

Daar kwam voor christenen bovenop dat God zélf in de moederschoot mens was geworden. God had zich in een ongewenste zwangerschap geopenbaard. In plaats van een gewisse dood of een ellendig leven beloofde de kerk aan ongewenste mensen een zinvol bestaan.

Die houding heeft het succes van het christendom waarschijnlijk mede bepaald, opperde de Amerikaanse socioloog Rodney Stark in de jaren negentig. Niet alleen was ze voor veel mensen aantrekkelijk, ze zorgde ook puur sociologisch voor een sterke groei.

Kerkelijke betrokkenheid is altijd al bovengemiddeld vaak iets van vrouwen geweest. Als die meer kinderen grootbrachten dan hun niet-gelovige seksegenoten, zorgde alleen dat al voor sterke groei. Op deze stelling van Stark is overigens sindsdien veel kritiek geleverd. Voor de gedachte dat Romeinse families massaal kinderen ‘dumpten’ is bijvoorbeeld weinig bewijs.

Christenen uit de eerste eeuwen zouden het verbijsterend hebben gevonden. De eerste christenen hadden intussen heus wel hun discussies (zoals ze over vrijwel álles discussies hadden). Over de vraag bijvoorbeeld wanneer exact de mens een levend wezen met een ziel werd. Was dat al direct vanaf de conceptie, wat Tertullianus stelde? Of later als de foetus zich had ‘gevormd’, zoals Augustinus geloofde? Of nóg later, bij de geboorte pas, zoals de Joodse traditie stelde?

Maar hoe ze er in de vroege kerk ook naar keken, dat vormde nooit een argument vóór abortus - wat het in de Westerse wereld na 1950 wel zou worden. Want sinds die eerste eeuwen is de houding van veel gelovigen ten opzichte van zwangerschapsafbreking ingrijpend veranderd.

Cultuurstrijd tussen rechts en links Slechts drie op de tien Nederlandse christenen vindt abortus verwerpelijk, berichtte het Amerikaanse onderzoeksbureau Pew Research Center vorige maand. In Zweden is dat zelfs minder dan 10 procent. Hun geloofsgenoten van de eerste eeuwen zouden het zonder twijfel verbijsterend hebben gevonden.

Over hoe dat zo gekomen is, verschillen de meningen. De stem van vrouwen is sterker geworden, maar ook de secularisatie en het gevoel dat eigen keuze allesbepalend is.

Wat beslist niet helpt in het gesprek is dat abortus een van de wapens is geworden in de grote cultuurstrijd tussen rechts en links. Ogenschijnlijk hebben de christenen ter rechterzijde, die abortus te vuur en te zwaard bestrijden, de kerkelijke traditie geheel aan hun kant. Mensen die abortus als een recht of als normaal medisch ingrijpen beschouwen zijn daarentegen eerder erfgenamen van de voor-christelijke Grieks-Romeinse wereld.

Maar daar hoort wel een kanttekening bij. De zorg voor het ongeboren leven ging in de eerste eeuwen van de kerk altijd hand in hand met zorg voor het leven ná de geboorte. De kerk was altijd pro-life én pro-armen. Wie de rechtse pro-life christenen in de VS tot zijn inspiratiebron rekent, vindt daar vaak maar een halve traditie.

Een-abortuspil-gemakkelijk-en-snel-online-aanvragen--Het-stemt-tot-zorg Lees ook

Een abortuspil gemakkelijk en snel online aanvragen? Het stemt tot zorg

Mannen--abortus-moet-echt-v--l-meer-ons-probleem-worden Lees ook

Mannen, abortus moet echt véél meer ons probleem worden

Mail de redactie

Advertentie Lees ook De live-opname van The Passion onderwijseditie op de middelbare school RSG Stad en Esch in Diever. Reportage

Tieners delen over zware tijd in hun leven tijdens speciale Passion-editie. ‘Het wordt echt beter’ Afordia: 'Het Woord houdt ons sterk en leert ons om Jezus te blijven volgen.' Interview

Afordia verloor haar man bij een aanval van Boko Haram in Nigeria. ‘Zijn geest is bij God’ Musicalacteur Milan van Waardenburg ging de Bijbel lezen om zich te kunnen inleven in zijn rol. ‘Ik durf wel te zeggen dat ik gelovig ben.' Interview

