C2026

Wethouder en gemeente al na één dag bij rechter Een kersverse wethouder staat na één dag al voor de rechter tegen zijn gemeente. Van schijn van belangenverstrengeling lijkt geen sprake.

Redactie 4 juni 2026 rechter

• Shutterstock

Woensdag word je geïnstalleerd als wethouder en donderdag sta je tegenover jouw gemeente in de rechtszaal. Het overkwam de kersverse Barneveldse wethouder Theo Bos (BBB). Als pluimveehouder was Bos niet gediend van een plan van zijn buren om woningen te bouwen die worden ontsloten via de privéweg naar zijn woning en bedrijf. De zaak kwam pas donderdag voor de rechter.

Inspecteur bouwtoezicht Gemeente Lelystad Verkeerskundige gemeente Middelburg Geen wethouder, maar burger ‘Hij staat daar niet als wethouder, maar als burger’, benadrukt zijn advocaat dan ook tegenover Omroep Gelderland. Wel krijgt Bos in zijn nieuwe functie onder meer energie, verkeer en vervoer en de openbare ruimte in zijn portefeuille. Is er dan geen sprake van schijn van belangenverstrengeling? Of de kans erop? Maar volgens zijn advocaat staat de procedure volledig los van zijn politieke functie en gaat het om zijn positie als burger.

Vacatures Inspecteur bouwtoezicht Gemeente Lelystad Verkeerskundige gemeente Middelburg Vakspecialist burgerzaken Gemeente Tilburg Bekijk alle vacatures Kennispartners De tijd dringt voor digitale soevereiniteit AFAS Software Wat maakt professionele tegenspraak zo lastig? Capra Advocaten Integriteit vóór macht Capra Advocaten Het belangrijkste overheidsnieuws van de dag Schrijf je in voor de Binnenlands Bestuur nieuwsbrief

aanmelden

Ruimtelijke ontwikkeling Bos was naar de Raad van State gestapt voor een spoedprocedure tegen de gemeente Barneveld. Zijn bedrijf is inmiddels overgeheveld naar zijn zoon. Eerder onthield Bos zich als gemeenteraadslid nog van stemming vanwege zijn persoonlijke betrokkenheid, toen de gemeenteraad besloot over een wijziging van het omgevingsplan. De spoedzaak loopt ook al van voordat Bos wethouder werd. Bos maakt bezwaar tegen de zogeheten ‘ruimtelijke ontwikkeling’, waarbij nieuwe woningen worden aangesloten op de weg naar zijn woning en bedrijf.

Onthouden van stemming ‘De gemeenteraad moet zich ervan bewust zijn dat een ruimtelijke ontwikkeling waarbij woningen worden gebouwd, geen beperkingen aan bestaande bedrijfsactiviteiten mag opleggen’, aldus de advocaat. Volgens hem is er onvoldoende onderzoek gedaan naar de gevolgen. De gemeente Barneveld wilde niet vooruitlopen op de zaak, aldus Omroep Gelderland. Wel laat zij weten dat in de risicoanalyse naar de integriteit van kandidaat-wethouders staat dat het noodzakelijk is dat Bos ‘zich onthoudt van elke beraadslaging en stemming die raakt aan dit proces’. Ook adviseert het bureau dat hij zich onthoudt van betrokkenheid in processen voorafgaand hieraan. Bos zou volgens de gemeente dan ook geen invloed of betrokkenheid hebben bij dit dossier.

Een plekje op het stroomnet: huishoudens proberen nog snel een zwaardere aansluiting te krijgen. Maar is het echt nodig?

Achtergrond Netcongestie Tot 1 juli dit jaar hebben netbeheerders op de meeste plekken in Nederland een beetje capaciteit gereserveerd op het elektriciteitsnet voor huishoudens. Vanaf 1 juli is dat niet meer het geval, waardoor een heuse run op stroomnetcapaciteit is ontstaan.

