Direct naar artikelinhoud
Website logo
Voorpagina
Krant
Best gelezen
Luister
Rubrieken
Onderzoek
Bij de screening van asielzoekers worden hun telefoons uitgelezen. Maar dat mag helemaal niet, stelt de Inspectie
Het mag niet, maar toch kijkt de screeningdienst voor asielzoekers in telefoons van vluchtelingen. Volgens de Inspectie kan dat hun rechten schaden en levert het veiligheidsrisico’s op.
Bron Illustratie Brechtje Rood
Dit artikel is geschreven doorStefan Keukenkamp en Johan van HeerdeGepubliceerd op 28 mei 2026, 11:05
Bewaren
Delen
De Inspectie Justitie en Veiligheid trekt deze conclusies na onderzoek bij de Dienst Screening en Identificatie Asielzoekers (Disa). Die dienst is onderdeel van het ministerie van Justitie en Veiligheid. De Inspectie heeft hierover een alarmerende brief gestuurd aan asielminister Bart van den Brink (CDA).
Medewerkers van Disa kijken in telefoons om asielzoekers te identificeren. Maar ze komen soms ook foto’s en video’s tegen van extreem geweld of wapenbezit. Als zij dit soort belastend materiaal vinden, kunnen die signalen mogelijk niet worden gebruikt, omdat de screeningsdienst dit materiaal niet mag verzamelen, waarschuwt de Inspectie.
Asielzoeker niet geïnformeerd
Al eerder oordeelde de Raad van State in verschillende uitspraken dat er onvoldoende wettelijke basis is voor telefoononderzoek bij asielzoekers. De Disa en het toenmalige ministerie van Asiel en Migratie hebben dit erkend.
Daarom is op het ministerie besloten om asielzoekers voortaan toestemming te vragen voor onderzoek in telefoons. Maar ook daar is de Inspectie kritisch over, omdat er een afhankelijkheidsrelatie is tussen vluchteling en overheid.
De telefoon niet afgeven kan in de beleving van de asielzoeker mogelijk zijn asielprocedure schaden. Uit bezoeken van de Inspectie blijkt daarnaast dat asielzoekers vaak niet worden geïnformeerd dat zij dit mogen weigeren en dat het niet afgeven van de telefoon zonder gevolgen blijft.
IND neemt screening over
De Disa heeft de omstreden werkwijze doorgezet, ondanks een waarschuwing van de privacyofficer van het ministerie van Justitie en Veiligheid. Wel heeft de dienst zelf besloten aanpassingen door te voeren. Zo worden telefoons enkel doorzocht als asielzoekers geen ‘echt’ bevonden documenten kunnen tonen waarmee medewerkers hun identiteit en herkomst kunnen checken.
Maar volgens de Inspectie heeft de Disa helemaal geen bevoegdheid om de echtheid van documenten vast te stellen. Daarnaast blijkt in de praktijk dat asielzoekers na het overleggen van deze papieren wel degelijk alsnog gevraagd wordt hun telefoon af te geven voor onderzoek.
‘De Inspectie JenV tilt zwaar aan de omstandigheid dat de problematiek rondom de grondslag bekend is bij zowel de Disa als de opdrachtgever, het departement, en dat er geen adequate oplossing voor is gevonden’, schrijft ze in de brief.
Disa stopt, zorg blijft
Eind 2024 werd de Disa ad hoc opgericht door het ministerie van Asiel en Migratie omdat de vreemdelingenpolitie per 1 januari 2025 stopte met het screenen van asielzoekers en de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) dat proces pas in de zomer van dit jaar wilde overnemen.
Vooral in de beginfase kampte de Disa met opstartproblemen, waardoor in de eerste maanden bij meer dan één op de tien procedures kritieke fouten werden gemaakt, zo bleek recent uit onderzoek van Trouw. Later kreeg de Disa de screening van asielzoekers beter op orde
Op 12 juni wordt Disa opgeheven en neemt de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) het screeningsproces over. De IND heeft al aangekondigd dat het geen telefoons gaat onderzoeken, omdat de wettelijke basis daarvoor ontbreekt.
Desondanks houdt de Inspectie zorgen, omdat ‘een politieke wens bestaat’ om gegevensdragers zoals telefoons van asielzoekers wél te onderzoeken. Minister Van den Brink heeft de Tweede Kamer al toegezegd dat er nieuwe wetgeving komt voor het uitlezen van telefoons, tablets en laptops.
Help ons door uw ervaring te delen: Feedback geven
Lees ook
Geselecteerd door de redactie
Asielsysteem
Hoe de screening van asielzoekers al jarenlang een zooitje is. Wat betekent dit voor de nationale veiligheid?
Migratiepact
Vertrouwelijk rapport: onzeker of IND op tijd klaar is voor invoering Europese asielregels
Ook interessant voor u
Op basis van bovenstaand artikel
Staatssecretaris verbiedt Amerikaanse overname van bedrijf achter DigiD
Kamer zit vol vragen over opgedoken datakluis bij Belastingdienst
Nederland heeft geen zicht op het aantal ongedocumenteerden
‘Onderzoek naar grensoverschrijdend gedrag gaat te vaak mis,’ zegt regeringscommissaris Hamer
Alles wijst erop dat Nederland het aantal ongedocumenteerden onderschat, en dat heeft grote gevolgen
Wilt u iets delen met Trouw?
Tip hier onze journalisten
Algemeen
Over ons
Opiniestuk insturen
Privacystatement
Abonnementsvoorwaarden
Gebruiksvoorwaarden
Toegankelijkheidsverklaring
Cookiebeleid
Privacy-instellingen
Auteursrecht
Colofon
Service
Klantenservice
Bezorgklacht indienen
Bezorging pauzeren
Bezorging wijzigen
(Bezorg)adres wijzigen
Adverteren
Losse verkoop
Zakelijk abonnement
Meer Trouw
Abonneren
Nieuwsbrieven
Krant
Webwinkel
RSS-feeds
Facebook
LinkedIn
Bluesky
Instagram
Android apps
iOS apps
Navigeer
Columnisten
Recensies
Archief
Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar [email protected].
Trouw is onderdeel van DPG Media.
KvK Nummer: 34172906 | BTW Nummer: NL810828662B01
© 2026 DPG Media B.V. Alle rechten voorbehouden