Musicalacteur Milan speelt Jezus in The Passion. ‘Ik vond Hem eerst vrij arrogant’ ‘Niet alle kleine gemeenten hebben zorgen en niet alle zorgen zijn van kleine gemeenten.’ Achtergrond

Hoe overleef je als kleine kerkelijke gemeente? ‘Ik heb een generatie zien verdwijnen’ De video met de 'verheldering' werd afgelopen zondag aan leden in koninkrijkszalen getoond. Nieuws

Jehova’s Getuigen staan transfusie met eigen bloed toe. ‘Belangrijkste doctrinale verandering sinds 1945’ Dick en Daniël over het gebruik van IVF met Harmke Zonnebeld en hoogleraar ethiek Stef Groenewoud Achtergrond

Een op zes stellen kampt met onvruchtbaarheid. Hoe ver mag je als christen gaan om zwanger te worden? Godsdienstpsycholoog Hanneke Schaap-Jonker: Geef even een seintje als iets anders gaat dan anders. Dan kan iemand zich daar even op voorbereiden.’ Interview

Hoe ziet de ideale kerk voor mensen met autisme eruit? ‘Zoek juist een lokale gemeente die leegloopt’ Studenten in de Amersfoortse Joriskerk. 'Je kunt nu niet concluderen dat de gesignaleerde trend onder Gen Z fake news zou zijn.' Nieuws

Steeds meer jongeren naar de kerk? Het befaamde Britse onderzoek daarnaar blijkt niet betrouwbaar Nederlands Dagblad Over ons Werken bij Contact Service Klantenservice Bezorging Verhuizing Vakantie Losse verkoop Zakelijk adverteren Familieberichten Veelgestelde vragen Kennismakingsabonnementen Digitaal Zaterdag en altijd digitaal Compleet Abonnement nemen Toon alle abonnementsvormen Op alle artikelen, foto's en illustraties van het Nederlands Dagblad rust copyright. Daarom mag niets van ND.nl worden overgenomen, gekopieerd of opgeslagen voor commercieel, niet persoonlijk gebruik zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever van het Nederlands Dagblad. Meer informatie vindt u in onze algemene voorwaarden en bij de veelgestelde vragen. Sitemap Privacy & cookies Algemene voorwaarden 0 Nederlands Dagblad app Nederlands Dagblad BV DOWNLOAD - In Google Play Bekijk

Samenvatting: https://gemini.google.com/app/d5449143988eb556

ANTHONY LUZZATTO GARDNER served as U.S. Ambassador to the European Union from 2014 to 2017. He is the author of Stars With Stripes: The Essential Partnership Between the United States and the European Union.

More by Anthony Luzzatto Gardner Listen Share & Download Print Save President Donald Trump has long disdained the European Union. In his first term, he frequently railed against the bloc, describing it as a “foe” and “worse than China.” In his second term, Trump’s attitude has morphed into outright hatred. His desire, now, is to fracture the EU: a leaked draft of an earlier version of the 2025 National Security Strategy included the objective of “pulling” certain countries “away” from the bloc. That aim is also evident in Washington’s decision to impose high tariffs on the EU’s exports and in the final version of the National Security Strategy, which suggested that the U.S. government would support far-right, anti-EU parties across the continent.

Trump’s objections to the EU are numerous. In February 2025, he told his cabinet that the EU “was formed in order to screw the United States. That’s the purpose of it, and they’ve done a good job of it. But now I’m president.” He has recently attacked its leaders for their unwillingness to support U.S. military actions against Iran. He believes that the continent’s democratic institutions and Judeo-Christian heritage are being destroyed by its supposedly permissive approach to immigration. He views its trade and technology policy as unfair, and, fundamentally, he seems to regard the EU as determined to undermine the United States.

Trump’s charges are a dangerous caricature of the bloc. Eight decades of bipartisan U.S. foreign policy have promoted European integration, and the instances of the EU diverging from the United States have been far outnumbered by the instances of alignment. Washington’s historic support for European integration did not stem from starry-eyed idealism but from the clear-eyed view that a closely knit, prosperous, and stable Europe would be an effective partner in tackling a host of international challenges. That has proved to be the case.