Laura BergshoefLaura Bergshoef Laura Bergshoef

Laura Bergshoef Gepubliceerd op 4 juni 2026 om 16:36 Leestijd 4 minuten

Luister

Geef cadeau

Deel

Leeslijst

Downloaden

Aan de rand van Leeuwarden worden woningen gebouwd. Bij Liander, dat het netbeheer doet in Friesland en Noord-Holland, kwamen veel meer aanvragen binnen dan een jaar eerder. Foto Anton Kappers/ANP

Opvallend veel huishoudens vroegen de afgelopen maanden een zwaardere stroomaansluiting aan, bijvoorbeeld om over te kunnen stappen op elektrisch koken of een warmtepomp te kunnen installeren. Bij Liander, de beheerder van de regionale stroomnetten in onder andere Noord-Holland en Friesland, kwamen in de eerste vijf maanden van dit jaar 27.000 aanvragen binnen, tegenover 18.000 in dezelfde periode vorig jaar. Beheerders Stedin (actief in het grootste deel van Zuid-Holland, Utrecht en Zeeland) en Enexis (Groningen, Drenthe, Overijssel, Noord-Brabant en Limburg) zeggen desgevraagd de run op zwaardere aansluitingen te herkennen.

Het enorme animo voor zwaardere aansluiting is niet verrassend. De krapte op het stroomnet is zo nijpend dat de kans groot is dat vanaf 1 juli ook huishoudens, net als nu al zo’n 15.000 bedrijven, op een wachtlijst zouden komen voor een nieuwe aansluiting. Tot 1 juli dit jaar hebben netbeheerders op de meeste plekken, waar mogelijk, in Nederland nog een beetje capaciteit op het elektriciteitsnet gereserveerd voor huishoudens. Vanaf 1 juli is dat niet meer het geval. Overigens krijgt duurzaamheid een impuls als fossiele energie duur wordt (door de oorlog in Iran), zegt een woordvoerder van de Autoriteit Consument & Markt (ACM). „Dat zagen we ook toen de oorlog in Oekraïne begon.”

Wat gaat er na 1 juli precies veranderen voor huishoudens? Wat kunnen zij doen om lang wachten op een aansluiting te voorkomen? Vier vragen over de run op de zwaardere aansluitingen.

NRC brengt je het beste van The Economist Scherpe internationale analyses, geselecteerd door de redactie van NRC Bekijk de selectie

1 Wat gaat er komende maand veranderen voor huishoudens? Kort gezegd: de manier waarop de plekken op het stroomnet worden verdeeld, wordt anders. Het gevolg van die veranderingen is dat huishoudens vanaf 1 juli niet meer gegarandeerd een plek krijgen.

Netbeheerders hanteren nu al een prioriteringskader van de ACM. Dat kader bepaalt hoe netbeheerders de beschikbaar gekomen ruimte op het net moeten verdelen. Bedrijven die de druk op het stroomnet verlichten (congestieverzachters) krijgen voorrang. Daarna veiligheidsinstellingen als ziekenhuizen en de brandweer. Daarna basisbehoeften, zoals woningbouw, onderwijs, warmtenetten, telecom en het openbaar vervoer. Datacenters bijvoorbeeld staan nergens op de prioriteitenlijst. Die moeten achteraan aansluiten in de wachtlijst.

Bij de bepaling van de plek op de wachtlijst weegt het prioriteringskader het zwaarst. Daarna speelt het moment van aanvraag een rol: hoe eerder de aanvraag is ingediend, hoe groter de kans dat je bovenaan komt. Op de wachtlijst staan nu al zo’n 15.000 bedrijven.

In de huidige situatie houden netbeheerders capaciteit op het net achter de hand voor huishoudens die een nieuwe of zware aansluiting willen. Buiten het prioriteringskader om dus. Huishoudens hoefden daarom vooralsnog meestal niet op de wachtlijst. Alleen raakt die capaciteit op, zegt een woordvoerder van de ACM, bijvoorbeeld in Utrecht en delen van Brabant.

