Ga naar hoofdinhoud. Sla menu over, ga naar het artikel
Mijn ND
Abonneer
Nieuws
Geloof
Opinie
Mensen
Cultuur
VacaturesNieuws Krant Podcasts Puzzels Mijn nieuws Hoe is de Biblebelt ontstaan - en waarom wonen zo veel reformatorische christenen juist daar? Achtergrond Van Terneuzen tot Staphorst loopt een strook waar de kerken vol zitten en de SGP bovengemiddeld groot is. Niemand heeft dat ooit zo bedacht. Hoe is deze ‘bijbelgordel’ ontstaan, en waardoor verandert hij steeds meer van vorm?
Dick Schinkelshoek Dick Schinkelshoek zaterdag 22 augustus 2026, 17:30 aangepast 25 augustus 2026, 09:08 Kerkgangers van de hersteld-hervormde gemeente in Staphorst, een van de meest noordelijke uitlopers van de 'Biblebelt'. Kerkgangers van de hersteld-hervormde gemeente in Staphorst, een van de meest noordelijke uitlopers van de 'Biblebelt'. beeld: ANP / Vincent Jannink
Zie meer zoekresultaten van ND op Google Voeg ons toe als voorkeursbron
Amersfoort
Dorpen vol kerken, reformatorische scholen, lange rokken: bij het woord ‘Biblebelt’ hebben veel Nederlanders meteen een beeld. Maar wie er woont, gebruikt het woord zelf nauwelijks, zegt John Exalto in de ND-theologiepodcast Van Avondmaal tot Zondeval. ‘”Ik ben een biblebelter” - dat zeggen de mensen niet. Het is geen identiteit.’
Exalto, universitair docent historische pedagogiek in Groningen, groeide zelf op in Veenendaal. Midden op de Biblebelt. Politieke voorkeur SGP
Ook al voelt niemand zich ‘biblebelter’, kijk je naar kerklidmaatschap en politieke voorkeur, dan bakent zich van Terneuzen tot Staphorst een heldere lijn af. Die kerkgenootschappen zijn de Gereformeerde Gemeenten, de hersteld-hervormden en kleinere kerkverbanden daaromheen. Tekst loopt door onder de advertentie
De politieke voorkeur ligt bij de SGP. Al sinds die partij in 1918 ontstond, kun je kaartjes met verkiezingsuitslagen tekenen die telkens dezelfde strook over Nederland laten zien.
Wat veel mensen zich niet realiseren, is dat reformatorische christenen overal op de Biblebelt in de minderheid zijn. Behalve wellicht in de gemeente Neder-Betuwe. Daar kreeg de SGP bij de laatste gemeenteraadsverkiezingen nét niet de absolute meerderheid van de stemmen. Reformatorische scholen
De wortels van de gordel liggen in de negentiende eeuw. Naast - en deels binnen - de Afscheiding van 1834 ontstond een bevindelijke stroming (ledeboerianen, kruisgezinden) die weliswaar plaatselijk georganiseerd was, maar waarvan de leden toen al woonden waar nu de bijbelgordel ligt.
Als de Gereformeerde Gemeenten ontstaan (1907) en de SGP opkomt (1918) past voorman dominee Henri Kersten het recept van Kuyper toe, met eigen organisaties en eigen lagere scholen. Die komen, niet toevallig, op plekken waar al veel bevindelijk-gereformeerden wonen.
Na de oorlog volgt de maatschappelijke fase, met als motor het reformatorisch voortgezet onderwijs in de jaren zestig en zeventig. Waar zo’n grote middelbare school staat, gaan gezinnen en onderwijspersoneel wonen. Waarom niet in Friesland?
Blijft de vraag: waarom juist deze strook? Exalto wijst op de bredere protestantse band waarbinnen de bijbelgordel ligt (van Zeeland tot Overijssel). Ook het platteland is een factor: daar sloeg de secularisatie minder hard toe.
Later kwamen daar wereldse factoren bij: werk – door softwarebedrijf Baan trokken in de jaren negentig veel reformatorische gelovigen naar Barneveld – en de randstedelijke huizenprijzen, die de Veluwe en de Betuwe aantrekkelijk maken. Missionair zijn biblebelt-protestanten volgens Exalto ‘nauwelijks’. Uiterlijk en innerlijk
De Biblebelt is een gebied met twee gezichten, legt Exalto uit. Enerzijds is men er gezagsgetrouw en bijvoorbeeld fan van het koningshuis. Anderzijds heerst er wantrouwen tegenover de buitenwereld, en niet het minst tegenover de overheid. Dat maakte in coronatijd mensen vatbaar voor complotdenken.
Die dubbelheid zit ook in de geloofsbeleving, zegt Exalto. Aan de ene kant bouwt men er overtuigd aan een eigen, uiterlijke cultuur. Aan de andere kant zegt de dominee iedere zondag dat die uiterlijkheid onvoldoende is. Er moet iets in het hart gebeuren.