If the administration gets its way, and the EU breaks up, U.S. interests would suffer. A fractured Europe would usher in the return of the instability and volatility that have scarred the continent’s history. The end of the EU would also mean the end of the single market, from which U.S. businesses have benefited spectacularly, and the end of the euro that has reduced cross-border transaction costs. Moreover, Washington would lose a key partner in implementing sanctions, as well as in law enforcement, counterterrorism, and combating climate change. Trump’s antagonism has already caused great damage. The EU is in shell shock from Washington’s unprecedented hostility, especially following the threat of the invasion of Greenland. But the U.S.-EU relationship is too important to be allowed to wither. Too much depends on it. The relationship needs to be maintained, and this can best be done through cooperation on those issues on which Brussels and Washington are still in agreement. Top of that list should be collaborating to confront an increasingly powerful and self-confident China, which wants to shape the world in ways that are inimical to both American and European interests.

Subscribe to Foreign Affairs This Week Our editors’ top picks, delivered free to your inbox every Friday.

Enter your email here. Sign Up

• Note that when you provide your email address, the Foreign Affairs Privacy Policy and Terms of Use will apply to your newsletter subscription.

THE TROUBLE WITH TRADE Trump has been vexed by Brussels’s purported nastiness as a trading partner. He dislikes the fact that the EU enhances its 27 member states’ negotiating leverage. The bloc, he has argued, was set up by European states, especially Germany, as a “consortium” to “screw” the United States through unfair trade practices. To support this narrative, the Trump administration points to the transatlantic trade balance. The president has claimed that the United States runs a trade deficit with the EU of more than $300 billion. Although U.S. and EU trade statistics differ, the range of the net overall trade deficit is, in fact, between $60 billion and $150 billion (including services trade, where the United States runs a surplus). The deficit is small compared with the $2 trillion transatlantic trade flows or, indeed, to the $290 billion trade deficit the United States runs with China. In any event, trade deficits are not necessarily proof of cheating. They are, instead, largely a reflection of macroeconomic factors, including the lack of savings and excessive spending in the United States, as well as a lack of investment in Europe.

The president has repeatedly stated that the EU is a closed market, whereas the United States remains an open one. The facts paint a more nuanced picture. Before the U.S.-EU trade agreement of 2025, the tariff average (weighted by the share each product represents of total imports) was 1.5 percent for the United States and 1.3 percent for the EU. It is certainly true that, in some important areas, the EU maintains high tariff and nontariff barriers, especially in agriculture. It is also true that these barriers have the effect of inhibiting trade with U.S. firms. But many agricultural nontariff barriers reflect the fact that European consumers differ from their U.S. counterparts about what they want to eat. Although Brussels does maintain certain restrictions, the United States is itself hardly a model of openness. The U.S. government protects many areas of the economy, including agriculture.

The EU’s regulation of the digital economy and the fines that the EU has imposed on U.S. technology companies have also irked Trump. U.S. firms have attracted these fines and investigations because of their size and predominant role, not because of supposed anti-American bias. According to the president, however, no foreign regulatory authority should dare to investigate, tax, fine, or legislate against U.S. companies. This view is in conflict with the United States’ long history of extraterritorial law enforcement. One of many examples are the penalties of more than $50 billion that Washington imposed from 2014 to 2024 on European banks for infringements such as fraud and the evasion of U.S. sanctions.

IDENTITY AND FREE SPEECH Washington’s current objections to Brussels are not solely economic. The Trump administration is also fixated on Europe’s immigration policies. The National Security Strategy warned that Europe is inviting “civilizational erasure” through mass immigration and cratering birth rates. It is strange to accuse Brussels of promoting unrestricted immigration that has undermined the ethnic character of the continent. Immigration is largely a matter for member states to regulate rather than EU institutions. Moreover, several member states have implemented migration repatriation programs. The EU has not opposed these programs. On the contrary, it has signed agreements with several North African and western Balkan countries to prevent migrants from leaving their shores for Europe and to accept migrants who had reached the EU illegally. The National Security Strategy is also wrong to blame the EU for Europe’s cratering birthrates. The phenomenon, more marked in other rich countries including Japan and South Korea, is linked to a host of factors, including women’s decisions to work and marry later and the uneven support of social policies such as childcare and maternal and paternal leave. These are national issues in which Brussels plays almost no role. Although the EU has seen a rapid increase in its foreign-born population in recent years, that proportion is still lower than that of the United States.