Vanaf 1 juli stoppen netbeheerders met het vrijhouden van ruimte voor verzwaring van klein gebruikers. Dat betekent dat alle aanvragen op de wachtlijst terecht komen. Huishoudens komen dan op plek drie, na congestieverzachters en maatschappelijk belangrijke instellingen. De ruimte die de netbeheerders achter de hand hielden voor huishoudens, wordt dan vrijgegeven volgens dat principe.

Voor grote delen in de provincie Utrecht is er overigens al een grootschalige pauze voor huishoudens voor juli aangekondigd, omdat het net daar propvol zit. Voor de rest van Nederland gaat het niet om grote gebieden waar voorlopig geen aanvragen meer worden geaccepteerd, maar wordt per wijk of op straatniveau bekeken wat er mogelijk is.

2 Huishoudens stonden tot nu toe dus niet op een wachtlijst. Hoe kan het dan dat ik toch niet direct een zwaardere aansluiting kreeg? Klopt. Ook zonder wachtlijst kampen huishoudens soms met lange wachttijden. „Soms duurt het even voor er een monteur beschikbaar is om langs te komen”, zegt een woordvoerder van Enexis. Ook op plekken waar een beetje capaciteit is gereserveerd voor huishoudens. En soms is die capaciteit er simpelweg niet. Dan moeten er bijvoorbeeld eerst meer kabels of transformatorstations bij.

Juist door de huidige extreme drukte neemt de wachttijd toe. Liander schreef dinsdag dat nu zo’n 7.300 klanten langer wachten „dan gewenst”. Daarbij is geen onderscheid gemaakt tussen kleine ondernemers en huishoudens, zegt een woordvoerder, maar de wachtlijst bestaat overwegend uit huishoudens die hun aansluiting willen verzwaren. Nu kan het in sommige gevallen ook al maanden duren voor de monteur langs kan komen. En hoe langer die rij wordt, hoe langer dat duurt.

Lees ook Buis na buis wordt de impasse rond een waterstofnetwerk in Nederland doorbroken Gasunie laat leidingen voor het waterstofnetwerk koppelen aan de waterstoffabriek van Shell op de Maasvlakte. 3 Hoe gaat de wachttijd concreet veranderen na 1 juli? Dat verschilt sterk per gebied, maar over het algemeen kan de wachttijd toenemen voor huishoudens zodra er geen capaciteit voor hen wordt gereserveerd. „Er zullen huishoudens zijn die in een gebied wonen waar veel capaciteit vrijkomt, of al beschikbaar is, waardoor zij helemaal niet hoeven te wachten”, zegt de woordvoerder van koepelorganisatie Netbeheer Nederland. „Maar het kan ook zomaar jaren duren, net als bij de bedrijven. Netcongestie is in heel Nederland aan de hand, maar de impact verschilt per gebied.”

Misschien kan je met een gangbare aansluiting niet tegelijk je auto opladen, de tv aanzetten en elektrisch koken, maar lukt het prima als je pas in de nacht de auto oplaadt Woordvoerder Liander 4 Wat kunnen huishoudens doen om wachttijden te voorkomen? Eerst checken of die zwaardere aansluiting wel echt nodig is. Vaak is dat niet het geval, zeggen de geraadpleegde netbeheerders. De netbeheerders verwijzen naar hun websites, waar huishoudens dat kunnen controleren. „Ieder huis en huishouden is anders”, zegt de woordvoerder van Enexis. Vóór het bestellen van die nieuwe keuken raden wij „aan om daarom ook samen met een installateur te kijken naar jouw specifieke situatie”. Soms hoeft een huishouden helemaal geen aanvraag in te dienen, en dan wordt de rij niet onnodig langer.

Daarnaast kan efficiënter omgaan met capaciteit helpen. „Misschien kan je met een gangbare aansluiting niet tegelijk je auto opladen, de tv aanzetten en elektrisch koken”, zegt de woordvoerder van Liander, „maar lukt het prima als je pas in de nacht de auto oplaadt”.