Een nieuwe ontwikkeling is dat de bevindelijk-gereformeerden zich steeds vaker publiek profileren. Exalto noemt de opstelling van refo’s in het lhbt+-debat. Het zelfbewustzijn is gegroeid. Geloven in je eentje is lastig
Hoe de bijbelgordel er over twintig jaar uitziet? Dan spreken we misschien niet van een gordel, maar van vlekken, overweegt Exalto. Zeeland, de Veluwe, de Betuwe, Rijssen. De gezinnen krimpen richting het landelijk gemiddelde, en ook refo-scholen rekenen al op minder leerlingen.
Maar orthodoxe protestanten die in deze geseculariseerde tijd elkaar opzoeken? Dat zal nog wel even blijven. Tweeduizend jaar christendom laat zien dat je geen Biblebelt nodig hebt om als christen te overleven. Maar het helpt wel. Geloven in je eentje is nu eenmaal lastig. Ooit-haatten-de-gereformeerden-het-orgel--Waarom-zweren-hun-kerkelijke-nazaten-er-nu-bij-
Lees ook
Ooit haatten de gereformeerden het orgel. Waarom zweren hun kerkelijke nazaten er nu bij? Nieuwe-ND-podcast--Van-Avondmaal-tot-Zondeval--beantwoordt-theologische-vragen-voor-leken
Lees ook
Nieuwe ND-podcast ‘Van Avondmaal tot Zondeval’ beantwoordt theologische vragen voor leken Altijd op de hoogte
Onze redacteuren selecteren de meest relevante verhalen en delen deze via onze nieuwsbrieven. Beheer al uw nieuwsbrieven via nd.nl/nieuwsbrieven. ND Reformatorisch Meld u aan voor de nieuwsbrief ND Reformatorisch Elke week
Interviews en verhalen uit de reformatorische wereld, geselecteerd door onze redacteuren. Advertentie Lees ook Haamstedebezoekers houden het psalmboek op schoot tijdens de samenzang. 12
Reportage Reformatorische dominees praten op de Haamstedeconferentie over God dienen. ‘Is papa vanavond alweer weg?’ In 1927, toen het pokkenvaccin in opspraak was na enkele sterfgevallen onder gevaccineerde kinderen, liet deze vrouw zich vaccineren in Maastricht. 4
Geschiedenis Kersten bestrijdt pokkenvaccin en verwijst in De Saambinder naar ‘anti-vaccine-doktoren’ De Poortkerk van de Gereformeerde Gemeente te Kampen. 27
Achtergrond Premium De jeugdvereniging van deze GerGem bracht veel predikanten voort. ‘Er gebeurden mooie, grote dingen’ Straatbeeld Colijnsplaat anno 1925, toen Leendert Franke en de frankianen een begrip waren in het dorp. 9
Geschiedenis Afkeer van Abraham Kuyper drijft ouderlingen uit Veenendaal en Colijnsplaat de kansel op Onder de scheepsvlag het gebouw van de Vrije Oud Gereformeerde Gemeente van Cornelis de Jonge aan de Burgwal te Kampen. Inzet: dominee Cornelis de Jonge. 15
Geschiedenis Oud-stukadoor wordt dominee in Kampen en bindt zeven vrije oud gereformeerde gemeenten samen Het voormalige arbeidershuisje aan de Bosseweide waar de afgezette GerGem-dominee Teunis Cabaret en zijn gezin onderdak vonden. 25
Geschiedenis Conflict in oud-gereformeerd ‘s-Gravenpolder. Dat is niets nieuws in dit Zeeuwse dorp Hulpdiensten zijn aanwezig op de A17 bij een ernstige aanrijding met drie vrachtwagens waarbij de 19-jarige pleegkleinzoon van dominee Simons om het leven kwam. 'God heeft ingegrepen en we kunnen het niet begrijpen.' 19
Achtergrond Premium Pleegkleinzoon van Refoweb-dominee Simons verongelukt. ‘Ik wil uitvaart niet leiden, maar doe het wel’ Kerkgebouw van de Oud Gereformeerde Gemeente in Nederland in 's-Gravenpolder. 16
Nieuws Premium Onrust in kerk in ‘s Gravenpolder: geen kerkenraad, gastouderling zegt leesdienst af na ‘grove laster’ Nederlands Dagblad
Over ons
Werken bij
ContactService
Klantenservice
Bezorging
Verhuizing
Vakantie
Losse verkoop
Zakelijk adverteren
Familieberichten
Veelgestelde vragenKennismakingsabonnementen
Digitaal Basis
Digitaal Plus
Digitaal + PapierAbonnement nemen Toon alle abonnementsvormen Op alle artikelen, foto's en illustraties van het Nederlands Dagblad rust copyright. Daarom mag niets van ND.nl worden overgenomen, gekopieerd of opgeslagen voor commercieel, niet persoonlijk gebruik zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever van het Nederlands Dagblad. Meer informatie vindt u in onze algemene voorwaarden en bij de veelgestelde vragen.
Sitemap
Privacy & cookies
Algemene voorwaarden0 Nederlands Dagblad app Nederlands Dagblad BV DOWNLOAD - In Google Play Bekijk