The Trump administration has also argued that the EU is guilty of undermining political liberty and sovereignty, censoring free speech and suppressing political opposition. Animated by these views, the United States is now backing extreme right-wing political groups in Europe. After a comprehensive review, Germany’s Federal Office for the Protection of the Constitution concluded in 2025 that the Alternative for Germany, the country’s leading far-right party, has ties to the neo-Nazi movement. The party’s members have also been found to have downplayed the Holocaust and advocated race-based views of German identity. Eighty years after the United States liberated Germany from Nazism, Washington is now opposing the right of a democratically elected German government to crack down on neo-Nazis.

Trump has also alleged that the EU is hostile to free speech. At the end of 2025, former EU Commissioner Thierry Breton was banned from entering the United States on the grounds that he was involved in the passage of two EU digital regulations that the administration rejected. Although the regulations were passed as part of an effort to crack down on hate speech and disinformation, the administration claims that their real intent was to “coerce American platforms to censor, demonetize, and suppress American viewpoints.” The ban was particularly remarkable in that Breton was acting in an official capacity as part of an EU college of commissioners that takes collective decisions. Those regulations were approved by a democratically elected European parliament and national governments. It is hard to conclude that sanctioning an official in this way is compatible with respecting democracy.

To be

Nieuws Video Dossiers Vacatures Inloggen Word lid Lente in de kerk en winter in de CGK: lofzang en scheuring op één dag Opinie 23 maart 2026 5 minuten Prof. dr. Arnold Huijgen Prof. dr. Arnold Huijgen Op de eerste lentedag ervaart de Theoloog der Nederlanden drie hoopvolle momenten: studenten die zoeken, een getuigenis van herstel en gezamenlijke lofprijzing. Maar diezelfde dag brengt ook verdrietig kerkelijk nieuws: een nieuwe scheuring binnen de Christelijke Gereformeerde Kerken (CGK). In deze column maakt prof. dr. Arnold Huijgen het contrast scherp zichtbaar.

Lees ook

Kerkscheuring CGK Nieuws Wie hoort bij groep-Rijnsburg? Indeling van 55 CGK-gemeenten is zichtbaar Afgelopen zaterdag was op veel plaatsen in het land een stralende dag: het officiële begin van de lente. Als Theoloog der Nederlanden was ik voor drie evenementen op pad. ‘s Ochtends mocht ik een lezing geven bij SSR-NU, naar verluidt de oudste christelijke studentenvereniging van Utrecht. Het was mooi om wat te kunnen delen van de serie gesprekken die ik in de serie ‘Diep gaan’ voer (zie ook deze link), en wat te vertellen over mijn nieuwe boek over de hel. De sfeer was goed, de vragen terzake. Wat mooi dat studenten ook in een periode van hun leven dat ze allerlei vragen hebben bij het christelijk geloof, elkaar opzoeken.

‘s Middags mocht ik naar het Reflect filmfestival, waar ik na de vertoning van de film Father Stu met Augus in gesprek mocht. Hij heeft het hersteltraject van het Leger des Heils gevolgd na een jarenlange verslaving, en werkt nu zelf bij het Leger des Heils. Waar uw Theoloog der Nederlanden allerlei mariale motieven en christelijke symboliek aanwees, reageerde Augus heerlijk recht vanuit het hart. Wat hem opviel? ‘De goedheid van God, de goedheid van God, de goedheid van God!’ Indrukwekkend.

Wat hem opviel? ‘De goedheid van God, de goedheid van God, de goedheid van God!’ Indrukwekkend. In de avond stond een concert van Sela op het programma. Het komende jaar mag ik de liedteksten van deze christelijke band meelezen en van theologisch commentaar voorzien. Dan moet je natuurlijk wel weten waar het over gaat, en Sela was zo vriendelijk mij en mijn jongste zoon vrijkaartjes te geven. Dat ging natuurlijk niet alleen om de muziek: ik wilde de sfeer proeven, zien wat voor toeschouwers op zo’n concert af komen. Wat ik al snel leerde: die toeschouwers zijn vooral deelnemers. Zingen gebeurt samen, de Bijbel wordt gelezen, een gebed uitgesproken. En dat met een doorsnee van (orthodox) christelijk Nederland, van reformatorisch tot evangelisch en van jong tot oud. Geweldig. Mijn jongste zoon zong uit volle borst mee. Minstens twee keer zo hard als hij de Psalmen meezingt in onze CGK.