De woordvoerder van Netbeheer Nederland weet waar de neiging om een zwaardere aansluiting aan te vragen vandaan komt. „Vroeger werd altijd gezegd: leg maar de grootst mogelijke aansluiting aan want dan ben je klaar voor de toekomst. Maar toen leek er onbeperkt capaciteit te zijn op het stroomnet. Nu weten we allemaal dat de ruimte op het net schaars is. Huishoudens moeten anders naar stroom gaan kijken. Ze moeten beseffen dat het een vereiste is om er slim en zuinig mee om te gaan.”

Ga naar hoofdinhoud. Sla menu over, ga naar het artikel

Mijn ND Abonneer Nieuws Geloof Opinie Mensen Cultuur Vacatures

Nieuws Krant Podcasts Puzzels Mijn nieuws

Luister Waarom de AI-encycliek van Leo XIV juist in de VS woede opwekt. ‘We gaan dit stuk snel vergeten’ Analyse De eerste pauselijke encycliek over kunstmatige intelligentie botst op weerstand, vooral in Amerika. ‘Dit is waarschijnlijk niet wat de wereld op dit moment echt nodig heeft’, zegt een voormalig AI-adviseur van de Amerikaanse regering. Heeft hij gelijk? Ruurd Ubels Ruurd Ubels donderdag 4 juni 2026, 10:55 Tijdens de presentatie van zijn encycliek begroet paus Leo XIV Christopher Olah, mede-oprichter van het Amerikaanse techbedrijf Anthropic. Tijdens de presentatie van zijn encycliek begroet paus Leo XIV Christopher Olah, mede-oprichter van het Amerikaanse techbedrijf Anthropic. beeld: ANP In het kort Paus Leo XIV publiceerde zijn eerste encycliek, met waarschuwingen voor machtsconcentratie bij techbedrijven. De encycliek is goed getimed: op het moment dat de VS en de EU volop strijden over AI-regulering. Zo legt 'Magnifica Humanitas' botsende wereldbeelden bloot over de rol van slimme technologie. Amersfoort

‘Een vrij zwak document’, is het oordeel van Dean Ball over de encycliek die paus Leo XIV vorige week presenteerde.

Ball is een relatief jonge, maar gerenommeerde Amerikaanse wetenschapper. Momenteel is de 33-jarige Ball onderzoeker bij de Foundation for American Innovation. In Amerikaanse media spuit hij regelmatig zijn mening over kunstmatige intelligentie (AI).

Tekst loopt door onder de advertentie Als ‘klassiek liberaal’ ben ‘ik tegen vrijwel alle regelgeving rondom AI’, schreef hij vorige maand op Substack. ‘Ik wil mijn land behoeden voor verstikking.’

Ball is dan ook niet toevallig een architect van het liberale AI-beleid van de regering-Trump. Nu staat hij recht tegenover Leo XIV en is hij de stem van een grotere groep vrijemarktdenkers die de AI-encycliek Magnifica Humanitas (Schitterende mensheid) maar niks vindt.

Bescherming van de mens In dit uitgebreide document erkent de paus dat kunstmatige intelligentie goed kan worden ingezet. Denk aan radiologen die met AI tumoren opsporen.

‘AI vergroot de macht van degenen die al over economische middelen beschikken.’ Maar de encycliek bevat vooral waarschuwingen. Voor de vernietigende kracht van AI voor militaire doeleinden bijvoorbeeld. Of voor de manier waarop slechts een handvol techbedrijven met hun kunstmatige intelligentie de wereld beïnvloeden: ‘AI vergroot de macht van degenen die al over economische middelen, expertise en toegang tot data beschikken.’

Vandaar die veelzeggende ondertitel van de encycliek: Over de bescherming van de mens in het tijdperk van kunstmatige intelligentie.

Bescherming? Van de mens? Nu?

Ball: ‘Dit is waarschijnlijk niet wat de wereld op dit moment echt nodig heeft van de Katholieke Kerk.’

Anti-Amerikaans betoog De voormalige Trump-adviseur voorspelt op X dat hyperintelligente AI ‘ongelooflijke dingen’ mogelijk zal maken. Machines zullen de plek van mensen innemen. Maar hóe we hiermee moeten omgaan, daarover zwijgt Leo XIV, klaagt Ball. De paus biedt volgens hem geen oplossingen, maar blijft steken in waarschuwingen en maatregelen om AI te beperken.

Eigenlijk is de encycliek een ‘diep anti-Amerikaans betoog ten gunste van technocratische regulering van kunstmatige intelligentie’, zegt Ball tegen de nieuwssite Politico.

‘De wereld zal dit document binnen 24 uur vergeten, of in ieder geval wij in Amerika.’ ‘Het is een extreem politiek document. Het gaat in feite over Europese technocratische regelgeving en waarom dat goed is. De wereld zal dit document binnen 24 uur vergeten, of in ieder geval wij in Amerika.’

Deze reactie illustreert de manier waarop de techindustrie in de VS doorgaans de gevolgen van ontwrichtende technologie negeert. In de sector is technologie zelf het vertrekpunt - de gevolgen voor mensen zijn van latere zorg.

Een instituut als de Katholieke Kerk daarentegen begint bij mensen. Daarmee raakt Magnifica Humanitas aan het bestaansrecht van de huidige generatie techbedrijven.

Knappe timing Veel commentatoren hebben al gewezen op de timing van Magnifica Humanitas: precies 135 jaar na Rerum Novarum. In die baanbrekende encycliek verdedigde Leo XIII, midden in de Industriële Revolutie, de rechten van arbeiders. Nu, tijdens de Digitale Revolutie, trekt Leo XIV ten strijde, deze keer voor wie het onderspit delft in het AI-tijdperk.

De achtergrond is ook ditmaal een vrijemarkteconomie die de rijken - nu in de techsector - nog rijker maakt. De vraag die Rerum Novarum stelde, blijft actueel: wat mogen de rijken zich veroorloven?

Opeens-staat-de-paus-tussen-Elon-Musk-en-Sam-Altman---Hij-is-een-spirituele-tegenkracht- Lees ook

Opeens staat de paus tussen Elon Musk en Sam Altman: ‘Hij is een spirituele tegenkracht’

En dan is er nog een parallel. Net als 135 jaar geleden draait alles om de vraag wie de regels schrijft in een tijd van verandering. Magnifica Humanitas verschijnt terwijl de strijd tussen de VS en de EU over de regulering van AI oploopt - daarmee is het zo urgent als maar mogelijk is.

Het contrast is scherp: waar de regering-Trump beperkingen schrapt, treedt in Europa de AI Act gefaseerd in werking. Die richtlijn moet de EU-lidstaten een veilige en betrouwbare ontwikkeling van kunstmatige intelligentie opleveren.

Wensdenken De kritiek van Ball op Magnifica Humanitas (‘een diep anti-Amerikaans betoog ten gunste van technocratische regulering’) is kort door de bocht, maar ook niet geheel onzinnig. Want met zijn pleidooi voor het beteugelen van kunstmatige intelligentie keert Leo XIV zich inderdaad tegen de Amerikaanse mentaliteit dat alles moet kunnen.

Zo’n poging om - in de woorden van Ball - ‘ethiek in informatietechnologieën te injecteren’, werkt op AI-libertariërs als een rode lap op een stier. Het morele kader dat de paus wil bieden om menselijke waardigheid boven machtsconcentratie te stelen, getuigt immers van een radicaal ander wereldbeeld.

Leo XIV vraagt zich af hoe in deze tijd van AI God - en dus ook de mens - het beste gediend kan worden. Dit zijn twee schepen die elkaar in de mist passeren: terwijl grote techbedrijven zich afvragen hoe ze AI in deze tijd zo snel mogelijk kunnen ontwikkelen, vraagt Leo XIV zich af hoe in deze tijd van AI God - en dus ook de mens - het beste gediend kan worden.