Rijnsburgse scheuring Over die CGK gesproken: ‘s avonds las ik het nieuws over de groep kerken die op dezelfde zaterdag een bijeenkomst (‘algemene vergadering’) had belegd om zich los te scheuren van het kerkverband. 33 kerken vormen de harde kern, daaromheen bewegen er nog zo’n twintig die mogelijk de stap zetten. Ik moest er diep van zuchten.

Herhaaldelijk is eerder al vastgesteld dat de ‘Rijnsburgse’ beweging met het organiseren van een eigen kerkelijke structuur een kerkscheuring genoemd moet worden. Dat stellen alle kerkrechtgeleerden behalve mr. Pel, die de advocaat is van de Rijnsburggroep. Toch blijft ‘Rijnsburg’ stug spreken over ‘CGK blijven’. Brutaal noemt men zelfs de komende reguliere synode van de CGK ‘onwettig’. Het klinkt misschien grootmoedig dat men zegt hierover niet naar de rechter te willen stappen, maar men zal weten dat die zaak nooit gewonnen zal worden. Juridisch is dit namelijk allang uitgezocht. Alle mooi klinkende woorden kunnen niet verhullen dat hier een nieuwe scheur door het lichaam van Christus getrokken wordt. 33 kerken vormen in hun ogen samen de enige ware kerk, of in ieder geval de enige ware CGK. In hun wereldbeeld dwalen de anderen. Waarin een klein kerkverband telkens nog weer verrassend kleiner kan zijn.

De christelijke wereld is vol studenten die vol in de wind van secularisatie staan. En dan energie steken in een afscheiding, nu al maandenlang? Ik maak dit soort streven naar een zuivere kerk niet mee. Dat deed ik al niet, maar mijn ervaring afgelopen zaterdag onderstreepten nog eens dat wat anders nodig is. Ik had het dezelfde dag aan den lijve ondervonden: De christelijke wereld is vol studenten die vol in de wind van secularisatie staan, de samenleving vol van mensen die hulp nodig hebben, en christenen vinden elkaar steeds meer in gezamenlijke lofprijzing. En dan energie steken in een afscheiding, nu al maandenlang? De reden is niet dat de godheid van Christus wordt betwist of de Schrift geen gezag meer heeft, maar dat te veel geduld geoefend zou worden met kerken die afwijken van gemaakte afspraken. Het moest maar afgelopen zijn en er moest maar duidelijkheid komen, was de teneur van de Rijnsburgers de afgelopen tijd.

Wat mij betreft komt er inderdaad duidelijkheid. De vertegenwoordigers van de CGK (de gewone, de echte) schreven heldere taal: dit is een kerkscheuring. Nu komt het erop aan dat degenen die een eigen weg gaan ter wille van de duidelijkheid, ook even duidelijk wegblijven van de CGK-vergadertafels waar ze nog invloed wilden hebben. Laat het curatorium van de Theologische Universiteit Apeldoorn snel afscheid nemen van de Rijnsburgse predikanten. Als het zo principieel ligt, zullen die toch zelf wel opstappen? Of zullen ze blijven zitten om nog zo lang mogelijk zo veel mogelijk hun stempel te kunnen drukken op die kerken waarmee ze toch echt niet kunnen samenleven, behalve als er wat te halen valt? Laten degenen die om duidelijkheid riepen, nu zelf duidelijkheid scheppen door terug te treden uit deputaatschappen van een kerkverband waartoe ze niet meer behoren.

Kerken voor de keus Duidelijkheid zal ook gevraagd worden van gemeenten die als ‘waarnemer’ of ‘gast’ de Rijnsburgse vergadering hebben bijgewoond. Juist die gemeenten kunnen een hoge prijs gaan betalen. Zij voelen zich inhoudelijk met ‘Rijnsburg’ verwant en houden zich aan alle kerkelijke afspraken, maar willen zij zich ook afscheiden? Het is te hopen van niet, maar in die gemeenten wordt intern ongetwijfeld verschillend gedacht. Het zal toch niet gebeuren dat gemeenten, ook de zwakke en kleine, leden gaan verliezen, scheuren, of zelfs moeten ophouden te bestaan vanwege de druk die nu wordt uitgeoefend? Het ziet er helaas wel naar uit. Dat is een prijs die mogelijk betaald moet worden vanwege de ‘Rijnsburgse’ druk.