Die laatste boodschap gaat al eeuwen mee. Dat de wereld Magnifica Humanitas snel zal vergeten, is wensdenken.

Deze-docent-ziet-hoe-ChatGPT-het-hart-uit-studententeksten-haalt---Ik-mis-worstelingen-en-verwondering- Lees ook

Deze docent ziet hoe ChatGPT het hart uit studententeksten haalt. ‘Ik mis worstelingen en verwondering’

Paus-Leo-XIV-roept-overheden-op-tot-ingrijpen-bij-kunstmatige-intelligentie---Bescherm-de-mens- Lees ook

Paus Leo XIV roept overheden op tot ingrijpen bij kunstmatige intelligentie. ‘Bescherm de mens’

Mail de redactie

Advertentie Lees ook De in Mexico geboren Amerikaanse Montse Alvarado is door paus Leo XIV benoemd tot prefect van het Vaticaanse dicasterie voor communicatie. 1 Profiel

Paus benoemt rechts-conservatieve Mexicaanse tot hoofd van Vaticaanse communicatie Hendro Munsterman en Joan Lindhout bij de podcast Dick en Daniël Geloven het Wel. 6 Achtergrond

Joan Lindhout had een ‘heel protestantse zoektocht naar de waarheid’ en vond de Rooms-Katholieke Kerk Een eerdere rooms-katholieke jongerendag, in Ede. 5 Reportage

Katholieke kerk wil jongeren betrekken. ‘Stop met spreken over gelovigen en niet-gelovigen’ De opening van Amen en Nu vindt vrijdagavond plaats in Handelsbeurs Antwerpen. 9 Reportage

De Katholieke Kerk van vandaag is ook een nieuw klooster in Velp en een ‘thuiskamer’ in Veghel Priester en pastoraaltheoloog Jan Loffeld ziet in de voortgaande secularisatie nieuwe uitdagingen. 'We hebben het veel te lang over de kerk gehad.' 12 Interview

Premium Mensen zijn helemaal niet ‘ongeneeslijk religieus’. Onverschilligheid stelt de kerk voor nieuwe vragen Missionair werker Mariëlle Beusmans. Interview

Missionair werker Mariëlle Beusmans strooit ‘zaadjes’ in Tanzania voor vrede en gerechtigheid Monniken van de Abdij Sint-Benedictusberg in Mamelis-Vaals wandelen tijdens een zonnige herfstdag in Zuid-Limburg Analyse

Vaticaan reageert op misbruik in kloosters, in Nederland blijft het stil. Wie is er aan zet? De Spaanse aartsbisschop Santiago De Wit Guzman is de nieuwe nuntius in Den Haag. Nieuws

Paus benoemt Spaanse aartsbisschop tot nieuwe nuntius in Den Haag Nederlands Dagblad Over ons Werken bij Contact Service Klantenservice Bezorging Verhuizing Vakantie Losse verkoop Zakelijk adverteren Familieberichten Veelgestelde vragen Kennismakingsabonnementen Digitaal Zaterdag en altijd digitaal Compleet Abonnement nemen Toon alle abonnementsvormen Op alle artikelen, foto's en illustraties van het Nederlands Dagblad rust copyright. Daarom mag niets van ND.nl worden overgenomen, gekopieerd of opgeslagen voor commercieel, niet persoonlijk gebruik zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever van het Nederlands Dagblad. Meer informatie vindt u in onze algemene voorwaarden en bij de veelgestelde vragen. Sitemap Privacy & cookies Algemene voorwaarden 0 Nederlands Dagblad app Nederlands Dagblad BV DOWNLOAD - In Google Play Bekijk

Bron:

https://www.tweedekamer.nl/debat_en_vergadering/plenaire_vergaderingen/details/activiteit?id=2026A04362