De kerk scheuren is zonde. Hoe kun je verbonden zijn met de kerk van overal en altijd als je steeds de kleinste gemene deler opzoekt? Voor kerkenraden van ‘waarnemers’ of ‘gasten’ heb ik een welgemeend advies: blijf alstublieft gewoon christelijk-gereformeerd en keer u af van ‘Rijnsburg’. Dat is werkelijk principieel: De kerk scheuren is namelijk zonde, en hoe kun je verbonden zijn met de kerk van overal en altijd als je steeds de kleinste gemene deler opzoekt? Praktisch lijkt het me ook wijs: leden blijven makkelijker waar ze zijn dan dat ze met iets nieuws meegaan (daarom doet ‘Rijnsburg’ ook zo wanhopig alsof men enkel de CGK voortzet). Het alternatief is een nieuw kerkverband dat geregeerd wordt door de harde lijn en waar plaatselijke afwijking van een landelijke afspraak snoeihard (‘duidelijk’) wordt afgestraft. Het is in feite het klimaat van het absolute dat voor een belangrijk deel de vroegere vrijgemaakte kerken bepaalde.

Lente of winter De 33 kerken beleefden zaterdag hun nieuwe lente: zij gaan een nieuw kerkelijk leven opbouwen. In het licht van de huidige situatie van de Nederlandse kerk en samenleving voelt het echter niet als lente, eerder als een nieuwe winter. Die bezorgt mij althans de koude rillingen, terwijl mijn hart afgelopen zaterdag toch drie keer was verwarmd.

Prof. dr. Arnold Huijgen is de huidige Theoloog der Nederlanden en hoogleraar dogmatiek aan de Protestantse Theologische Universiteit te Amsterdam. De inhoud van deze column vertegenwoordigt niet per definitie de mening van de redactie.

Dit artikel is je cadeau gedaan door Jeffrey Schipper. Word ook lid. of log in Meer Arnold Huijgen

Cultuurchristendom als bondgenoot? Wees gewaarschuwd Statenvertaling 2027 op komst: zegen of ballast? Tussen waarheid en liefde: Hoe uit je kritiek op een medechristen? Bekijk het dossier Arnold Huijgen Meer CGK

Wie hoort bij groep-Rijnsburg? Indeling van 55 CGK-gemeenten is zichtbaar Kerkscheuring CGK gaat na zaterdag nieuwe fase in: 'Feitelijk ontstaat nieuw kerkverband' CGK op een breekpunt: kerkorde wordt een struikelblok Bekijk het dossier CGK Deel dit artikel THUIS IN GELOOF

WORD ALS GEZIN LID Lees ook

Gesponsord Prachtige vakantiepark tegen de Oostenrijkse bergen Lees ook

Kerkscheuring CGK Nieuws Eerste landelijke vergadering van CGK-groep Rijnsburg: 55 kerken vertegenwoordigd Praat mee B Berend Hartman op 23 mrt. 2026 17:57 75 Jammer dat je je wat betreft de CGK zo in een kamp hebt laten trekken en je komt op mij ongenuanceerd en veroordelend over. Deze manier van uiten siert een theoloog (der Nederlanden) niet.

Beluister onze podcast

398 David ten Voorde & Jonathan Nolan over kerkgroei in onbereikte gebieden

Of beluister op:

Trending Prof. dr. Willem J. Ouweneel 1 Column Begraven of cremeren: wat zegt de Bijbel? Ds. Henk Poot 2 Preekverslag De eindtijdboodschap van Henk Poot: "Ik ga je niet vertellen wie de antichrist is" Kerkscheuring CGK 3 Nieuws Wie hoort bij groep-Rijnsburg? Indeling van 55 CGK-gemeenten is zichtbaar Prof. dr. Arnold Huijgen 4 Opinie Lente in de kerk en winter in de CGK: lofzang en scheuring op één dag Wilkin van de Kamp 5 Video Waarom ons geweten volgens Wilkin van de Kamp een door God ingebouwde alarmcentrale is

Top Premium Dr. C. A. van der Sluijs 1 Opinie De kerk trouw blijven of afscheiding: wat is de juiste weg? Eddy 2 Interview Eddy ontworstelde zich aan 'giftige' kerk: "Ik was bang voor de voorganger" Joan 3 Interview Maken goede werken zalig en aanbidden katholie